Apaçık Radyo

Aakaluk Adrienne Blatchford: “Her gün yer sarsılıyor, hava kirleniyor; petrol sondaj kulelerinin uğultusu hiç durmuyor”

16 Kasım 2026

COP31 kapsamında Indigenous Environmental Network’ten Aakaluk Adrienne Blatchford ile jeomühendislik ve yapay zekâ veri merkezlerinin yarattığı ekolojik tehditleri, Alaska’daki fosil yakıt faaliyetlerinin Yerli halkların yaşamına ve kültürüne etkilerini, iklim krizine karşı kültürel direnişin ve dayanışmanın önemini konuşuyoruz.

Image
""

Eren İleri: Merhaba, Apaçık Radyo’ya hoş geldiniz. Kendinizi tanıtıp yaptığınız çalışmalardan bahsedebilir misiniz?

Aakaluk Adrienne Blatchford: Benim adım Aakaluk Adrienne Blatchford. Indigenous Environmental Network (Yerli Halkların Çevre Ağı) bünyesinde jeomühendislik konusunda toplumu bilgilendirme ve örgütlenme çalışmaları yürütüyorum.

E.İ.: Peki nerelisiniz?

A.A.B.: Alaska’nın Unalakleet yerleşimindenim. Bizim dilimizde buraya Uŋalaqłiit deniyor.

E.İ.: Az önce sahte çözümlerle ilgili gerçekten etkileyici ve yaratıcı bir eylemden çıktık. Siz jeomühendislik alanında çalışıyorsunuz ve jeomühendisliğin sahte bir çözüm olduğuna dair çok şey duyuyoruz. Öncelikle sahte çözümün ne anlama geldiğini, ardından da bu sahte çözümlerin dünyamıza nasıl zarar verdiğini biraz daha ayrıntılı açıklayabilir misiniz?

A.A.B.: Jeomühendislik konusunda eğitim veren biri olarak bunu temel olarak şöyle açıklıyoruz: Bunlar, iklim değişikliğinin etkilerini azaltmak amacıyla önerilen teknolojik çözümler. Bu sahte çözümler, yeni gelişmekte olan teknolojiler kullanılarak uygulanıyor. Bunlar arasında karbon yakalama, kullanma ve depolama (CCUS), karbon yakalama ve depolama (CCS), güneş radyasyonu yönetimi, deniz jeomühendisliği, jeotermal enerji ve denizlerde karbondioksit giderimi gibi teknolojiler bulunuyor. Bunlar yalnızca birkaç örnek.

İçinde bulunduğumuz iklim kriziyle mücadele etmeye devam ederken, iddialı hedefler ortaya koyan tarafların ve dünyanın en zengin yüzde birlik kesiminin bir araya gelerek bu sahte iklim çözümlerini desteklediğini görüyoruz. Bu teknolojilerin dünya çapında uygulanabilmesi için yönetişim mekanizmaları oluşturmak istiyorlar.

Dünyanın büyük bölümünde bu teknolojiler henüz düzenlemelere tabi olmadığı için şimdiden çeşitli deneylerin gerçekleştirildiğini görüyoruz. Ben bunlara abartılı biçimde yüceltilen bilimsel deneyler diyorum. Nepal, Arktik bölgesi ve Avustralya gibi yerlerde bu teknolojiler test ediliyor. Şu anda çoğunlukla küçük ölçekli denemeler yapılıyor ancak bunları küresel ölçekte büyük çaplı deneylere dönüştürmek istiyorlar.

Fosil yakıtların ve sözde kritik minerallerin çıkarılmasıyla uğraşan madencilik ve kaynak çıkarma endüstrileri de faaliyetlerini her zamanki gibi sürdürebilmek, karbondioksit ve diğer kirleticileri salmaya devam edebilmek için bu teknolojik çözümleri iklim değişikliğinin etkilerini azaltmanın bir yolu olarak kullanmak istiyor.

Dolayısıyla karbon emisyonlarını azaltmaya yönelik genel hedefe baktığımızda, sorunun temel nedenleri olan fosil yakıt endüstrisinin ve kritik mineral madenciliğinin ele alınmadığını görüyoruz. Artık buna bir de teknoloji düzeni eklendi. Yapay zekâ veri merkezlerinin de bu sistemle bağlantılı olduğunu görüyoruz. Aynı şekilde küçük nükleer reaktörler, insansız hava araçları ve iddialı hedefler ortaya koyan bu tarafların mühendisleri tarafından geliştirilen daha pek çok teknoloji de bunun bir parçası.

E.İ.: Yapay zekâ veri merkezlerinden söz ettiniz. Bu projelerin iklim üzerindeki etkilerini biraz daha ayrıntılı anlatabilir misiniz?

A.A.B.: Aman Tanrım, evet. Bu veri merkezleri çok büyük miktarlarda su ve elektrik tüketiyor. Ayrıca bu veri merkezlerini inşa etmek için kritik minerallere ve başka malzemelere de ihtiyaç duyuluyor. Elbette bunların çıkarılması için madencilik yapılması ve plastik üretilmesi gerekiyor.

Üstelik bu veri merkezlerinin faaliyete geçtiği bölgelerde kuraklık zaten çok ciddi boyutlara ulaşmış durumda ve pek çok yerde tatlı suya erişim çoktan bir sorun haline geldi. Bu bölgelerdeki bitki örtüsü ve hayvanlar da yok olmaya başladı. Bunun zararlı olduğunu biliyoruz. Buna rağmen, dünyanın varlığını sürdürebilmek ve gelişebilmek için bağımlı olduğu kritik ekosistemlerde bu devasa veri merkezlerini inşa etmeye devam etmek istiyorlar.

E.İ.: Siz Batı Arktik bölgesindensiniz. İklim değişikliği topluluğunuzu nasıl etkiliyor?

A.A.B.: Bizim topluluğumuzda sürekli sel ve kıyı erozyonu tehdidi altında yaşıyoruz. Toprak kaymaları ve obruklar görüyoruz, donmuş toprak tabakası eriyor, göllerimiz kuruyor. Fırtınaların şiddetlendiğine tanık oluyoruz. Nehrimizde mil ve tortu birikiminin arttığını görüyoruz. Bu da balıkların ve göçmen kuşların ekosistemlerimizde yaşamlarını sürdürmelerini zorlaştırıyor. Kitlesel balık ölümleri, kitlesel kuş ölümleri yani aklınıza ne gelirse yaşanıyor.

İklim değişikliği Kuzey'de, Küresel Güney'e kıyasla dört kat daha hızlı ilerliyor. Bu endüstriyel kompleks büyüdükçe etkileri de giderek daha güneye doğru yayılıyor.

E.İ.: Bu yılın başlarında, sanırım “The Beast” (Canavar) olarak adlandırılan, Doyon Drilling şirketine ait devasa bir petrol sondaj kulesinin devrildiğini gösteren oldukça korkunç görüntüler izledik. Bize ne olduğunu ve bu olayın sektör hakkında neler söylediğini anlatabilir misiniz?

A.A.B.: Doyon, Kuzey Amerika'nın en büyük petrol sondaj kulelerinden birini bölgeye getirmişti. Bu kuleyi Nuiqsut köyünün dışındaki bir bölgeye taşıyorlardı ancak kule devrildi. Bu olayın ardından Shell Oil herhangi bir yaptırımla karşılaşmadı ve bölgedeki topluluk olaydan etkilenmiş olmasına rağmen şirket faaliyetlerini her zamanki gibi sürdürdü.

Burası, petrol ve doğal gaz arama çalışmalarının yürütüldüğü North Slope bölgesinde bulunuyor. Dolayısıyla bu tür felaketler yaşandığında, çoğu zaman bir para cezası ödeyip yola devam etmek, insan hayatını, insan sağlığı üzerindeki etkileri, ekosistemleri ya da hayvanlar üzerindeki etkileri dikkate almadan faaliyetleri her zamanki gibi sürdürmek daha kolay oluyor.

Oysa biz Kuzey'in halkları olarak bu hayvanlara yalnızca gıda egemenliğimiz için değil, kültürel varlığımızı sürdürebilmek için de bağımlıyız.

E.İ.: Kültürel varlığınızı sürdürmekten söz ettiniz. Bunu evlerinde bizi dinleyen dinleyicilerimiz için biraz daha ayrıntılı anlatabilir misiniz?

A.A.B.: Gerçekten çok duygulanıyorum. Kendimizden Inuit halkı olarak söz ettiğimizde, toprakla ve toprağın bize sunduğu her şeyle bir bütün olduğumuzu söylüyoruz. Kendimizin de bu toprağın bir parçası olduğunun farkındayız.

Çok eski zamanlardan beri kendi yurdumuzda yaşamımızı sürdürmemizi sağlayan hayvanlar, su ve topraklarımız olmadan; şarkı söylemek ve dans etmek için kullandığımız davullarla, törenlerimizde kullandığımız somon balıkları ve karibu geyikleriyle olan bağlarımız olmadan; toprakla, sularla ve onların bize sunduğu her şeyle her zaman kurduğumuz bu ilişki olmadan artık varlığımızı sürdüremeyiz.

E.İ.: Çok teşekkür ederim. Duygularınızı bu kadar açık bir şekilde paylaştığınız için de teşekkür ederim. Burada soykırımdan söz ettiğimizi ve bunun hakkında konuşmanın zor olduğunu biliyorum.

Nuiqsut’tan bahsettiniz. Kendinizi rahat hissediyorsanız, evlerinde bizi dinleyen dinleyicilerimiz için Nuiqsut’ta bulunmanın nasıl bir şey olduğunu anlatabilir misiniz? Oradaki sesleri, kokuları, manzaraları ve oraya nasıl gidilip oradan nasıl çıkıldığını tarif edebilir misiniz?

A.A.B.: Burası, Alaska'nın North Slope bölgesinin doğusunda yer alan, yalnızca uçakla ulaşılabilen bir yerleşim. Petrol sondaj kuleleriyle çevrili, oldukça izole bir topluluk.

Kasabaya her gün girip çıkan ve yüzlerce ton çakıl taşıyan devasa damperli kamyonlar var. Her gün saat 17:00'de dinamitle patlatmalar yapılıyor ve bu kamyonlar, yeni petrol sondaj kulelerine giden yolların döşenmesi için yüzlerce ton çakıl taşıyor.

Egzoz dumanının ve petrolün kokusunu alabiliyorsunuz. Oradayken bunların tadını bile hissedebiliyorsunuz. Dışarı her çıktığınızda neredeyse nefes almakta zorlanıyorsunuz. Petrol sondaj kulelerinin sürekli uğultusu ise hiç durmuyor.

Dolayısıyla her gün yer sarsılıyor ve hava kirleniyor. Karibu geyiklerinin ve kuşların göçünü kesintiye uğratan faaliyetler sürekli devam ediyor.

Yani yanınızdan bir tren geçerken oturduğunuzu düşünün. Toprağın sarsılması ve gürültü tam olarak böyle hissettiriyor. Sanki evinizin önünden sürekli bir tren geçiyormuş gibi.

E.İ.: Bize oradaki ortamı anlattığınız için teşekkür ederim. Size son bir sorum olacak ve umarım bu soru öncekilerden biraz daha umut verici olur.

Yaşayan Bir Arktik İçin Egemen Iñupiat Halkı (Sovereign Iñupiat for a Living Arctic) örgütündeki arkadaşlarımız şu anda bazı kültürel örgütlenme çalışmaları yürütüyor ve yanılmıyorsam bir müzik etkinliği düzenliyorlar. Özellikle Inuit gençleri için kültürel örgütlenmenin ve bu tür etkinliklerin önemini biraz daha anlatabilir misiniz?

A.A.B.: Kültürel örgütlenme, taban hareketlerinin en önemli unsurlarından biri. İnsanların kendilerini, kırılganlıklarını ve gerçeklerini ortaya koyabilecekleri şekilde ifade etmelerine olanak tanıyor. Biliyorsunuz, insanların sanat ve müzik aracılığıyla kendilerini ifade ederken, dünyanın geri kalanının da bağ kurabileceği bir şekilde içlerini gerçekten açabildiklerini sık sık görüyoruz. Bence müzik çok şey anlatıyor.

Sila da Nome'da düzenlenen bu müzik festivaline davet edildi. Arktik bölgesinin dört bir yanından başka sanatçılar da bir araya gelerek bu zamanı, sevgiyi ve ifade biçimlerini paylaşmak, müzik aracılığıyla kendilerini yenilemek için oraya geldiler.

Bu aynı zamanda bize kim olduğumuzla, her zaman kim olduğumuzla ve her zaman ait olacağımız yerle yeniden bağ kurma fırsatı veriyor.

E.İ.: Sesinizi duyurduğunuz ve bizimle paylaştıklarınız için çok teşekkür ederim. Dinleyicilerimize son olarak söylemek istediğiniz bir şey ya da size sormamız gerektiği hâlde sormadığımız bir soru var mı?

A.A.B.: Umudunuzu ve iyimserliğinizi koruyun. Gençleri farklı kuşaklarla iletişim kurmaya, bilgiye susamış olmaya ve her zaman soru sormaya teşvik edin. Kitlelere sunulanlarla yetinmeyin. Sesinizi her zaman duyurun.

Kendinizi zor kararların alındığı, zorlu ortamlarda bulduğunuzda ve gözünüz korktuğunda, ayaklarınıza bakmayı kendinize hatırlatın. Çünkü ayaklarınız tam da olmaları gereken yerde ve o odaya tek başınıza girdiğinizde bile, her zaman 10 bin kişilik bir ordunun sizi çevrelediğini kendinize hatırlatın.

E.İ.: Bu da bana Türkçede söylediğimiz bir sözü hatırlatıyor: “Küçüklerini sev, büyüklerini say.” Çok teşekkür ederim.

A.A.B.: Teşekkür ederim.


Aakaluk Adrienne Blatchford kimdir? Alaska’nın Unalakleet yerleşiminden, Iñupiaq Yerli halkına mensup çevre ve iklim adaleti aktivistidir. Indigenous Environmental Network (Yerli Halkların Çevre Ağı) bünyesinde jeomühendislik ve sahte iklim çözümlerine karşı toplumsal farkındalık ve örgütlenme çalışmaları yürütmektedir. On yılı aşkın süredir Yerli halkların hakları, fosil yakıt endüstrisinin ekolojik etkileri, geleneksel bilginin korunması ve Arktik bölgesinde iklim adaleti üzerine çalışmaktadır.

Benzer İçerikler

Laga luga mı, fosil yakıtlardan çıkış mı? - COP31 Özel Yayını Şimdi

COP31'de neler konuşuluyor, hangi kararlar alınıyor? Resmî müzakerelerden alternatif zirvelere, iklim hareketinin seslerinden gezegenin geleceğini belirleyecek tartışmalara, Antalya'dan gelişmeleri COP31 Özel Yayını'nda takip ediyoruz.

  -     
● Canlı Yayın
—
Şimdiki
—
Sıradaki
—
Sıradaki
—
Sıradaki