Serdar Özuslu: "İklimi konuşuyoruz ama kararların merkezinde doğa yok!"

Image

İlksen Mavituna: Apaçık Radyo COP31 İklim Özel Yayını'nda canlı yayındayız. İlk günün son kuşağındayız. Bu son yarım saatte yeni bir seri de başlatıyoruz. COP31 Özel Yayını, bir süre boyunca İklim Ağı paydaşlarıyla mikrofonu paylaşacağımız bir alana dönüşüyor. Bugün de Doğa Derneği'nden Serdar Özuslu ile birlikteyiz. Hoşgeldiniz Serdar Bey.

Serdar Özuslu: Hoşbulduk, teşekkür ederiz.

İ.M.: Evet, ilk günün koşturması içerisinde buluştuk seninle. Çok teşekkürler.

S.Ö.: Rica ederim.

İ.M.: Apar topar.

S.Ö.: Apar topar. Açıkçası biraz ironik geliyor bana çünkü çok fazla fosil yakıt kullanarak geldik buraya. Uçakla, otobüslerle, arabalarla geldik.

Özdeş Özbay: Bunun altyapısı olmayınca tabii...

S.Ö.: Aynen öyle.

Ö.Ö.: Elektrifikasyon ama yenilenebilir enerji altyapısı.

S.Ö.: Temel talep. Evet, aynen öyle. O yüzden biraz zorlayıcı ama geldik. Tabii zorlayıcı olmasının sebebi çok kalabalık olması ve organizasyonun ilk günü olması. Herkes aynı anda kayıt olmaya çalışıyor. Hem ulaşmak hem de içeri girmek yorucuydu. Ama teşekkür ediyorum. Heyecanlıyım da çünkü bu serinin ilk günü. Aslında COP'u ilk gün konuşmak biraz daha zor çünkü henüz başlangıç aşamasındayız. Müzakereler dün gece başladı, ilk çalışmalar yapıldı. Bugün de bütün devletler, tüm üyeler, bu iki hafta boyunca konuşulacak konuları, yani gündemi onaylıyor. Biz bunları konuşurken bir taraftan onay süreci hâlâ devam ediyor. Henüz bitmemiş, az önce sordum ve haberini aldım. Ama bu sefer tamamlanacağı düşünülüyor.

İ.M.: İki hafta boyunca konuşulacak konuların gündemi bugün onaylanıyor.

S.Ö.: Bugün, önümüzdeki iki hafta boyunca konuşulacak tüm konuların gündemini onaylıyorlar.

Ö.Ö.: Yani anladığım kadarıyla Avustralya ve Türkiye eş başkan oldukları için önce gündem üzerinde uzlaştılar ve bunu sundular. Şimdi de gündem maddelerinin tek tek oylanması gerekiyor.

S.Ö.: Çünkü gündem önerileri de oluyor. Mesela Nepal'de büyük sel felaketleri yaşandı. Nepal de destekle ilgili bir konunun gündeme alınmasını önerdi. Bilmiyorum, belki gündeme girdi, belki girmedi. Bunun gibi talepler de oluyor.

İ.M.: Programın başında da dağların gündeme alınması meselesinden kısaca bahsettik.

S.Ö.: Evet. 

İ.M.: Felaketten sonra falan. Evet, bir yandan da bu iki hafta içerisinde taleplerin nasıl paylaştırılacağını anlıyoruz aslında. Yani talepler bir araya geldi ama hangi vadede neyin konuşulacağı da...

S.Ö.: Mesela yarından itibaren okyanuslar ve denizler konuşulmaya başlanacak. Bugün onaylanan gündem doğrultusunda görüşmeler başlayacak ve iki hafta boyunca devam edecek. Tabii bu toplantıların olumsuz bir tarafı da olabiliyor. Eğer çok fazla tartışma yaşanır ve uzlaşma sağlanamazsa süreç uzayabiliyor. Geçtiğimiz yıl Brezilya'daki toplantıda da görüşmeler uzadığı için ilave süreye ihtiyaç duyulmuştu. Bunların böyle handikapları da olabiliyor.

İ.M.: Evet, böyle bir beklenti de yok değil tabii. Çok fazla konu var ve COP32'ye ertelenemeyecek kadar acil meseleler söz konusu.

S.Ö.: Tabii, şüphesiz gerekiyor tabi.

İ.M.: Bugün de aslında birkaç kez değindiğimiz gibi, gerçekliğin kendini dayattığı bir noktadayız artık COP31'de. Bugün gıda, tarım ve sağlık başlıklarında konuşmalar oldu. Biz de aslında neler olup bittiğini biraz sindirmeye çalışıyoruz. Peki, bugün müzakereler nasıl geçti? Öne çıkan noktalar nelerdi? Görebildiğin kadarıyla neler söyleyebilirsin?

S.Ö.: Şöyle, bugünkü müzakerelere geçmeden önce belki biraz şundan bahsedebiliriz: Bu müzakereler neden yapılıyor? Neden ihtiyaç duyuluyor? Aslında doğanın hakları açısından değerlendirme yapılmaması bunun temel sebebi. Hep insan merkezci düşündüğümüz için bu toplantılara ihtiyaç duyuyoruz.

İklimi konuşuyoruz ama merkezimizde yine hep insan türü oluyor. Mesela kutup ayılarını ya da başka türleri birer sembol olarak anlatıyoruz ama onlarla ilgili konuşurken aslında yine insanlar için bir şeyler tartışıyor, onlar adına kararlar alıyoruz. Bu yüzden de iyiye gitmiyoruz, doğru kararlar alamıyoruz. COP toplantılarındaki düşünme pratiğimizin değişmesine ihtiyaç var. Aslında bir paradigma değişikliği gerekiyor. COP'ları değerlendirirken de bu eksikliğin farkında olmak lazım. Bu anlayış değiştiğinde belki daha verimli, sonuç odaklı ve somut sonuçlara ulaşabileceğimiz toplantılar yapılabilir. Ama şu aşamada bütün konular doğayla ilgili olmasına rağmen toplantılar doğa merkezli değil, insan merkezli ilerliyor. Tarım, iklim, gıda ve bugünün bir diğer teması olan sağlık, hepsi doğayla doğrudan ilişkili. O yüzden değerlendirme yaparken bunu göz önünde bulundurmak gerekiyor. Bunun dışında çabamız devam ediyor. Bunlar tabii ki değişmesini arzu ettiğimiz şeyler.

Ö.Ö.: Şimdi İklim Ağı'yla birlikteyiz. Burası aslında İklim Ağı yarım saati. İsterseniz oradan başlayalım. Çünkü az önce doğanın aslında gündemde olmadığını söylediniz. Siz de Doğa Derneği'nden buradasınız. Bu bir tesadüf değil, çünkü bir planlama yapılmış durumda. Biz bu yayınları İklim Ağı'yla birlikte gerçekleştiriyoruz. Önce çok kısaca İklim Ağı'ndan bahsedelim, sonra da...

S.Ö.: Tabii ki. İklim Ağı, COP öncesinde kurulmuş çok önemli bir ağ. Bizim gibi, Doğa Derneği gibi, alanında uzman sivil toplum kuruluşlarının oluşturduğu bir yapı. İklim kriziyle mücadelede çok önemli bir aktör olabilecek bir ağ. Ulusal iklim politikaları, mevzuatın iyileştirilmesi ve uygulanması, başta enerji olmak üzere emisyonlarla ilgili konular, müzakerelerde yer almak, iklim diplomasisini sürdürmek, adil geçiş ve iklim krizine uyum gibi alanlarda uzun vadeli ve uzmanlığa dayalı çalışmalar yürütmek isteyen bir ağ.

Burada farklı alanlarda uzmanlaşmış çok sayıda sivil toplum kuruluşu var. Mesela biz Doğa Derneği olarak hak temelli bir sivil toplum kuruluşuyuz. Ağa da bu uzmanlığımız, düşüncemiz ve bakış açımızla katılıyor, bu şekilde katkı sağlıyoruz. Aslında bu çeşitlilik, İklim Ağı'nın renkli yapısını ve gücünü de ortaya koyuyor.

İ.M.: Evet, aslında bu çok önemli. Yayınlarımızın pek çok yerinde de söylüyoruz: İklim mücadelesi, en geniş anlamıyla çok boyutlu ele alınmadığı müddetçe birtakım teknik tartışmaların içinde boğulma riskiyle karşı karşıya. Sonuçta iklim meselesindeki en büyük sorunlardan biri artık zamanın kalmaması. Sorunlar ve çözümler ortada olmasına rağmen sürekli öteleniyor ve ciddi bir zaman kaybıyla karşı karşıya kalıyoruz. Bunu düşündüğümüzde, bu tür koalisyonların mücadeleyi muhataplarına taşıyabilmek açısından çok kıymetli, hatta vazgeçilmez olduğunu düşünüyorum.

S.Ö.: Aynen, mücadeleyi aktif tutmak, yönlendirmek ve yol göstermek açısından çok önemli olduğunu düşünüyorum. Burada tabii sorumluluk bir yandan da bu toplantılardaki yetkili kurumlara düşüyor. Onların da bu örgütleri çok iyi dinlemesi, bilgi ve deneyimlerinden yararlanması, daha açık olması gerekiyor. Birlikte karar alınabilecek ortamların yaratılması lazım. Aslında COP'lardaki bu buluşmaları bunun için bir fırsat olarak görmek gerekiyor. COP öncesindeki hazırlık sürecinde, COP sırasında ve sonrasında alınan kararların uygulanması konusunda sivil toplumun, bu ortaklıkların ve örgütlerin önemi çok büyük.

Ö.Ö.: İklim Ağı demişken 17 bileşeni olduğunu da hatırlatalım. Biz de bu yayınlarımızda bileşenlerin yarısından fazlasını konuk etme ve sizlerle buluşturma fırsatı bulacağız. Siz Doğa Derneği'ndensiniz. İsterseniz kısaca Doğa Derneği'nden de bahsedelim, ardından bugün neler konuşulduğuna geçelim.

S.Ö.: Doğa Derneği'ni anlatmaya kalksam bütün gün sürebilir. Kısa tutmaya çalışayım. Aslında bahsettiğim gibi hak temelli bir sivil toplum kuruluşuyuz. 2002 yılında kurulduk. Aynı zamanda Dünya Kuşları Koruma Kurumu'nun (BirdLife International) Türkiye ortağıyız. Bizim gibi, doğadan beslenen ve üyeleriyle birlikte çoğalan sivil toplum kuruluşlarının oluşturduğu bir ağ bu. 103 yıllık, 123 ortağı olan bir ağ. Dünyanın dört bir yanındaki ortaklarımızla birlikte hareket ediyoruz.

Bu bize hem bilgi alışverişi hem de ortak çalışmalar yürütme imkânı sağlıyor. Şu anda COP'ta BirdLife International'dan 24 delege var. Birbirimizden öğreniyor, bilgi ve deneyimlerimizi paylaşıyor, birlikte çalışmalar yürütüyoruz. Çünkü biz nesli tehlike altındaki türleri korumak için çalışıyoruz ve türlerin sınırları yok. Bunlar sınır ötesi canlılar. Balkanlar'dan Türkiye'ye, oradan Afrika'ya kadar göç eden ve geri dönen kuşlar var. Göç yolları boyunca zarar görüyor, çeşitli tehditlerle karşı karşıya kalıyorlar. Avcılar tarafından vuruluyor, hayatlarını kaybediyorlar. Biz de bu tehditlerle mücadele ediyor, azaltılmaları için çalışıyoruz.

Bunlardan biri de elektrik hatlarının izolasyonu. Özellikle son zamanlarda, göç dönemlerinde yaşanan kuş ölümleriyle birlikte Türkiye'de de gündeme gelen bir konu. Elektrik hatları maalesef göç yollarındaki türlerin ölümüne neden oluyor. Bu yüzden acilen izolasyon çalışmalarının yapılması gerekiyor. Biz de Türkiye'deki göç yolları üzerinde belirli bölgelerde 5.500 elektrik direğiyle başladığımız çalışmayı diğer bölgelere yaymaya çalışıyoruz. Elektrik dağıtım hatlarının izolasyonu için çalışıyoruz.

Uzun vadeli hedefimiz, Türkiye genelinde elektrik hatlarının kuşlar için güvenli hâle getirilmesi, mümkün olan yerlerde yer altına alınması ve gerektiğinde izolasyonlarının sağlanması. Aslında bu, COP'ta da önemli bir konu. Enerjiyle ilgili pek çok mesele konuşulacak. Bu da meselenin bir başka boyutu.

İ.M.: Elektrifikasyon konuşulurken aslında çok tali gibi görünebilecek bir konu. En son leyleklerin göç yolunda ortaya çıkan trajik manzaralar sonrasında yeniden kamuoyuna yansımış oldu. Ama bir yandan da leyleklerin göç yolları üzerinde, Kanal İstanbul olsun, Kuzey Ormanları'ndaki gelişmeler olsun, kendi habitatlarını kaybettikten sonra maruz kaldıkları bir durum bu. Aslında çok basit bir hikâyenin içinde neredeyse her şeyi görebildiğimiz ilginç bir vaka var ortada.

Ö.Ö.: Evet, elektrifikasyon demişken Türkiye bunu “35'e 35” söylemiyle ilan etti. 2035'e kadar dünya genelinde enerji tüketiminin %35'inin elektrikten karşılanması hedefleniyor. Aynı zamanda bu COP zirvesinin bir uygulama COP'u olacağı söylendi. Bunun ne anlama geldiğiyle başlayalım mı? Bugün de bu konuda herhâlde ilk adımlar atıldı.

S.Ö.: Aslında çok doğru bir noktaya değindiniz. Çünkü her yıl iklim zirvesi yapılıyor. COP'ların her yıl düzenlenmesi önemli bir detay. Her yıl taahhütlerde bulunuyoruz ama COP'larda yapılan açıklamalar, açılış ve kapanış konuşmalarında söylenenler, verilen taahhütler çok etkileyici olsa da bir sonraki toplantıya geldiğimizde bunların ne kadarının hayata geçirildiği konusunda büyük soru işaretleri var.

O yüzden uygulama çok önemli. Elektrifikasyon ama nasıl? Burada tek yönlü bakmamak, çok boyutlu düşünmek gerekiyor. Elektrifikasyonla ilgili hedefler belirlenirken sadece kurumların değil, sivil toplumun, orada yaşayan insanların, türlerin ve şirketlerin de bütünsel olarak değerlendirilmesi, kararların buna göre alınması gerekiyor.

Bir de enerji derken fosil yakıtlara nasıl baktığımız çok önemli. Fosil yakıtlardan çıkıyor muyuz, yoksa kullanmaya devam mı ediyoruz? Elektrifikasyona bakışımız ve bu konudaki çalışmaların nasıl ilerleyeceği önemli.

Bugün İklim Ağı olarak Avustralya pavilyonunda bir açıklama yaptık. Maalesef Türkiye pavilyonunda yer bulamadık. Burada vurgulanan temel meseleler fosil yakıtlardan çıkış, adil geçiş mekanizmasının oluşturulması ve kirletenlerin sorumluluğuna dayanan daha güçlü bir iklim finansmanının sağlanmasıydı.

Ö.Ö.: Burada özür dilerim, küçük bir hatırlatma yapayım. İklim Ağı bunu COP31'in hemen öncesinde duyurmuştu. Türkiye'de düzenlenen bir etkinlikte, bugün bizim de katılıp dinlediğimiz bu toplantıyı gerçekleştirmek için Türkiye pavilyonuna başvurmuştu. Ancak Türkiye pavilyonu yer vermedi. Bunun üzerine İklim Ağı, Avustralya pavilyonuna başvurdu ve Avustralya yer verdi. Biz de Avustralya pavilyonuna gidip etkinliği orada dinledik. Gerçekten çok ilginç bir durum.

S.Ö.: Evet, bu açıklama aslında bir bakıma İklim Ağı'nın nerede durduğunu da gösteriyor. Elektrifikasyon, evet, ama bir yandan da fosil yakıtlardan çıkarak. Yeni enerji üretim tesislerinin kurulduğu yerlerin de doğa dostu olması gerekiyor. Yani enerji üretimini doğayla ilişkilendirmek gerekiyor. Çünkü maalesef Türkiye'deki mevzuatın izin verdiği alanlara baktığınızda, biyoçeşitliliğin yüksek olduğu alanlarda güneş enerjisi santralleri yapabilirken, biyoçeşitliliğin daha düşük olduğu alanlarda yapamayabiliyorsunuz.

İ.M.: Evet.

S.Ö.: Hem ulusal hem de uluslararası düzeyde çok iyi bir mevzuat üzerinde çalışmak lazım. Burada doğa dostu düşünmek, biyoçeşitliliği ve o bölgelerde yaşayan insanların geçim kaynaklarını gözeterek hareket etmek gerekiyor. Bazı türler, GES yaptığımız alanlarda ürüyor ama artık üreyemiyorlar. Örneğin toy kuşları, GES'ler yüzünden üreyebilecekleri alanları bulamayabilirler.

İ.M.: Hangi kuşlar? 

S.Ö.: Toy kuşları, uçabilen en ağır kuşlardan biri ve sayıları çok az. Onları korumak için nasıl müdahale edebiliriz, neler yapabiliriz diye pek çok kuş gözlemcisiyle tartışıyoruz. Bu anlamda çok kritik bir konu. Fosil yakıtlardan çıkalım, yeni enerji kaynaklarına ağırlık verelim ama bunu doğayla ilişkilendirerek, yerel üretimi ve bölgedeki yaşamı önceliklendirerek ilerlemek gerekiyor. Başta da söylediğim gibi, COP toplantılarında her kararı alırken, her konuyu tartışırken yalnızca tek bir yönüne bakmamak, bütünsel değerlendirmek gerekiyor.

Ö.Ö.: Peki, bugün COP zirvesi gıda konusuyla başlamış.

İ.M.: Gıda, tarım, sağlık.

Ö.Ö.: Evet, neden bu konularla başlanıyor? Bu sıralamanın özel bir anlamı var mı? Varsa nedir? Aslında bunu sormak istiyorum.

S.Ö.: Çok önemli bir konuyu ilk güne koymuşlar. Bilmiyorum, iyi mi oldu, kötü mü oldu? Çünkü insanların yeni geldiği günler bunlar. Bana sorarsanız belki daha sonraki günlerde ele alınması daha iyi olabilirdi. Ama bir yandan da şöyle bir durum var...

Ö.Ö.: İkinci haftada da koşturmaca başlıyor tabii.

S.Ö.: Evet.

Ö.Ö.: Evet, aynen. Orada da gümbürtüye gidebilirdi belki.

S.Ö.: Tabii, yarından itibaren Liderler Zirvesi'ne odaklanılacak. Belki o da etkileyebilirdi. Önemli bir konu olduğu için öne alınmış olabilir. Ama gerçekten önemli bir mesele. Gıda ve tarımla ilgili şunu söyleyebiliriz: Enerji güvenliğinden söz ediyoruz ama gıda güvenliği de çok önemli. Tarım da burada kritik bir yere sahip.

Ancak şöyle bir problemle karşı karşıyayız: Bugün su konusundan ne kadar bahsedildiğini bilmiyorum, henüz ayrıntıları öğrenemedik. Ama tarımla ilgili meseleler her zaman suya, suyun kullanımına dayanıyor. Bu nedenle yağmura dayalı tarımı geliştirmek için iyi politikalar üretmek ve bunları kapsamlı bir şekilde devlet politikası hâline getirmek gerekiyor. Bu da doğrudan gıda güvenliğiyle ilgili.

İ.M.: Tabii, zaten önümüzdeki iki müzakere notundan gördüğümüz kadarıyla 9 Kasım günü tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ve iklim-sağlık ilişkisine odaklanılmış. Şüphesiz ortak bir tema çıkıyor önümüze ama müzakerelerde bu kadar çeşitli konunun ayrı ayrı ele alınmasının nasıl bir sonuç vereceğini görmek için burada olup bitenleri yakından izlemek gerekiyor.

Ö.Ö.: Peki, burada şunu da söyleyebiliriz: Aslında bugün bir rapor yayımlandı.

S.Ö.: Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu ile Almanya Tarım Bakanlığı bir rapor yayımladı: “Baskı Altındaki Gıda Sistemleri: Dayanıklılığı İlk Halkadan İtibaren Güçlendirmek.” Bu rapor aslında COP'un bir çıktısı değil ama COP için değerlendirilmesi gereken bir girdi. Gıda kriziyle ilgili kapsamlı bir model geliştiriliyor.

Ben de raporu henüz okumadım. Sivil toplumun bu raporu değerlendirip yorumlaması gerekiyor. Burada, bu programda söylediklerimle ne kadar örtüşüyor? Üreticilerin hakları, bölgede yaşayan türlerin korunması ve biyoçeşitlilik açısından ne tür etkileri olabilir? Gıda güvenliğini nasıl sağlayabiliriz? Sivil toplumun raporu bütün bu açılardan değerlendirmesi gerekiyor. Aslında önemli bir çalışma yapılmış.

İ.M.: Evet, çok kıymetli.

Ö.Ö.: Peki, ilk günden çok fazla somut sonuç beklemiyoruz ama yine de bir çıktı oldu mu? Zaman zaman devletler bir araya gelip açıklamalar yapabiliyor. Bu anlamda takip edebildiğimiz kadarıyla bir gelişme oldu mu? Bu arada buraya geldiğimizde gelişmeleri takip etmenin ne kadar zor olduğunu da daha iyi anlamış olduk. Uzaktan takip etmek daha kolaymış belki de.

S.Ö.: Aslında ilk açılış konuşmalarında finansman konusu çok gündeme geldi. Sorunuz üzerine benim de aklıma bu geldi. Özellikle Murat Kurum, finansmanın artırılması ve zamanında sağlanması gerektiğini ifade etti. Ama bir yandan finansman talep edilirken neler yapıldığı da önemli. Bu, sonraki COP'lar için de bir dayanak oluşturuyor. Neler yaptık, çalışmalarımızı ne ölçüde hayata geçirdik, hangi hedeflere ulaştık ve bunların karşılığında nasıl bir finansman bekliyoruz?

Bir yandan da Afrika ülkeleri, uyum finansmanının artırılması ve Afrika'nın desteklenmesi konusunda bir gündem önerisinde bulundu. Ama o gündem önerisi henüz onaylanmadı mı?

İ.M.: Evet, aynen öyle.

S.Ö.: Henüz ertelendi mi, yoksa onaylanmadı mı, onu bile tam anlayamadım. Evet, çıktılardan söz ederken bu toplantıların biraz zorlayıcı tarafları da bunlar. Bunu da alt çalışma gruplarıyla çözmüşler. Konuları bu gruplarda ele almaya devam ediyorlar. 

Ö.Ö.: O konuda ne diyorlar?

S.Ö.: Aynen, bu konunun toplantı gündemine alınıp açıkça tartışılması lazım. Bir de Afrika dediğimizde, zaman içinde Batı'daki insanların gıda ihtiyacını karşılamak için oradaki birçok alan tarım arazisine dönüştürülmüş. Buralarda büyük miktarda üretim yapılıyor. Oradaki durum bambaşka. Bu açıdan Afrika'nın desteklenmesi, gerekli dönüşümün sağlanması ve bu bölgelerin iklim kriziyle mücadelede güçlendirilmesi için finansman kaynakları çok önemli.

İ.M.: Evet, sevgili Serdar Özuslu, Doğa Derneği'nden, İklim Ağı'nın paydaşlarından Doğa Derneği'nin temsilcisi ve aynı zamanda BirdLife International üyesi olarak bu akşam yayınımızdaydı. COP31 Özel Yayını'nda süremiz bitiyor, hatta bitti bile. Biz uzakta olduğumuz için rahat rahat sürdürüyoruz gibi oluyor. Ama son bir toparlama cümlesiyle kapatalım. Dinleyenlere neler söylemek istersin? Pek çok konuyu eksik bıraktık ama yayınlarımız 15 gün boyunca sürecek. Belki tekrar buluşuruz. Şimdilik böyle toparlayalım.

S.Ö.: Olur, ben yine konuyla ilişkilendirerek söyleyeceğim. Burada adil geçişi, fosil yakıtlardan çıkışı, finansmanın ve stratejilerin doğru ilerlemesini konuşuyor, bunları talep ediyoruz. Bir yandan da istediğimiz değişimi doğaya zarar vermeden, doğaya saygılı bir şekilde nasıl gerçekleştirebiliriz, bunu düşünmemiz gerekiyor.

Orada yaşayan insanları da gözetmeliyiz. Türkiye odağında konuşuyor gibi oluyorum ama dünyanın her yerinde yerli halklar, mücadele eden insanlar, iklim değişikliğinden zarar gören ya da artık üretim yapamaz hâle gelen insanlar var. Bunların hepsi karşımızda duran meseleler. Bu toplantılarda alınacak kararlara çok büyük bir sorumluluk düşüyor. Buradan çıkacak sonuçların sonraki toplantılara da ön ayak olmasını bekliyoruz.

İ.M.: Evet, gelecek nesillere daha fazla yük bindirmeden, gelecek toplantılara da yük bırakmamak gerekiyor aslında. Kırılganlıklar birbiriyle çok ilişkili, şüphesiz. Bu bir Taraflar Konferansı. Çoğulculuğu sağlama potansiyeline sahip ama söylendiği gibi ne kadar uygulama COP'u olacak, izleyeceğiz ve değerlendirmeye çalışacağız. Bu akşamlık söyleyeceklerimiz bu kadar. Senin son olarak eklemek istediğin bir şey var mı?

Ö.Ö.: Sadece bir son dakika haberi vermiş olayım, ayrıntılarını Açık Gazete'de aktarırız. İzmir Aliağa'da bir demir çelik fabrikasında patlama oldu. Maalesef şu ana kadar 16 işçinin hayatını kaybettiği haberi var. Ayrıntıları sabah verme fırsatı buluruz. Şimdilik COP31 Özel Yayını'nı bu şekilde kapatabiliriz.

İ.M.: Evet, çok teşekkür ediyoruz. Ömer Madra da bize ulaştırdığı bir notta, “Uçarsa toy, kaçarsa ceylandır,” dedi.

S.Ö.: Tansu Gürpınar'ın sözüdür. Kendisi aynı zamanda onur üyemizdir. Çok önemli bir doğa korumacıdır.

İ.M.: Evet, mücadeleye devam diyoruz. Burada bize katıldığın için sana da çok teşekkür ediyoruz.

S.Ö.: Ben teşekkür ederim. Çok sağolun.

İ.M.: Evet, Apaçık Radyo'da COP31 Özel Yayını bu şekilde sona eriyor. Yayınlarımızı Antalya ve İstanbul'dan koordineli olarak yürütüyoruz. Dünyanın dört bir yanında iklim adaleti, adil ve eşitlikçi bir dünya kurma mücadelesi için şaşırtıcı bir güçle mücadele veren insanlara mikrofon tutmaya çalışıyoruz. Ömer Bey de bize ulaştırdığı notta yayınımızı böyle özetlemiş.

24 saatlik bir çabanın sonucunda, neredeyse hiç uyumayan arkadaşlarımıza da buradan selam gönderelim. Biz de Antalya'da ikinci uykusuz gecemize doğru ilerliyoruz. Çünkü burada yalnızca müzakereler değil, yayın çalışmaları da uykusuz geçiyor.

S.Ö.: Çok teşekkür ederim. Emeğinize sağlık. Çok büyük bir emek. Ben burada gördüm, dinleyenlere de söyleyebilirim.

İ.M.: Teşekkür ederim Serdar. Sen de ayağının tozuyla bugün buraya geldin. Umuyoruz ki tekrar aynı mikrofonda yer alırsın.

S.Ö.: Tamamdır. Çok teşekkürler.

İ.M.: Biz de dinlediğiniz için çok teşekkür ediyoruz. Apaçık Radyo'da COP31 Özel Yayını yarın sabah devam edecek.

Ö.Ö.: Evet. Görüşmek üzere, hoşçakalın.