Tasneem Essop: “İklim krizini yaratan, kapitalizmin sömürgeci modelidir”

Image

Waseem Ahmad Siddiqui: Tasneem, İklim Eylem Ağı’nın (CAN) konferansında sizi dinlemek çok önemliydi. Size sormak istediğim soru, tam da sözünü ettiğiniz meselelerin kesişimselliğiyle ilgili. İklim krizi, yerinden edilme ve savaş arasındaki ilişkiyi düşündüğümüzde, bu üç mesele birbiriyle nasıl bağlantılı? Bu konuda yeterince adım atılıyor mu? Bu alanda yeterli düzeyde kolektif eylem var mı? İlk sorum bu.

Tasneem Essop: Bence büyük çaplı insani acıları ve yıkımı önlemek için yeterince harekete geçilip geçilmediğinin en önemli göstergelerinden biri, dünyanın insanlığa karşı işlenen suçların en ağırı olan bir soykırımı durduramamış olması. Üstelik bu soykırımın dördüncü yılına giriyoruz ve buradan, denizin hemen karşı kıyısında yaşanıyor.

Soykırım devam ederken oradaki insanlar aynı zamanda şiddetli sellerle karşı karşıya kalıyor. İnsanlar yerlerinden ediliyor, üstelik birden fazla kez. Çadırlarda yaşıyorlar, ağır sel felaketlerine maruz kalıyorlar. Bir yandan soykırım sürerken diğer yandan kuşatma altında yaşamaya çalışıyorlar. Yani bütün bu krizler tek bir yerde iç içe geçiyor.

Bir tarafta soykırım var ve zengin ülkeler bu soykırıma milyarlarca dolar harcıyor. Diğer tarafta iklim krizinin birikimli etkileri yaşanıyor. Bunlara bir de İsrail'in doğal kaynakları sömürerek gasp etmesi ekleniyor. Biliyorsunuz, Gazze açıklarındaki doğal gaz sahaları çok erken bir aşamada İsrail tarafından ele geçirildi. Dolayısıyla bütün bu meseleler tek bir yerde birleşiyor. Bu, yaşananların son derece çarpıcı bir örneği.

Ancak bu durum yalnızca Gazze'ye özgü değil; dünyanın pek çok yerinde aynı tabloyla karşılaşıyoruz. İnsanlar iklim krizi nedeniyle yerlerinden ediliyor. Aynı zamanda savaşlar ve çatışmalar nedeniyle de göç etmek zorunda kalıyorlar. Örneğin Afrika Boynuzu'nda iklim krizinin birikimli etkileri ve kuraklık yaşanıyor. Bölgede savaşlar ve çatışmalar da sürüyor. İnsanlar hem savaşlar ve çatışmalar hem de iklim krizi nedeniyle yerlerinden ediliyor.

Bütün bunları birbirinden ayıramazsınız. Üstelik bunları birbirinden ayıramamamızın çok temel bir nedeni var: Bu krizleri yaratan sistemlerin hepsi aslında aynı sistemin parçaları. Kapitalizm. Mesele bu kadar basit.

İklim krizine yol açan da bu sistem. Kapitalizmin sömürgeci ve doğal kaynakları sömürmeye dayalı modeli iklim krizini yarattı. Bugün yaşadıklarımız, bu sistemin sonuçlarından ibaret. Hepsi: Savaşlar, yıkım, kaynakların sömürülmesi ve iklim krizi. Bunları birbirinden ayıramazsınız.

W.A.S.: Kesinlikle. Bir şey daha eklemek istiyorum. Bütün bunlardan söz ederken aslında referans noktamız Gazze. Şu anda gerçeklik bu ve bence Gazze, dünyamızın tam da merkezinde yer alıyor.

Size sormak istediğim, belki de son sorum olacak: İnsan hakları savunucularının faaliyet gösterebildiği bu sivil alanı nasıl koruyabiliriz? Biliyorsunuz, tanık olduğumuz iklim felaketinin bir adı var: Aslında bu, ekokırım. Ancak Gazze'de gazeteciler de hayatlarını kaybediyor.

Peki, bütün bunları nasıl değerlendiriyorsunuz? Karmaşık olmaktan ziyade çok farklı boyutları olan, sürekli karşımıza çıkan ve bitmek bilmeyen bu referans noktası, yani Filistin hakkında ne söylersiniz?

T.E.: Filistin hakkında konuşurken asla “karmaşık” sözcüğünü kullanmak istemiyorum. Filistin'in yaptığı şey, aslında dünyadaki maskeleri düşürmek oldu. Bu, Filistin'in hikâyesi ama aynı zamanda pek çok halkın da hikâyesi. Filistin, yerleşimci sömürgeciliğe, apartheid rejimine ve işgale dayanan bu sistemin en keskin biçimde kendini gösterdiği yer.

Bugün yaşananlara baktığımızda, dünyanın dört bir yanında insan haklarının en büyük savunucuları olduklarını söyleyenlerin maskelerinin düştüğünü görüyoruz. Üstelik bu yalnızca Filistin'de ve savaşların, kaynak sömürüsünün yaşandığı başka yerlerde yaptıkları nedeniyle değil. Kendi ülkelerinde de sokaklara çıkan protestocular tutuklanıyor, polis tarafından dövülüyor. Almanya'dan, Fransa'dan ve Birleşik Krallık'tan gelen görüntülere bakın. Yalnızca ellerinde pankart tuttukları için yaşlı insanların bile gözaltına alındığını görüyoruz.

İşte gerçek bu. İnsan haklarının savunucusu olduklarını iddia edenlerin maskeleri düştü. Bunu çok açık biçimde ortaya koymamız gerekiyor. Gazze'nin yaptığı tam da bu oldu. Gazze, sistemi bütün çıplaklığıyla gözler önüne serdi ve hepimizin gözlerini açtı.

Bugün sokaklara çıkan, dayanışma gösteren pek çok insan bunu, Gazze sayesinde yaşadığımız bütün acıların arkasındaki sistemin gerçek yüzünü görebildiği için yapıyor.

W.A.S.: Sizin de söylediğiniz gibi Tasneem, Gazze bütün bunların merkezinde yer alıyor. Çok teşekkür ederiz. Gerçekten bize güç verdiniz diyebilirim. Çok teşekkürler.

T.E.: Çok teşekkürler. 

W.A.S.: Bir soru daha sorabilir miyim? İklim değişikliğine uyum gündemindeki hedeflerin iddialı kalmasını nasıl sağlayabiliriz?

T.E.: Biliyorsunuz, iklim değişikliğine uyum finansmanının üç katına çıkarılması için mücadele hâlâ devam ediyor. Bu talep kabul edilmezse müzakereler başka bir sürece taşınacak. Oysa finansmanın üç katına çıkarılması bile ihtiyaç duyduğumuz kaynakların yanında devede kulak kalıyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) raporu gerçekte ne kadar finansmana ihtiyacımız olduğunu ortaya koyuyor. Üstelik bu tahminler bile oldukça ihtiyatlı.

Eğer burada istediğimiz sonucu alamazsak, gelecek yıl COP Afrika'da düzenlenecek. Ve inanın bana, Afrika'da iddialı bir iklim uyum finansmanı sağlanması için çok güçlü bir mücadele vereceğiz. Bu mücadeleyi orada sürdüreceğiz.

W.A.S.: Teşekkürler Tasneem. 

T.E.: Rica ederim. 

Tasneem Essop kimdir: Tasneem Essop, Güney Afrikalı iklim aktivisti, çevre politikaları uzmanı ve dünyanın en büyük iklim örgütleri ağlarından Climate Action Network International’ın (CAN International) İcra Direktörü. Aktivizme Güney Afrika’daki apartheid karşıtı mücadeleyle başlayan Essop, öğretmenlik, sendikacılık ve siyasetçilik yaptı. WWF International bünyesinde küresel iklim politikaları üzerine çalıştı ve Birleşmiş Milletler iklim müzakerelerinde aktif rol üstlendi. Çalışmalarında iklim adaleti, fosil yakıtlardan adil çıkış, enerji demokrasisi, iklim finansmanı ve Küresel Güney ülkelerinin haklarına odaklanıyor.