Trixy Elle: “Okyanus bize hayat vermeli, korku ya da tehdit değil”
COP31 kapsamında Filipinler’in Batasan Adası’ndan Trixie Elle ile Odette Tayfunu’nun yarattığı yıkımı, iklim krizinin ada toplulukları ve balıkçılar üzerindeki etkilerini, Shell’e karşı yürüttükleri hukuk mücadelesini ve gelecek nesiller için dayanışmanın önemini konuşuyoruz.
Eren İleri: 10 Kasım 2026. Ben Eren İleri. Yanımda Trixy Elle ve çevirmen olarak Virginia Benosa-Llorin bulunuyor çünkü Tagalogca çevirmenimiz yok.
Trixy Elle: İngilizce konuşuyorum.
E.İ.: Ah, harika. Tamam, ilk sorum şu: Kendinizi tanıtabilir misiniz? Eskiden bir balıkçılık işletmesi işlettiğinizi biliyorum. Bu işi yaparken edindiğiniz deneyimleri bize anlatabilir misiniz?
T.E.: Ben Trixy. Filipinler'deki küçük bir ada olan Batasan Adası'nda yaşıyorum. Adamızda geçimimizi balıkçılıkla sağlıyoruz.
E.İ.: Birkaç yıl önce Odette Tayfunu yaşandı. Bu tayfun sizi nasıl etkiledi?
T.E.: Vay canına. Bu gerçekten çok iyi bir soru. Odette Tayfunu 16 Aralık 2021'de yaşandı. Ben de adamızda evleri tamamen yıkılan 131 aileden biriydim. Tamamen yıkılmış derken, her şeyin yok olmasını kastediyorum.
Filipinler, tayfunların sık yaşandığı bir ülke. Dolayısıyla tayfunlara çok alışkınız. Ancak Odette biraz farklıydı. Bunun çok şiddetli bir tayfun olduğunu çok geç öğrendik. Bu yüzden adada kaldık. Tayfunun ne kadar şiddetli olacağını öğrendiğimizde artık bizim için çok geçti çünkü bizi adadan tahliye edebilecek hiçbir tekne yoktu. Yerel yönetim de tekneleri güvenli yerlere çekmişti. Dolayısıyla yapabileceğimiz tek şey tayfunun gelmesini beklemekti.
Sanırım akşam altı civarında başladı. Rüzgâr çok şiddetliydi, dev dalgalar vardı. Evin içinde mahsur kalmaktan korkuyorduk. Bu yüzden dışarı çıkmaya karar verdik. Kapıyı açtığımızda su çok hızlı bir şekilde içeri doldu. Önce dizlerimize kadar geliyordu, sonra belime kadar yükseldi. Üstelik yalnızca birkaç adım atmıştık. Su gerçekten çok yükselmişti.
O sırada babam bize birbirimizin ellerini tutmamızı söyledi. Çünkü su çok yükselmişti ve tahliye olmamız gerekiyordu. Yoksa evin içinde mahsur kalacaktık. Babam, “Birbirimizin ellerini tutacağız çünkü hayatta kalırsak hep birlikte hayatta kalacağız. Ölürsek de hep birlikte öleceğiz,” dedi ve biliyor musunuz, o şekilde yüzdük. Nasıl ya da neden hayatta kaldığımızı bilmiyorum. Bir şekilde kendimizi daha yüksek bir yerde bulunan bir evde bulduk. Oraya ulaştığımızda annemin vücudunda çok sayıda kesik olduğunu gördüm. Ayakları kanıyordu. Vücudunun pek çok yerinde yaralar vardı.
Sonra o evde kalıp sabahın olmasını bekledik. Sabah olduğunda her şey o kadar yabancı görünüyordu ki... Eşimle birlikte yıllarca uğraşarak inşa ettiğimiz ev yok olmuştu. Sahip olduğumuz hiçbir şey kalmamıştı, her şey tamamen yok olmuştu. Elimizde kalan tek şey üzerimizdeki kıyafetlerdi.
Bir adada yaşadığımız için mahsur kalmıştık. Dışarıdan hiçbir yardım gelmiyordu. Hükümetten de yardım gelmiyordu çünkü yerel yönetimimiz de tayfundan etkilenmişti. Dolayısıyla kendi başımızın çaresine bakmak zorundaydık.
Bir anne olarak çocuklarımı ve ailemi nasıl doyurabileceğimin yollarını aradım. Ölmüş birkaç tavuk buldum. Günlerce onları yedik çünkü bunu yapmasaydık açlıktan ölecektik. Tayfundan sağ kurtulmuştuk ama açlıktan ölecektik. Komşumuz da ölmüş bir domuz buldu. Onu da paylaştık. İçtiğimiz su ise dev dalgalar nedeniyle biraz tuzluydu. Ama elimizde olan buydu.
E.İ.: Bu soru sizin için çok zorsa anlayışla karşılarım ama bütün bunlar yaşanırken aklınızdan ve kalbinizden neler geçiyordu?
T.E.: Kendimi umutsuz ve çaresiz hissettim. Aklımdan pek çok soru geçti. Hatta kendi kendime, “Tanrım, neden bunlar bizim başımıza geldi?” dedim. Okyanus bize hayat vermeli, korku ya da tehdit değil. Aklımdan geçen buydu. Ama yine de ailemle, annemle ve babamla birlikte güvende olduğumuz için şükrediyorum.
E.İ.: Yaşadıklarınız gerçekten akıl almaz. Bu yüzden yaşadıklarınızın duygusal boyutunu da bizimle paylaştığınız için çok teşekkür ederim. Böylece bizi dinleyen insanlar bütün bunların gerçek bir insani bedeli olduğunu anlayabilirler. Peki, bunun suçlusu kim, kim sorumlu?
T.E.: Şu anda yaşadığımız iklim değişikliğinin arkasında şirketlerin olduğuna inanıyorum. Çünkü adamızda yalnızca Odette gibi çok şiddetli bir tayfun yaşamadık, aynı zamanda deniz seviyesinin yükselmesine ve sıcak hava dalgalarına da tanık oluyoruz. Yani, biliyorsunuz, balıkçılar her zaman iklim krizinin ön saflarında yer alıyor. Ben buna inanıyorum.
E.İ.: Şu anda Royal Dutch Shell'e karşı dava açıyorsunuz, öyle değil mi? Bu kararı nasıl aldığınızı ve davadan ne elde etmeyi umduğunuzu biraz anlatabilir misiniz?
T.E.: Öncelikle tazminat alacağımızı umuyorum. Çünkü neden oldukları zararların bedelini ödemek zorundalar. Ama mesele paradan çok daha fazlası. Bu mücadele yalnızca kendim ya da kendi topluluğum için değil, dünyanın dört bir yanındaki tüm topluluklar, özellikle de iklim krizinden doğrudan etkilenen ve krizin ön saflarında yer alan topluluklar için.
Bize ödeyecekleri tazminatın yanı sıra, yürüttükleri zararlı ticari faaliyetler yüzünden gerçekten acı çeken insanları da görmeleri gerekiyor. Ayrıca tazminatın yanında, bu zararlı faaliyetlerine son vermelerini de talep ediyoruz. Böylece bizim yaşadıklarımızı henüz yaşamamış olan diğer topluluklar belki de bu felaketlerden korunabilir.
E.İ.: Bütün bunlar yaşanırken kendinizi umutsuz hissediyordunuz. Peki, bugün size umut veren şey nedir?
T.E.: Elbette çocuklarım ve bir de adamızdaki gelecek nesillerin geleceği. Onların adamızda yaşamanın ne kadar güzel olduğunu, adamızın güzelliğini ve bizim burayı neden bir cennet olarak gördüğümüzü deneyimlemelerini istiyorum. Adamız çok bereketliydi. Deniz ürünleri açısından çok zengindi. Onların da bunu deneyimlemelerini istiyorum.
Batasan'ın yalnızca bir ada olmadığını bilmelerini istiyorum. Orası bizim evimiz ve sahip olduğumuz tek ev. Bu yüzden onlara her zaman söylemek istediğim şey şu: Adamızı korumalıyız, adamız için mücadele etmeliyiz çünkü sahip olduğumuz tek ev burası.
E.İ.: Size son bir sorum var. Zaman ayırdığınız ve sesinizi duyurduğunuz için çok teşekkür ederim. Türkiye'deki balıkçılar da sıkıntılar yaşıyor. Kadın ve erkek balıkçılar, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele ediyorlar. Onlara iletmek istediğiniz bir mesaj var mı?
T.E.: Evet, Türkiye halkına, Türkiye'deki balıkçılara ve bizim yaşadıklarımızı yaşayan herkese dayanışma mesajımı gönderiyorum. Sizi anladığımı bilmenizi istiyorum. Sizi görüyorum. Lütfen sesinizi yükseltmekten, topluluğunuz için mücadele etmekten korkmayın. Çünkü siz onlar için sesinizi yükseltmezseniz, kim yükseltecek?
O yüzden gelin, birlikte mücadele edelim. Gelin, birlikte dimdik duralım. Çünkü değişim yaratabileceğimizi ve böylece gezegenimizi gelecek nesiller için kurtarabileceğimizi biliyorum.
E.İ.: Türkiye halkı da sizin yanınızda. Çok teşekkür ederim.
T.E.: Teşekkürler.
Trixy Elle kimdir? Filipinler’in Batasan Adası’nda yaşayan iklim adaleti savunucusudur. Odette Tayfunu’nun yol açtığı yıkımın ardından balıkçı topluluklarının hakları için mücadele etmekte ve Shell’e karşı açılan iklim davasında yer almaktadır.
Benzer İçerikler
Aakaluk Adrienne Blatchford: “Her gün yer sarsılıyor, hava kirleniyor; petrol sondaj kulelerinin uğultusu hiç durmuyor”
Eren İleri, Aakaluk Adrienne Blatchford
Pramesh Pokharel: “Çözümler halkların elinde, gezegeni soğutan biziz”
Eren İleri, Waseem Ahmad Siddiqui, Pramesh Pokharel
Lise Masson: “İklim adaletine ulaşmak için yalnızca enerji sistemini değil, sistemi değiştirmeliyiz”
Eren İleri, Lise Masson