Kavita Naidu: "Dünya ısınırken, insan hakları ihlallerinin ve adaletsizliklerin yarattığı gerilim de gitgide artıyor"

Image

Waseem Ahmad Siddiqui: 1951 Cenevre Sözleşmesi'ne baktığımızda, mülteci kavramının hukuki bir terim olarak tanımlandığını ve uluslararası hukuk çerçevesinde güvence altına alındığını görüyoruz. Sözleşme, kimin mülteci sayılacağını ve hangi haklardan yararlanabileceğini belirliyor. Başlangıçta bu hukuki tanım; savaş veya çatışma nedeniyle ülkelerini terk etmek zorunda kalan ya da siyasi, dinî veya başka nedenlerle çeşitli biçimlerde zulme uğrayan kişileri kapsayacak şekilde oluşturulmuştu. Ancak günümüzde mülteciler, savaş veya çatışma nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kalan kişilerle sınırlı değil. 

Günümüzün en önemli örneklerinden biri olan iklim krizi nedeniyle evlerini terk eden insanlar, ne yazık ki Cenevre Sözleşmesi'nin mülteci tanımı kapsamına girmiyor. 1951 Cenevre Sözleşmesi, öncelikle İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Avrupa'daki mültecileri korumak amacıyla hazırlanmıştı. Bugün de uygulanışında, kimlerin mülteci olarak tanınacağı konusunda oldukça net bir bölgesel sınırlama bulunuyor. 

Bugün konuğumuz, Fiji'den insan hakları avukatı Kavita Naidu. İklim krizi, iklimin askerileştirilmesi ve bir güvenlik sorunu olarak ele alınması ile yerli halkların haklarının kesiştiği alanlarda çalışıyor. Aynı zamanda Pasifik'teki feminist hareketin ve Özgür Filistin hareketinin önde gelen seslerinden biri. Kavitha, bize katıldığınız için teşekkür ederiz. Öncelikle, iklim krizi nedeniyle yerinden edilen insanları kapsam dışında bırakan 1951 Cenevre Sözleşmesi'ndeki bu önemli boşluğu ele alarak başlayabilir miyiz?

Kavita Naidu: Teşekkürler Waseem. Bu sabah programınıza konuk ettiğiniz için ben de size teşekkür ederim. 

Dinleyiciler için öncelikle şunu belirtmek isterim: Uluslararası hukukun yaklaşık sekiz on yıla yayılan gelişim sürecini ve bugün geldiği noktayı değerlendirirken, sınırlarını da kabul etmemiz gerekiyor. 

Her şeyden önce, iklim değişikliğinin uluslararası hukukun konusu hâline gelmesinin nispeten yeni bir gelişme olduğunu anlamalıyız. Başlangıçta bu alandaki hukuki düzenlemeler, uluslararası çevre hukuku temelinde şekillenmişti ve bu konuda pek çok düzenleme bulunuyor. Ancak iklim değişikliği ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin oluşturulması gibi gelişmelerin tümü, COP31'i düzenlediğimiz bugünden yaklaşık 31 yıl önce başladı. 

Dolayısıyla Cenevre Sözleşmeleri'nin, mülteci hukukunun ve diğer uluslararası hukuk düzenlemelerinin geliştirildiği, kaleme alındığı ve onaylandığı dönemde iklim, hatta çevre meselesi bile gündemde değildi. Uluslararası hukukun durağan değil, yaşayan bir yapı olduğunu; farklı baskı biçimleri arasındaki ilişkileri ve bunların yol açtığı adaletsizlikleri daha iyi kavradıkça zaman içinde gelişip dönüştüğünü anlamamız gerekiyor. O dönemin koşulları savaş sonrasına özgüydü; sosyal adalet meseleleri ve yeniden yapılanma ön plandaydı. Dünyanın farklı bölgelerinde savaşın yıkıma uğrattığı yerlerden gelen mültecilerin tanınması ve büyük ölçekli göç hareketleri, bunların önemli bir bölümünün hukuki yollarla gerçekleşmesi de bu sürecin temel meseleleri arasındaydı.

W.A.S.: Evet.

K.N.: Bugün ise sınırların tahkim edildiği, askerileştirildiği ve insanların dışarıda tutulduğu bir dönemde yaşıyoruz. İnsanların hem ülkeleri içinde yerinden edilmesinin hem de sınırları aşarak göç etmek zorunda kalmasının pek çok nedeni var. Uluslararası hukukun talihsiz yanı ise bugün içinde yaşadığımız dünyanın gerçeklerine henüz ayak uyduramamış olması. Aslında uluslararası hukuk son derece geniş bir alanı kapsamasına rağmen, kendi içinde yeterli bir tutarlılığa sahip olmaması ve daha kapsamlı düzenlemeler geliştirememesi de önemli bir sorun. 

Uluslararası Adalet Divanı, iklim adaletine ilişkin son tavsiye görüşünde bu konuyu çok güzel bir şekilde ortaya koydu. İklim değişikliğinin insan hakları üzerindeki etkilerini yalnızca uluslararası iklim hukuku ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamındaki düzenlemelerle sınırlı tutamayız. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi, uluslararası deniz hukuku ve daha pek çok alanı kapsayan uluslararası insan hakları hukukunun diğer kaynaklarına da başvurmalıyız. Çünkü elimizde çok geniş bir hukuki çerçeve var. Benzer şekilde, kitlesel yerinden edilme tehdidiyle karşı karşıya kalan, yaşamları tehlikede olan insanlara devletlerin sağlamakla yükümlü olduğu korumayı nasıl sunabileceğimize de bu geniş hukuki çerçeve içinde yanıt aramalıyız. İklim mültecileri için henüz açık ve net bir tanımımız olmasa da uluslararası hukukun farklı alanları bu korumayı nasıl sağlayabilir? 

Çok taraflı müzakere platformlarının yanı sıra, uluslararası ölçekte bir araya gelinen pek çok farklı alan ve platformun da ortaya çıktığını görüyoruz. Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, feminist hareketler ve yerli halkların oluşturduğu platformlar bunlardan bazıları. Uluslararası mahkemeler de bu sürecin bir parçası. Bir dönem Küresel Mülteci Mutabakatı da vardı. Şu anda ne aşamada olduğundan emin değilim ama dünyada böyle bir sorunun halihazırda yaşandığı kabul ediliyor. Bu sistem kusursuz ya da ideal olmayabilir. Ancak elimizdeki tek hukuki sistem bu. 

Devletlerin uluslararası hukuka, onayladıkları antlaşmalara ve uluslararası teamül hukukuna uymalarını sağlamamız gerekiyor. Uluslararası teamül hukuku diye bir şey var. Bugün hepimiz soykırımın, işkencenin ve benzeri eylemlerin suç olduğunu kabul ediyoruz. Hiçbir devlet bunların suç olduğu gerçeğini reddetmiyor. Ne yazık ki mülteciler söz konusu olduğunda henüz aynı düzeyde bir hukuki anlayış geliştirebilmiş değiliz. Yani hukukun her zaman dünyanın gerçeklerine yetişmesi şart değil ama yine de elimizdeki hukuki imkânları en iyi şekilde kullanmalıyız. 

Bir insan hakları avukatı olarak şunu söyleyebilirim: Aradan 80 yıl geçti ve bugün iklim mültecileri olarak adlandırabileceğimiz kişilerin haklarını koruyan özel bir sözleşmemiz hâlâ yok. Ancak devletlerin gerekli altyapıyı ve mekanizmaları oluşturması, insan haklarını korumakla yükümlü taraflar olarak bu insanlara gereken korumayı sağlaması için elimizde yine de yeterli hukuki dayanak var.

W.A.S.: Peki, iklim krizi ya da sömürgecilik nedeniyle ortaya çıkan zararların tazmini için hukuki bir yol izlenebilir mi? Mahkemeler aracılığıyla tazminat elde etmek mümkün mü?

K.N.: Bu COP'ta tazminat konusunun bu kadar çok panelde, tartışmada ve oturumda ele alınmasından gerçekten büyük heyecan duyuyorum. Zarar ve ziyan konuları resmî müzakere gündeminde henüz tam olarak yer almasa da artık bu konuda bir anlayış oluştu ve bir fon kuruldu. Sanırım mevcut hukuki çerçeveler ve elimizdeki hukuk yolları üzerinden tazminatı konuşabilmek açısından ulaşabileceğimiz en somut nokta bu. Ancak yine Uluslararası Adalet Divanı'nın iklim değişikliğine ilişkin tavsiye görüşüne dönmek istiyorum. Çünkü Divan, bir devletin uluslararası hukuka aykırı bir fiil işlemesi durumunda sorumluluk doğacağını kabul ediyor. 

Bizim burada sözünü ettiğimiz konu iklim adaletsizlikleri. Yerinden edilme de iklim krizinin her koşulda en ön saflarda yer alan topluluklar üzerindeki etkilerinden biri. Dolayısıyla yerinden edilmenin nedenlerini ve buradan hareketle devletlerin rolünü ve sorumluluklarını geriye doğru izlersek, ortada açık bir adaletsizlik ve hak ihlali olduğunu ortaya koyabiliriz. Hukukun bu gerçeklere ayak uydurup uyduramadığı konusuna tekrar dönecek olursak; bazı ülkelerde ve bölgelerde tazminat hakkı ulusal mevzuatın ayrılmaz bir parçası hâline gelmiş durumda. 

Dolayısıyla evet, tazminat konusunda emsal teşkil eden mahkeme kararlarımız var. Tazminata ilişkin içtihatlara baktığımızda, Afrika ve Karayipler'in bu çalışmaların ön saflarında yer aldığını, Pasifik'in ise henüz katetmesi gereken bir mesafe olduğunu görüyoruz. Ancak kararlılık ve farkındalık açısından biz de bu sürecin içindeyiz. Hukuk bu gerçeklere ayak uydursun ya da uydurmasın, Küresel Güney ülkelerindeki tüm toplulukların, hatta Küresel Kuzey'de yaşayan marjinalleştirilmiş toplulukların da temel talebi finansman. Zarar ve ziyanla mücadele edebilmek, bunları ele alabilmek, azaltım ve uyum çalışmalarını yürütmek, dayanıklılığı artırmak için finansmana ihtiyacımız var. Ancak tazminattan söz ettiğimizde, mesele finansmandan ya da paradan çok daha geniş bir anlam taşıyor. Çünkü kültürün, yaşamın, dilin, ya da besi hayvanlarınızın kaybına parasal bir değer biçemezsiniz. Ekonomik olmayan kayıp ve zararlar da tazminatın büyük ölçüde belirlemesi gereken alanlardan biri. 

Tazminat konusundaki temel düşüncem şu: İklim değişikliğinin en ağır etkileriyle en ön saflarda yüzleşen bizler için, hak edilen sonucun tazminat olduğuna kesinlikle inanıyorum. Bu, bize ödenmesi gereken tarihsel bir borç. İklim değişikliği meselesi tartışmalara görece yakın bir dönemde girmiş olabilir. Ancak tazminat kavramı çok daha eskiye dayanıyor. 

Köle soyundan gelen bir insan olarak benim de tazminat talep etme hakkım var. Tazminat meselesinin kökleri sömürgeciliğe, emperyalizme, siyahların, yerli halkların ve diğer beyaz olmayan toplulukların sahip olduğu kaynakların günümüzde de aynı şekilde sömürülmesine, yağmalanmasına, el konulmasına ve metalaştırılmasına dayanıyor. Bugün enerji dönüşümünün tedarik zincirlerinde yaşananlar da geçmişteki kölelik düzeninin bir devamı niteliğinde. Eskiden gemilerle gelip balinalarımızı ve sandal ağacımızı alıp götürürlerdi. Şimdi uçaklarla geliyor, bize ticaret anlaşmaları imzalatıyor, ardından topraklarımızı, okyanuslarımızı, ormanlarımızı ve diğer kaynaklarımızı sömürmeye devam ediyorlar. Küresel Kuzey hükümetlerinin asıl kaçındığı konu da tazminat. Bu nedenle BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin hukuki çerçevesi bile tamamen Batı'nın hâkimiyeti altında. Sömürgeci bir anlayışla şekillendirilmiş ve gelişmiş ülkelerin ekonomik ve ulusal çıkarlarını korumak üzere tasarlanmış. İşte bu yüzden süreç çok yavaş ilerliyor ve kazanımlar hem çok az hem de nadiren elde ediliyor. 

Zarar ve ziyan finansmanını ve benzeri konuları konuştuğumuz COP platformlarında, hukuki sorumluluk meselesini gündeme bile getiremiyoruz. Aslında mesele özünde şu: Bu kapıyı açmayacağız çünkü açarsak beraberinde çok daha farklı konuları da gündeme getirmiş olacağız. Farklı konular dediğimiz şey de tazminat meselesi. Çünkü geçmişte yaşadıklarımızın bedelinin ödenmesini talep etme hakkımız var. Üstelik bu talep yalnızca tarihsel olarak yaşananlarla sınırlı değil. Geçmişte başımıza gelenlerin etkileri bugün de sürüyor. Üstelik bu sömürü ve yağma düzeni sona ermek bir yana, geçmiştekinden bile daha yoğun bir şekilde devam ediyor. 

Artık gezegende daha fazla insan yaşıyor. Bu yüzden kitlesel yerinden edilme meselesi de kaçınılmaz olarak karşımıza çıkıyor: İnsanlar hayatta kalmak ve yaşayabilmek için nereye gidecekler? Üstelik kaynakları da yok. Kimliklerimiz, geçim kaynaklarımız, topluluklarımızın sosyal dokusu... 

Örneğin Pasifik’teki atollerin artık devlet olarak varlığını sürdüremeyeceğine kendi yaşam süremiz içinde şahit olabiliriz. Peki, böyle bir kaybın bedeli nasıl ödenebilir? Bu insanlara ne borçluyuz? Yoksa yine, hiper-kapitalizmin sonsuza dek sürmesi uğruna feda edilen bölgeler biz mi olacağız? Neticede bu işin sonu yok… Küresel Güney'den gelen ve sömürgecilikten arınmayı savunan bizler için —ki ben de sömürgecilik karşıtı bir feministim— tazminat talebi en öncelikli meselemizdir. Talebimizi yalnızca “bize finansman ve kaynak sağlayın” diye sınırlamıyoruz. Biz tazminat istiyoruz.

W.A.S.: Evet, evet, evet. Bir de size Norveç Mülteci Konseyi'nin yakın zamanda yayımladığı yeni bir raporu sormak istiyorum. Rapora göre, bugüne kadar dünya genelinde 84 milyon insan savaş, şiddet ve iklim acil durumu nedeniyle yerinden edilmiş. BM'ye göre bu durumdan en çok etkilenen ülkeler Suriye, Venezuela, Afganistan, Güney Sudan ve Burma. Ülke içinde yerinden edilmeye ilişkin bu raporda, bugün son derece önem taşıyan iki bölge, yani Gazze ve Ukrayna, kapsam dışında bırakılmış. Raporda 2,8 milyon kişinin Gazze Şeridi içinde yerinden edildiği bilgisine yer verilmiyor. Elbette bu tür rakamlar her zaman gerçeğin altında kalıyor ve kesinlikle olduğundan az gösteriliyor. Ama yine de, raporda yazan rakamı aktarayım: Gazze Şeridi içinde 2,8 milyon kişi ülke içinde yerinden edilmiş durumda. Raporda ayrıca Rusya'nın işgalinden bu yana Ukrayna'dan kaçan yaklaşık 8 milyon kişi de yer almıyor. 

Öncelikle şunu sormak istiyorum: Sizce Gazze ve Ukrayna neden bu rapor kapsamına alınmamış? İkinci sorum ise iklim değişikliği, zorla yerinden edilme ve silahlı çatışma arasındaki kesişimle ilgili. İklim değişikliği, mevcut toplumsal, siyasi ve ekonomik gerilimleri ne ölçüde artırıyor ya da derinleştiriyor? Çatışmalara ve göçe katkıda bulunma potansiyeli nedir?

K.N.: Norveç Mülteci Konseyi'nin Filistin'i ve Ukrayna'yı araştırmaya dahil etmemesini şahsen oldukça şaşırtıcı buluyorum. Çünkü verileri baz aldıkları ülkelerde aktif çatışmalar, hatta soykırımlar yaşanıyor. Evet, bu ülkelerin bazılarında böyle. Ayrıca bu ülkelerin tümü, insan faaliyetlerinden kaynaklanan iklim felaketlerinden ve benzeri etkilerden ciddi ölçüde zarar görmüş durumda. Üstelik bu ülkelerin birçoğu dünyanın en yoksul ülkeleri arasında. Norveç'in Rusya'nın Ukrayna'yı işgali karşısındaki tutumunun ne olduğunu açıkçası bilmiyorum. Filistin konusunda ne düşündüklerini de bilmiyorum. Bu nedenle bu soruya yanıt verebileceğimi sanmıyorum; çünkü konuya hâkim değilim. Ancak genel olarak Küresel Kuzey ülkelerinin Filistin'i kapsam dışında bırakmasının İsrail'le ilgili olduğunu düşünüyorum. İsrail'i herhangi bir şekilde karşılarına almak istemiyorlar. Bana kalırsa bunun nedeni çoğu zaman ticari ya da ekonomik anlaşmalarla ilintili.

W.A.S.: Gazze'nin raporlarda yer almadığına son bir yılda pek çok kez şahit oldum. 7 Ekim'den sonra ise bu iki bölgenin, yani Gazze ve Ukrayna'nın, raporların dışında bırakıldığını söyleyebilirim.

K.N.: Açıkçası bu gerçekten çok tuhaf. Küresel Kuzey'den gelen araştırmaların çoğunda, yukarıda da belirttiğim nedenlerle Filistin'in kapsam dışında bırakılacağını tahmin etmek güç değil. Ancak Ukrayna'nın dahil edilmemesine gerçekten şaşırdım. Çünkü açık konuşmak gerekirse, burada birbirini öldürenler beyaz insanlar. Normalde beyaz insanlar bu tür meseleleri önemser ama görünen o ki bu konuda aynı duyarlılık gösterilmiyor. İklimin silahlı çatışmaları tetikleyen bir unsur olduğu sorusuna gelince.

W.A.S.: Evet, silahlı çatışmalar.

K.N.: Evet, evet. Aslında bu yeni ya da güncel bir tartışma değil. İklim alanındaki platformlarda uzun zamandır, hatta mülteci ve çevre alanlarında daha da uzun süredir konuşuluyor. Peki, bu bağlantıyı kurabilmek için ihtiyaç duyduğumuz bilgi, birikim, araç, altyapı ve süreçler neden hâlâ mevcut değil? Çok taraflı platformlarda bile neden bu konuda yeterli kaynak yok? 

Benim bu konudaki düşüncem şu: Çatışmalar, savaşlar ve soykırımlar söz konusu olduğunda, askerî-endüstriyel kompleksin faaliyetleri çok taraflı süreçler aracılığıyla hukuki dokunulmazlık kazanıyor. Uluslararası hukuk bile orduların neleri yapıp neleri yapamayacağı konusunda istisnalar tanıyor. Elbette Cenevre Sözleşmeleri, silahlı çatışma hukuku, insancıl hukuk ve benzeri düzenlemeler de var. Ancak günümüzde özellikle tanık olduğumuz şey, uluslararası hukukun açıkça hiçe sayılması. Bana kalırsa uluslararası hukuk, askerî-endüstriyel kompleksin hesap verebilirliğini son derece sınırlı biçimde ele alıyor. Üstelik bu konuda elimizde olan kısıtlı düzenlemeler de kesinlikle yeterli değil. İşte bu yüzden, bir soykırımın yaşanırken buna göz yumulmasına dünya genelinde büyük tepki gösterildiğini görüyoruz. Bütün bunları göz göre göre izliyoruz. Üstelik mesele yalnızca soykırımla da sınırlı değil. Ukrayna'da ve dünyanın farklı bölgelerinde, Yemen'de, Sudan'da ve başka yerlerde yaşananlar da var. Evet, ortada çok fazla çatışma var. Yaşamım boyunca, özellikle de son on yılda, bu kadar çok çatışmanın yaşandığı, bu kadar istikrarsız bir dönem görmedim. Üstelik durum giderek kötüleşiyor. Şiddet sürekli artıyor. 

Sorun şu ki siyasi, toplumsal, ekonomik ve hukuki sistemlerimizin çoğu birbirinden tamamen kopuk bir şekilde işliyor. Bu nedenle aralarında bir bütünlük sağlayamıyoruz. Oysa bu meseleler arasında bağlantı kurabilmek için araştırmaya ve bilgiye ihtiyacımız var. Çünkü hukuki ve politik bir yanıt geliştirebilmek için bütün bu unsurları birbiriyle ilişkilendirmemiz gerekiyor. Bu konuyu yıllar önce gündeme getirenleri hatırlıyorum. Bir webinara katılmıştım ve araştırmalarım sırasında Suriye savaşının aslında ülkede yaşanan çok şiddetli kuraklıklar nedeniyle başladığını öğrenmiştim. Elbette bu bilgi teyit edilebilir; bu konuda yanılıyor da olabilirim. Yaşanan kuraklık, hayvancılığı neredeyse tamamen yok etti; hayvanların yüzde 90'ı telef oldu. Bu korkunç bir şey. Bunun sonucunda kırsal kesimde yaşayan insanlar, özellikle de çiftçiler, toplu hâlde kentlere göç etmek zorunda kaldı. Çünkü yaşadıkları yerlerde artık hayatlarını sürdürmeleri mümkün değildi. Yaşam koşulları dayanılmaz hâle gelmişti. Onlar da herkes gibi iş bulmak, geçimlerini sağlamak ve hayatlarını yeniden kurmak için kentlere göç ettiler. Elbette bu durum, zaten son derece kısıtlı gıda, su ve barınma imkânlarına sahip toplulukların üzerine bir de başka yerlerden gelen nüfusun eklenmesiyle sorunları daha da derinleştirdi. Sınırları aşarak göç eden ve gittikleri topluluklara uyum sağlamaya çalışan insanları düşünün. Küresel Güney'de göç dediğimizde karşımıza çıkan gerçeklik bu. 

İnsanlar, halihazırda pek çok açıdan kırılgan ve ağır koşullara maruz kalmış bir topluluktan, benzer sorunlarla karşı karşıya olan bir başka topluluğa göç ediyor. Bu ikinci yerde savaş yaşanmıyor olabilir ama iklim felaketlerinin sınırları yok. Kuraklığın, kıtlığın ya da gıda güvencesizliğinin etkilerini hiçbir sınır durduramaz. 

Bütün tarım arazileriniz tuzlu su altında kaldığında da durum farklı değil. Örneğin Bangladeş'te yaşananlara bakın. Yaşanan gerçek tam olarak bu. Peki, bütün bunların savaşla ne ilgisi var? Asıl odaklanmamız gereken mesele, bunun insanların hayatını nasıl etkilediği. İnsanlar artık yiyecek, su, eğitim, iş, barınma alanı ve güvenlik için mücadele etmek zorunda. Güvenlik. Bir de Küresel Güney'deki hükümetler de dahil olmak üzere, yolsuzluğa ve şiddete bulaşmış, insan haklarını korumaya yönelik mevcut tüm mekanizmaları geriye götüren ve zayıflatan yönetimler var. Üstelik bu durum sadece belli bir bölgeye özgü değil. Küresel Güney'in dört bir yanında yaşananlara bakmanız yeterli. 

Son derece tehlikeli bir dönemdeyiz. Aşırı sağın yükselişi, tekno-faşizm, hak karşıtı politikalar... Kadın hakları dahil, her alanda kazanımlarımızı kaybediyoruz. Ve bütün bunlar gezegenimiz giderek ısınırken yaşanıyor. Dünya ısınırken, insan hakları ihlallerinin ve adaletsizliklerin yarattığı gerilim de gitgide artıyor. Bunların üzerine bir de kasırgalar, fırtınalar, orman yangınlar, seller ve buzul çökmeleri ekleniyor. Öyle bir sel suları geliyor ki bir topluluğun nesiller boyunca biriktirdiği her şeyi dakikalar içinde silip süpürüyor. İşte içinde yaşadığımız dünya bu. Peki biz ne yapıyoruz? Hükümetlerimiz ne yapıyor? Yalnızca çevre koruma önlemlerini ve insan hakları güvencelerini zayıflatmakla kalmıyorlar; bütün kaynaklarını daha fazla askerî kapasite oluşturmaya harcıyorlar. Sınırlarında güvenlik duvarlarını yükseltiyor, yapay zekâya ve yapay zekâ destekli askerî donanımlara yatırım yapıyorlar. Zenginler ve ayrıcalıklı kesimler için elektrikli süper otomobiller üretiyorlar. Peki ya insanlar? Geniş halk kitlelerinin durumu ne olacak? Burada üst-orta sınıftan ya da zenginlerden söz etmiyorum. Çünkü enerji dönüşümü de dahil olmak üzere bütün bu tartışmalar, enerjiyi tüketebilen ve buna gücü yeten kesimlerin ihtiyaçları etrafında dönüyor. Gerçekten de enerjiyi ihtiyaç duyulan yerlere yeniden dağıtacak mıyız? O yüzden gelin, yalnızca enerji meselesine odaklanmayalım. 

Ben bir insan hakları avukatıyım. Benim için asıl mesele şu: İnsanların yiyeceği, suyu var mı? Maden projelerine karşı çıkmak için bir araya geldiklerinde ya da protesto ettiklerinde ne oluyor? Çünkü dünyanın dört bir yanında muhalefetin ve sivil alanın nasıl daraltıldığını görüyoruz. Sayımız gitgide azalıyor. Geriye kalanlarımızın da ya hep birlikte hapse atıldığını ya suikasta kurban gittiğini, öldürüldüğünü görüyoruz. Bugün geldiğimiz noktada, şirketler yozlaşmış hükümetlerle el ele vererek askerî-endüstriyel kompleksi büyütüyor. Üstelik bu kompleks, fosil yakıtlarla ayakta duran bir dünyada, tamamen fosil yakıtlarla besleniyor. Böylece enerji tedarik zincirini güvence altına almış oluyorsunuz. Ardından bu enerji tedarik zincirini meşrulaştıran, orduyu koruyan yasalar devreye giriyor. Evet, ordunun faaliyetlerini koruyan yasalarımız var. Bütün bunlar yaşanırken dünyanın farklı yerlerinde soykırımlar ve çatışmalar sürüyor. Biz insan hakları avukatları ise çözüm bulmak umuduyla bu platformlarda, Birleşmiş Milletler'e başvuruyoruz. Ancak aynı zamanda dünyadaki çok taraflı sistemin içinde bulunduğu durumu da tümüyle görüyoruz. Gerçekten çok karanlık bir tablo.

W.A.S.: Fiji'den insan hakları avukatı Kavita Naidu’yu ağırladık. Çok teşekkür ederiz

K.N.: Beni konuk ettiğiniz için ben teşekkür ederim Waseem. 

_{Kavita Naidu kimdir?: Fiji kökenli uluslararası insan hakları hukukçusu ve feminist iklim adaleti savunucusudur. Pasifika for Palestine hareketinin sözcülerinden olan Naidu, özellikle yerli halkların, Pasifik topluluklarının, kadınların ve Küresel Güney ülkelerinin iklim politikalarında söz sahibi olması için çalışıyor.}

_{Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği ve Pasifik Adaları Forumu Sekretaryası bünyesinde görev yapmış olan Naidu, iklim krizinin toplumsal cinsiyet, insan hakları, sömürgecilik ve ekonomik eşitsizliklerle kesişen boyutlarına odaklanıyor. Filistin mücadelesinin küresel iklim adaleti hareketinden ayrı düşünülemeyeceğini savunuyor.}