Apaçık Radyo

Rikki Dank: “Artık hükümetleri hesap vermeye zorlamamız gerekiyor”

19 Kasım 2026

COP31 kapsamında Avustralya’nın Kuzey Toprakları bölgesinden Gudanji ve Wakaya halklarının temsilcisi Rikki Dank ile geleneksel topraklarda yürütülen fosil yakıt çıkarma faaliyetlerinin ve kritik mineral madenciliğinin ekolojik ve toplumsal etkilerini, Yerli halkların kendi toprakları üzerinde söz ve karar sahibi olma mücadelesini ve Avustralya hükümetinin iklim krizindeki sorumluluğunu konuşuyoruz.

Image
""

Waseem Ahmad Siddiqui: Şimdi Greta Thunberg ve Mohammed Usraf’ın ardından Rikki Dank’ı ağırlıyoruz. Kendisi de sanırım Greta Thunberg’in düzenlediği “Ön Cephedeki Topluluklar İklim Adaleti ve Hesap Verebilirlik Talep Ediyor” başlıklı basın toplantısına katılmıştı. Öyle değil mi? Rikki, öncelikle kendinizi tanıtabilir ve yaptığınız çalışmalardan bahsedebilir misiniz?

Rikki Dank:Evet, benim adım Rikki Dank. Geleneksel adım Lhudi Noralima. Avustralya’nın Kuzey Toprakları bölgesindeki Barkly Tableland’in geleneksel toprak sahiplerinden biriyim. Ailemle birlikte klanımızı temsil eden bir örgüt kurduk ve topraklarımızda hidrolik kırma yöntemiyle petrol ve doğal gaz çıkarılmasına karşı mücadele ediyoruz.

W.A.S.: Basın toplantısındaki açıklamanızda fosil yakıt ihracatından söz ettiniz. Avustralya hükümeti ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi, geleneksel topraklarınızın su kaynaklarını, kutsal alanlarını ve kültürel mirasını tehdit eden hidrolik kırma faaliyetlerine maruz kaldığını kabul etti. Fosil yakıt ihracatından ve bunun topluluğunuz ile topraklarınız üzerindeki etkilerinden bahsedebilir misiniz?

R.D.: Evet, haklısınız. Topraklarımızda hidrolik kırma yöntemiyle doğal gaz çıkarılıyor ve bunu yapan şirketin ana şirketi ABD merkezli. Şu anda doğal gazı bölge dışına taşımak için henüz boru hatları döşemediler. Ancak bir yandan da bu gazı, Kuzey Toprakları’nın başkenti Darwin’in dışında bulunan bir veri merkezine göndererek buranın enerji ihtiyacını karşılamaktan söz ediyorlar.

Bizim için bu gazın nasıl çıkarıldığını, çıkarma faaliyetlerinin topraklarımız üzerinde ne kadar yıkıcı etkiler yaratacağını bilmek, ardından da gazın başka ülkelere nasıl taşındığını ve yeniden gaz hâline getirilmesi için hangi işlemlerden geçirilmesi gerektiğini görmek gerçekten üzücü ve öfkelendirici.

Çünkü biz Gudanji halkı olarak topraklarımıza bakmanın ve onları korumanın görevimiz ve sorumluluğumuz olduğuna inanıyoruz. Bunu yapmalıyız ki topraklarımızda yaşananlar, topraklarımızın dışında yaşayan insanları olumsuz etkilemesin.

Dolayısıyla topraklarımızdaki bu faaliyetlerin başka insanları da etkilediğini, yalnızca bizim değil, başkalarının da acı çektiğini görmek bizi özellikle üzüyor. İşte bu da söz konusu faaliyetleri durdurmak için daha kararlı mücadele etmemize neden oluyor.

W.A.S.: Ayrıca nadir toprak elementlerine ve kritik minerallere yönelik artan talebin, geleneksel madencilik faaliyetlerinin yol açtığı çevresel ve toplumsal zararları yeniden üretebileceği konusunda da uyarıda bulunuyorsunuz. Bundan biraz bahsedebilir misiniz?

R.D.: Evet, biliyorsunuz, bizim topraklarımızda, yani Gudanji halkının topraklarında da büyük bir çinko madeni var. Sanırım Avustralya’nın en büyük çinko madenlerinden biri. Ayrıca bir elmas madenimiz de var. Kuzey Toprakları boyunca Aborjin halklarının topraklarında, özellikle nadir toprak elementleri ve kritik mineraller için başka pek çok madenin de açıldığını görüyoruz.

Ve aynı hikâyenin tekrarlandığına tanık oluyoruz. Yerli halklar yine aynı sorunları yaşıyor, aynı hastalıklarla ve aynı ekolojik etkilerle karşı karşıya kalıyor. Yani aynı hikâye yeniden yaşanıyor. Bunlar kimseye fayda sağlamıyor. Belki gelecekte başka insanlara fayda sağlayabilirler ama yerel topluluklar için hâlâ sorunlara yol açıyor ve iklimi de etkilemeye devam ediyorlar.

İlksen Mavituna: Başbakan Albanese’ye konuşmayı bırakıp dinlemeye başlamasını söylediniz. Peki, gerçekten dinlemek ne anlama gelmeli? Yerli topluluklara danışılması yeterli mi, yoksa bu toplulukların kendi geleneksel topraklarında gerçekleştirilmesi planlanan projelere “hayır” deme yetkisine de sahip olması mı gerekiyor?

R.D.: Biliyorsunuz, tarihsel olarak biz yerli halklar, özellikle de yerli kadınlar, hep bir kenara itildik. Topraklarımız ve yurdumuz hakkında konuşabilmemiz, sesimizi duyurabilmemiz için bize hiçbir zaman alan tanınmadı. Çünkü buna izin verilmedi. Tarih boyunca bize karşı şiddet uygulandı.

Dolayısıyla artık sesimizi duyurmaya başlıyoruz. Aslında her zaman bir sesimiz vardı ama Avustralya hükümeti bizi dinlemeyi hep reddetti. Bugün ise ailemin kaygılarını dile getirmek için bir fırsattı.

Bugün beni orada konuşurken gördüğünüzde, aslında orada yalnızca ben yoktum. Söylediğim gibi, büyükannem, klanımın üyeleri, topraklarım, kızım ve yeğenim de benimleydi. Hepsi oradaydı. Ben yalnızca kendimi temsil etmiyorum. Çok sayıda insanı temsil ediyorum ve onların hepsini yanımda taşıyorum.

Dolayısıyla böyle fırsatlar bulduğumuzda çıkıp hükümetlere “hayır” diyoruz. Bizim için bu, onların en azından bu alanlarda var olduğumuzu görmelerini ve burada olduğumuzu kabul etmelerini sağlamanın ilk adımı. Ardından da herkesin bizi görmesini ve “hayır” dediğimiz gerçeğini kabul etmesini istiyoruz.

İ.M.: Ayrıca fosil yakıt ihracatı nedeniyle Avustralya hükümetini Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi’ne taşıyorsunuz. Peki, bu dava, özellikle ihraç edilen fosil yakıtların başka ülkelerde yakılması söz konusu olduğunda, hükümetlerin iklim değişikliği konusundaki sorumluluklarına ilişkin mevcut anlayışa nasıl meydan okuyor?

R.D.: Biliyorsunuz, biz Avustralya hükümetinin çok uzun zamandır iklim değişikliğini ciddiye almadığına inanıyoruz. Ben de uzun zamandır, özellikle Kuzey Toprakları’ndaki siyasetçilerin yasaları değiştirdiğine, doğal gaz şirketleri için fırsatlar yarattığına, ardından siyasetten ayrılıp aynı şirketlerde işe başladığına tanık oluyorum.

Artık onları hesap vermeye zorlamamız gerekiyor. Çünkü bu doğal gaz şirketlerinden para alıp ceplerine indirmelerine, şirketlerin siyasete dahil olmasına ve sıradan Avustralyalıların hayatlarını etkileyen kararlar almalarına izin veriliyor. Üstelik bütün bunları hiçbir hesap vermeden yapabiliyorlar. Oysa bunun acısını çekenler sıradan Avustralyalılar.

Biliyorsunuz, artık hükümetlerimizin sorumlu davranacağına güvenmeye devam edemeyeceğimizi düşünüyoruz. Bu yüzden topluluk üyeleri olarak ayağa kalkmamız, topluluğumuz için mücadele etmemiz ve bütün bunlara gerçekten bir son vermemiz gerekiyor.

İşte bu yüzden bu davanın bir parçasıyım. Avustralya hükümetinin aldığı kararlar nedeniyle hesap vermesini istiyorum. Ayrıca Avustralya’daki yasaları değiştirmeye başlamamız gerektiğine kesinlikle inanıyorum. Böylece siyasetçiler, büyük petrol, doğal gaz ve kömür şirketlerine fırsatlar ve iş olanakları yaratmak için yasaları değiştiremeyecek, ardından siyasetten ayrıldıklarında aynı şirketlerde işe başlayamayacaklar.

Dolayısıyla benim için bu davanın bir parçası olmak, topluluk olarak üzerimize düşen sorumluluğu yerine getirdiğimizden ve birbirimize sahip çıktığımızdan emin olmak anlamına geliyor.

W.A.S.: Avustralya’nın Kuzey Toprakları bölgesindeki Gudanji ve Wakaya halklarının geleneksel toprak sahiplerinden Rikki Dank. Çok teşekkür ederim.

R.D.: Beni konuk ettiğiniz için çok teşekkür ederim. Dinleyicilerinize de teşekkür etmek istiyorum. Burada olmak benim için büyük bir mutluluktu. Bizi güzel ülkenizde ağırladığınız için teşekkür ederim.

Türkiye halkıyla çok uzun bir ortak geçmişimiz var. Yıllar önce ülkenize geldik ve bir savaş yaşandı. Pek çok Avustralyalı bu kıyılarda hayatını kaybetti. Bizi derinden etkileyen şey ise askerlerimize kendi oğullarınızmış gibi sahip çıkmış olmanız. Evet, kendi oğullarınızmış gibi. Bunun için minnettarız ve bunu her zaman yüreğimizde taşıyoruz.

Türkiye’de bulunduğumuz süre boyunca bize gösterdiğiniz ilgi ve özen için de teşekkür ederim.

İ.M.: Teşekkürler. 

W.A.S.: Biz teşekkür ederiz. 


Rikki Dank kimdir? Avustralya’nın Kuzey Toprakları bölgesindeki Gudanji ve Wakaya Yerli halklarının temsilcisi, çevre ve iklim adaleti aktivistidir. Geleneksel adı Lhudi Noralima olan Dank, topraklarında yürütülen hidrolik kırma yöntemiyle doğal gaz çıkarma faaliyetlerine ve madenciliğin ekolojik yıkımına karşı mücadele etmektedir. Yerli halkların toprak haklarını savunmakta ve fosil yakıt ihracatı nedeniyle Avustralya hükümetinin hesap vermesini talep etmektedir.

Benzer İçerikler

Laga luga mı, fosil yakıtlardan çıkış mı? - COP31 Özel Yayını Şimdi

COP31'de neler konuşuluyor, hangi kararlar alınıyor? Resmî müzakerelerden alternatif zirvelere, iklim hareketinin seslerinden gezegenin geleceğini belirleyecek tartışmalara, Antalya'dan gelişmeleri COP31 Özel Yayını'nda takip ediyoruz.

  -     
● Canlı Yayın
—
Şimdiki
—
Sıradaki
—
Sıradaki
—
Sıradaki