Apaçık Radyo

Açık Dergi: COP31 Özel Yayını | 22 Kasım 2026

22 Kasım 2026

COP31’in kapanışında Ömer Madra ve Ümit Şahin ile Antalya’daki müzakerelerin çökme noktasına gelişini, genel siyasi karar metninin reddedilmesini, fosil yakıt lobilerinin etkisini ve ülkeler arasındaki sert anlaşmazlıkları ele alıyor; zirvenin başarısızlığının iklim mücadelesi ve gelecek kuşaklar açısından sonuçlarını değerlendiriyoruz.

Ömer Madra: Bir kez daha iklim özel yayını yapmaya karar verdik. COP31'de çok karmaşık gelişmeler yaşanıyor. Hiç beklenmedik olaylar oldu. Son gelişmeleri Ümit Şahin'den alalım. Merhaba Ümit.

Ümit Şahin: Merhaba Ömer abi, merhaba herkese.

Ö. M.: Şimdiye kadarki en kötü COP.

Ü. Ş.: Evet, gerçekten en kötü COP'lardan biri oldu galiba. Aslında COP'un çöktüğü söylenemez. Çöküş ifadesi biraz ağır olabilir çünkü buradan Kopenhag'daki gibi büyük bir anlaşma çıkması beklenmiyordu. Ancak COP31'in bir hayli başarısız olduğunu söyleyebiliriz.

Her şeyden önce, Türkiye ve Avustralya açısından en önemli karar olan, günlerdir, haftalardır konuştuğumuz cover decision, yani örtü karar reddedildi. Son versiyonu sanırım 12 sayfadan ve 94 maddeden oluşuyordu. Bu maddelerin tamamı reddedilmiş oldu.

Bunun dışında, normal müzakere gündemindeki kararların da önemli bir kısmı reddedildi. Örneğin, en önemli başlıklardan biri olan Azaltım Çalışma Programı kabul edilmedi. Bilgi bütünlüğü meselesini de içeren ACE, yani Action for Climate Empowerment (İklim Eylemi için Güçlendirme) kapsamında eğitim, kapasite geliştirme ve cinsiyet eşitliği gibi konuların yer aldığı karar da reddedildi.

Şu anda önümde bütün kararların listesi yok ama burada alınması gereken kararların, prosedüre ilişkin olanlar hariç, herhâlde yarısı reddedildi. Yalnızca birkaç tanesi kabul edildi. Gerçekten inanılmaz bir durum.

Burada yaşananları anlatmak çok zor. En başından beri burasının teknik değil, politik bir COP olduğunu söylüyordum. Ama ben bile bu kadar politik olacağını beklemiyordum.

Avrupa Birliği ile Rusya arasında, Avrupa Birliği ile Suudi Arabistan ve Arap Grubu arasında inanılmaz bir mücadele yaşandı. Fosil yakıt şirketlerinin etkisi de son derece yüksek. Elbette şirketlerin doğrudan etkisi burada gözle görülmüyor ama devletler üzerinden, özellikle Arap Grubu ve Rusya aracılığıyla fosil yakıt lobisinin etkisi çok belirgin.

Dolayısıyla taraflar karşılıklı restleşmelerle birbirleri açısından önemli kararları bloke ettiler ve geriye neredeyse hiçbir şey kalmadı.

Maalesef bunca emek, bunca çaba, bir yıllık hazırlık boşa gitti. Antalya'dan geriye bir Antalya Paktı kalacaktı. Bu sabah son taslak yayımlandı. İçinde beğenmediğimiz unsurlar vardı ama artık bunları tartışmanın da bir anlamı kalmadı çünkü metnin tamamı çöpe gitmiş oldu.

Ö. M.: Tam da bunu söylemek istiyordum. İki gün önce Kumi Naidoo'nun radyomuzda söylediklerini hatırlıyorum. Aynı zamanda Facebook sayfasında da yazmıştı. İçindeki hüznü, kalp kırıklığını, yürek acısını ve yaşananlara duyduğu inanamazlığı anlatacak kelimeleri bulmakta bile zorlandığını söylüyordu. "COP31'de neler oluyor? Bu nasıl mümkün oldu?" diye soruyordu. Bunları hatırlamamak elde değil gerçekten.

Ü. Ş.: Gerçekten çok üzücü. Benim için burada yaşananlara tanık olmak, bütün bunları salonun içinde izlemek çok üzücüydü.

Ö. M.: Çünkü iklim krizinin tam ortasında yaşayan insanlar var. Bu kararların alınmaması pek çok insanın hayatına mal olacak. İnsanlarla dalga geçer gibi bir durum söz konusu. Gelecek kuşaklara çok daha tehlikeli bir dünya bırakıyoruz.

Ü. Ş.: Evet. Belki burada yaşananları biraz anlatmak gerekiyor. Örneğin sivil toplum, cover decision'ın kabul edilmemesini kutladı. Avrupa Birliği kararı reddettiğini açıkladığında salonda alkış koptu.

Belki gelecek hafta Açık Yeşil'de işin arka planını çok daha ayrıntılı konuşuruz.

Avrupa Birliği, toplantı başkanlığına, yani Murat Kurum ve ekibine, konuşmalarına devam etmelerine bile fırsat vermeyecek kadar sert bir müdahalede bulundu.

Cover decision ile ilgili gündem henüz açılıyordu. Murat Kurum gündem başlıklarını okurken Avrupa Birliği söz istedi. Başkanlık da usul gereği söz vermek zorunda olduğu için Murat Kurum durdu ve "Avrupa Birliği, söz mü istiyorsunuz?" diye sordu. Ardından sözü verdi.

Avrupa Birliği temsilcisi, itirazlarını içeren son derece sert bir açıklama okudu. Metnin bir yeşil badana olduğunu söyledi. Fosil yakıtlardan söz edilmeyen, karbon yakalama ve depolama teknolojilerinin (CCS) bu kadar öne çıkarıldığı, yeşil yıkamaya dönüştürülmüş bir kararı kabul edemeyeceklerini belirtti.

Bunun dışında pek çok eleştiri daha yöneltti ve iki kararı da reddettiklerini açıkladı.

Bu iki karar meselesini ayrıca anlatmak gerekiyor. Çünkü burada iki ayrı karar çıkarılmasıyla ilgili teknik bir düzenleme yapmaya çalıştılar. Avrupa Birliği ikisini birden reddetti.

Ardından başka gelişmeler de yaşandı. Galiba toplantı yeniden başlayacak. Murat Kurum geliyor herhâlde.

Ö. M.: Evet, o zaman...

Ü. Ş.: Onlar gelene kadar hızlıca toparlayayım.

Sonuçta kararı geçiremediler. Birkaç ülke daha müdahalede bulundu. Norveç, Marshall Adaları, sanırım Vanuatu...

Ö. M.: Evet.

Ü. Ş.: Birkaç ülke daha kararı reddettiğini açıkladı. Çin ise açıkça desteklediğini söyledi. LMDC Grubu da desteklediğini açıkladı. Bu da bir açıdan ilginçti.

Böylece cover decision reddedilmiş oldu. Fakat bu kararın reddedilmesiyle birlikte içindeki bütün maddelerin de ortadan kalktığını unutmamak gerekiyor.

Örneğin IPCC ile ilgili çok iyi bir madde vardı. O da gitmiş oldu. Çünkü iyi maddeleri alıp başka bir karar metnine ekleyemiyorsunuz. Konsensüs sağlanamadığı için metnin tamamı reddedildi.

IPCC maddesi gitti, overshoot, yani 1,5 derece eşiğinin aşılmasıyla ilgili madde gitti. Ormanlarla ilgili bir madde vardı. Dağlar ve iklim değişikliği konusunda çok önemli yeni bir madde bulunuyordu. Okyanuslarla ilgili de son derece önemli yeni bir madde vardı. Bunların dışında birkaç önemli madde daha bulunuyordu. Hepsi ortadan kalktı.

Bu durum pek çok ülkenin tepkisini çekti. Nepal başta olmak üzere bazı ülkeler birkaç kez söz alarak bütün bu maddelerin nasıl bir anda ortadan kalkabildiğini sorguladılar.

Ö. M.: Hakikaten.

Ü. Ş.: Elbette bunda yanlış bir yönetimin, Türkiye-Avustralya başkanlığının hatalı taktiklerinin ve Avrupa Birliği'nin tavizsiz tutumunun rolü olmuş olabilir. Bunların hepsi etkili olmuş olabilir.

Ama sonuçta Murat Kurum şu anda salona girdi. Ben de içeri gireceğim. Son bir konuşma yapacak ve nihayet COP'u kapatacak.

Ö. M.: Ben yalnızca bir şey eklemek istiyorum. Amerika'nın hem doğusunda hem de batısında korkunç fırtınalar devam ediyor. Kaybedecek vakit yok. Bunu da söylemek gerekiyor.

Ü. Ş.: Maalesef. Ben de genel kurul salonuna girdim. Çok teşekkür ederim.

Ö. M.: Bundan sonra tekrar konuşacağız.

Ü. Ş.: Tamamdır.

Ö. M.: Çok teşekkürler, görüşmek üzere.

Ü. Ş.: Görüşürüz.

Ö. M.: Evet, COP31'in tam bir trajikomediye dönüşmesi ve Kumi Naidoo'nun daha önce hem radyomuzda hem de kendi internet sitesinde dile getirdiği gibi iklim görüşmelerinin çökmesi, en temel kararın reddedilmesi...

Bütün bunları yarından itibaren ayrıntılı olarak konuşma fırsatı bulacağız. Ancak ortaya çıkan sonuç dünya açısından hiç de parlak değil. Avustralya ve Türkiye gibi zirveye başkanlık eden ülkeler açısından da iyi bir sonuç olmadı.

Ama asıl önemlisi, bütün dünyanın ve gelecek kuşakların korunması açısından durumun çok daha kötü bir hâle gelmesi. Ne yazık ki bunu görüyoruz.

Yarın sabah saat 08.00'den itibaren Açık Gazete'de bu gelişmeleri konuşmaya devam edeceğiz. Çarşamba günü de Açık Yeşil'de Ümit Şahin'le yaşananları çok daha ayrıntılı değerlendirme fırsatı bulacağız.

Şimdilik hoşça kalın.

Benzer İçerikler

Ümit Şahin'le COP31 | 16 Kasım 2026
16 Kasım 2026
Ömer Madra, Özdeş Özbay, Ümit Şahin
Ümit Şahin'le COP31 | 17 Kasım 2026
17 Kasım 2026
Ömer Madra, Özdeş Özbay, Ümit Şahin
Ümit Şahin'le COP31 | 19 Kasım 2026
19 Kasım 2026
Özdeş Özbay, Ömer Madra, Ümit Şahin
  -     
● Canlı Yayın
—
Şimdiki
—
Sıradaki
—
Sıradaki
—
Sıradaki