Apaçık Radyo

Ümit Şahin'le COP31 | 16 Kasım 2026

16 Kasım 2026

COP31’in ilk haftasını değerlendiren Ümit Şahin, elektrifikasyon hedefi etrafındaki müzakere krizini, fosil yakıt üreticisi ülkelerin itirazlarını, Adil Geçiş Mekanizması’nı, iklim finansmanını ve ikinci haftada beklenen kritik kararları ele alıyor.

Ömer Madra: Günaydın Ümit, merhabalar.

Ümit Şahin: Günaydın Ömer abi, herkese günaydın, iyi haftalar. 

Özdeş Özbay: Günaydın

Ü.Ş.: Günaydın.

Ö.M.: Evet, sen de yakından takip ediyorsun Ümit ama faaliyetlerinize yetişmek kolay değil. Neler olup bittiğini bize biraz anlatır mısın?

Ü.Ş.: Evet, şimdi birinci haftanın sonunda, cumartesi günü biliyorsunuz, COP kapandı. Normalde cumartesi akşamı kapanması gerekiyordu ama uzun sürdü. Pazar sabahı iki buçukta nihayet görevi bakanlara devretti. Bu sabah açılış olacak. Bakanlar burada ve onların katılacağı bir açılış oturumu yapılacak diye tahmin ediyorum. Ondan sonra duruma bakacağız.

Tabii hep aynı şeyleri konuşuyormuşuz gibi oluyor ama COP'ların temel özelliği zaten bu, Ömer abi, biliyorsun. Her COP'un bir ya da iki önemli konusu olur ve sürekli o konularda gelişmeler yaşanır.

Bu COP'un en önemli konusu elektrifikasyon. Türkiye'nin elektrifikasyona önem vermesi nedeniyle bu konu öne çıktı. COP'tan iyi bir karar çıkmasını engellemeye çalışan ülkeler de buradan vurmaya başladılar. Başka bir konu olsaydı oradan vuracaklardı, şimdi elektrifikasyon üzerinden ilerliyorlar.

Temelde iki taraf var: Suudi Arabistan liderliğindeki, sanırım 13 ülkeden oluşan Arap grubu ve Rusya. Bunlar elektrifikasyonu öldürmeye çalışıyor. Çünkü elektrifikasyona tamamen karşılar.

Diğer ülkelerin ise elektrifikasyon konusunda farklı fikirleri ve öncelikleri var. Elektrifikasyonun nasıl tanımlanacağı konusunda farklı düşünebilirler ama bu iki taraf konuyu tamamen ortadan kaldırmaya çalışıyor.

Tabii istedikleri kadar çalışsınlar. Sonuçta bu bir deklarasyon, bir taahhüt olarak çıkacaksa çıkar. Çünkü orada bir konsensüse gerek yok. Fakat şu anda yeterince ülkenin imzalamadığı görülüyor.

Ö.M.: Bir şey sormak istiyorum, duyuyor musun?

Ü.Ş.: Evet, evet.

Ö.M.: Elektrifikasyonun öldürülmesi ne demek? En azından benim bunu kavramam bile pek mümkün değil.

Ü.Ş.: 
Elektrifikasyon kararını öldürmekten bahsediyorum. Yani buradan bir elektrifikasyon kararı çıkmasını engellemeye çalışıyorlar. Burada hep böyle konuşulduğu için ben de alıştım. Elektrifikasyon kararının çıkmasını engellemeye çalışıyorlar.

Tabii 2035'e kadar yüzde 35 elektrifikasyon hedefi oldukça güçlü bir hedef. Bu hedefin önemi çok iyi anlaşılmıyor olabilir. Daha önce de konuştuk ama bir kez daha tekrarlayayım: Hiçbir şey olmasa da, en kötü elektrifikasyon senaryosunda bile depolara doldurulan benzin ve mazot azalıyor. Elektrikli otomobil ya da araç sayısının biraz bile artması, evlerin biraz daha fazla ısı pompasıyla ısıtılması, sanayide gaz, petrol ve kömür yerine biraz daha fazla elektrik kullanılması demek; Suudi Arabistan'ın, diğer petrol ihracatçısı ülkelerin ve Azerbaycan, Rusya gibi gaz ihracatçısı ülkelerin bir varil petrolü, bir metreküp gazı daha az satmaları anlamına geliyor.

Aslında bu kadar basit. Burada ne olduğunu anlamaya çalışanlara söyleyeyim: Bunlar petrol satmaya çalışıyorlar ve daha az petrol satmalarına neden olabilecek bir kararı engellemeye çalışıyorlar.

Dolayısıyla şu anda iki nokta var. Birincisi taahhüt. Cumartesi günkü basın toplantısında 30'dan fazla ülkenin taahhüdü desteklediği söylendi. Daha sonra ben bir o kadar ülkenin de beklediğini öğrendim. Yani 60-70 civarında ülke muhtemelen bu taahhüde imza atacak.

Ama buradaki kritik nokta, Türkiye'nin taahhütle yetinmek istememesi. Elektrifikasyonu çerçeve karara, yani cover decision metnine sokmakta çok kararlı görünüyor. Asıl buna karşı çıkıyorlar. "Siz taahhüdünüzü alın, o bizi ilgilendirmez ama bunu ortak karara sokamazsınız" diyorlar. Bütün kavga buradan kopuyor.

Elektrifikasyonun yanı sıra çerçeve kararla ilgili iki önemli nokta daha var. Bunları daha önce konuşmuştuk ama artık iyice belirginleşti. Arap grubu, bu kez Rusya'nın da aralarında olup olmadığından emin değilim ama galiba Hindistan da destekliyor, IPCC referansına karşı çıkıyor. Bu, COP1'den, COP2'den beri yaptıkları bir şey. Bilimin doğrudan iklim politikalarının temeli olmasına karşı çıkıyorlar.

Şimdi bir kez daha, 1,5 dereceyi aşmışken, kritik bir noktada 1,5 derece referansına, yani overshoot dediğimiz 1,5 derecenin aşılmasına ve IPCC'nin en önemli bilimsel kaynak olduğuna dair bir referansa karşı çıkıyorlar.

Tabii elektrifikasyonun ve IPCC'nin yer almadığı bir çerçeve karar metni Türkiye açısından yenilgi olur. Çünkü Türkiye ikisine de çok önem veriyor.

Bu hafta beş günümüz kaldı. Bu beş günde oldukça sert bir süreç izleyeceğiz.

Ö.Ö.: Türkiye, 1,5 derece overshoot kavramının geçmesine büyük önem mi veriyor?

Ü.Ş.: Evet, ben öyle duydum. Yani doğrudan doğruya sordum. 

Ö.Ö.: Anladım. Peki neden böyle bir önceliği var? Özellikle overshoot kavramına neden önem veriyor? Türkiye'den pek beklenmeyecek bir şey. Mesela Cumhurbaşkanı Erdoğan da konuşmasında Paris İklim Anlaşması'na, normal koşullarda bizim de savunabileceğimiz bir vurgu yaptı. “Paris hedeflerinden uzaklaştığımız her dakika gezegen felakete doğru gidiyor” dedi. Tabii Türkiye'nin anlaşmayı altı yıl sonra onaylamış olması gibi birtakım handikaplar var. Ama şimdi mesela...

Ö.M.: Paris Anlaşması'nı çok büyük bir gecikmeyle onaylamıştı, evet.

Ü.Ş.: Yani haklısın ama şimdi düşünüyorum, ben de yorum yapıyorum. Tabii neden destekliyorsunuz gibi bir soru sormadım. Herhalde COP başkanlığı yapan, iklim liderliğine soyunan bir ülkenin bunu bile metne sokmak istememesi pek mümkün olmazdı.

Ben de senin gibi baştan acaba Türkiye nasıl bir tavır alacak diye düşünüyordum. Mesela IPCC'nin geçen ay yapılan toplantısı kilitlendiğinde Türkiye'nin orada nasıl bir tavır koyduğunu öğrenmeye çalıştık. Sonradan öğrendik ki Türkiye olumlu bir tavır almış. Yani IPCC'nin raporunu 2028'de yayımlaması yönünde tavır koymuş. Overshoot konusunda da herhalde öyle düşünüyorlar. Dolayısıyla orada bir sorun yok gibi görünüyor.

Ama tabii bütün bunlar pazarlık meselesi. Mesela şimdi böyle bir şey duymadım, tamamen varsayım olarak söylüyorum: Arap grubu gelip “Tamam, elektrifikasyonu yazabilirsiniz ama bunun karşılığında 1,5 derece ve IPCC referanslarını çıkarın” derse ne olur?

Burada bu kadar basit pazarlıklar yürütülüyor.

Ö.Ö.: Evet. Ben sizi duyamadım Ömer Bey.

Ö.M.: Tamam, ben bir şey soracaktım ama sen sor, senin vaktin var. Bugünkü programla ilgili de COP31'de Liderler Zirvesi'nden hangi soruların geriye kaldığını soracaktım. Özlem de bizde böyle bir şey söylemişti. Bir yerde onun yazısı da çıktı.

Bugün bu konularla ilgili ne gibi gelişmeler var, dün itibarıyla yanıtlanmayan sorular nelerdi diye sormak istiyordum. Ama siz Ümit'le beraber duruma çok daha yakından hâkimsiniz. Onun için sen devam et lütfen.

Ö.Ö.: Benim soracağım şey şuydu: Ümit, Ömer Bey’in “Senin zamanın az” derken kastettiği, benim de Halkların İklim Zirvesi’ne hızlıca gitmem gerektiğiydi. Çünkü bugün fosil yakıtlardan çıkış temasının ele alınacağı gün ve sabah saatlerinde uluslararası açılış toplantıları yapılacak. Üç bölümden oluşan bir dizi toplantıda çok önemli isimler konuşmacı olarak yer alacak. Rukiye Kamais, Brezilya’dan João Sergeira, 350.org temsilcileri, Süheyla Doğan, Kumi Naidoo ve Fosil Yakıtlardan Çıkış İnisiyatifi’nden birçok önemli isim var. Benim de oraya gitmem gerektiği için 10 dakika sonra ayrılacağım. Ömer Bey bu nedenle öyle söyledi.

Gözümüze bir şey takıldı. COP’tan her gün öne çıkan başlıkları aktaran ECO Newsletter, yani ECO bülteni, “Alarm: BAM tehlikede” başlığını atmış. Belém-Antalya Mekanizması, diğer adıyla Adil Geçiş Mekanizması’nın tehlikede olduğu söyleniyor.

Şöyle bir not var: “Adil geçiş metni, Belém’de verilen sözü boşa çıkarıyor. Taraflar bu metni yeniden hazırlanmak üzere geri göndermeli.” ECO, “Tavizlerle zayıflatılmış bu taslak, müzakerelere temel oluşturamaz” diyor.

Bilmem takip etme fırsatın oldu mu? Neden böyle bir başlık atma ihtiyacı duymuşlar? Gerçi burada çok fazla ayrıntı yok.

Ü.Ş.: Evet, Cumartesi günü tabii SBSTA ve SBI toplantıları kapandıktan sonra bütün bunların taslak metinleri çıkmaya başladı. Bizim burada Adil Geçiş Mekanizması’yla ilgili duyduğumuz şey, müzakerelerin iyi gittiği ve mekanizmanın hayata geçirileceği yönündeydi. Ben doğrudan adil geçiş müzakerelerini takip etmedim ama duyduğum buydu.

Biliyorsunuz, bu haftanın başında, açılışla beraber çeşitli konularda görevlendirilen bakan çiftleri, yani ministerial pairs, çalışmaya başlayacak. Adil geçiş konusunda da Meksika ve Polonya’dan, biri gelişmekte olan, diğeri gelişmiş bir ülkeden iki bakan görevlendirildi. Bu hafta hem resmî hem de gayriresmî görüşmeleri, özellikle de gayriresmî müzakereleri yürütmeleri gerekiyor.

Ö.Ö.: Polonya ve Meksika mı dedin?

Ü.Ş.: Polonya ve Meksika, evet.

Ö.Ö.: Hangisi gelişmiş burada? 

Ü.Ş.: Yani Polonya'yı daha gelişmiş oradaki. 

Ö.Ö.: Tamam, peki.

Ü.Ş.: Polonya, Ek I ülkesi olduğu için gelişmiş ülke; Meksika ise gelişmekte olan ülke. Polonya, adil geçiş konusunu ilk gündeme getiren ülkeydi, hatırlarsınız. Varşova’daki COP’ta ya da Katowice’deki COP’ta olabilir. Dolayısıyla Polonya’nın bu konuda zaten bir sahiplenmesi var.

Benim duyduğum, Adil Geçiş Mekanizması’nın buradan kesinlikle çıkacağı yönünde. Ama ECO’nun söylediği doğru. Önemli olan içerik. Mesela finansmana dair bir şey olacak mı? Mekanizma ne kadar şeffaf işleyecek? Ne kadar raporlamaya açık olacak? Ne ölçüde izleme ve takip içerecek? Bunlara bakmak lazım.

Metne henüz bakmadım. Olmazsa yarın tekrar ayrıntılı konuşuruz. Dediğim gibi, bu bakan çiftlerinden birkaç tane daha var. Azaltım konusunda Almanya ve Hindistan, finans konusunda Fransa ve Filipinler, uyum konusunda Sierra Leone ve Birleşik Krallık, okyanuslar konusunda da Kanada ve Palau bakanları bu hafta görüşmeler yürütecek. Ardından ortaya çıkan metinler karar metinlerine dönüştürülmeye çalışılacak. Göreceğiz.

Ö.M.: Evet, burada bir de ECO’nun “Soykırıma Hayır” alt başlığıyla yayımladığı sivil toplum kuruluşları bülteninde ilginç bir şey var: “Fosil yakıtlardan 95 milyar dolar kâr, ama kamu finansmanında hâlâ açık mı var?” diye soruluyor.

“Sevgili taraflar, António Guterres’in üst düzey oturumun açılışında ‘Kirletenler bedel ödemeli’ dediğini ve çoğunuzun bunu alkışladığını duyduk. En büyük dokuz fosil yakıt şirketinin son üç ayda 95 milyar dolar kâr elde ettiğini söylediğinde salondan şaşkınlık sesleri bile yükseldi” deniyor.

Bu arada Kayıp ve Zarar Fonu’na yaklaşık 600 milyon dolar aktarıldı. Bu şirketlerin yaklaşık...

Ü.Ş.: Yani bu şirketlerin 14 saatte kazandığı miktar. 600 milyon dolar olmuş mu? Yine iyi, 250-300 milyon dolar falandı o para.

Ö.M.: Evet, şirketlerin 14 saatte kazandığı miktar. Komedi tabii, trajikomedi desek daha doğru olur. Chevron, Shell, BP, ConocoPhillips, ExxonMobil ve TotalEnergies gibi büyük enerji şirketlerini izleyen raporlara göre, dünyanın en büyük altı fosil yakıt şirketinin saniyede yaklaşık 3 bin dolar, yani günde yaklaşık 259 milyon dolar kazandığı tahmin ediliyormuş.

Ü.Ş.: Bir daha tekrarlıyorum arkadaşlar, çünkü ben de birkaç kez tekrarlamadan inanmakta güçlük çektim: Saniyede yaklaşık 3 bin dolar!

Ö.M.: Evet, Allah artırsın.

Ö.Ö.: Ne diyeyim? Yani kriz tabii onlara yarıyor.

Ü.Ş.: Halkların İklim Zirvesi’ne de bu sabah ilk defa geldim. Dün gelememiştim. Tabii henüz çok erken, herkes gelmemiş. Oturum saat 10.00’da başlıyor ama burası çok güzel görünüyor.

Ö.Ö.: Dün inanılmaz bir kalabalıkla başladı bu arada. Gerçekten çok yoğun bir katılım vardı. Hatta oraya gelen yerli katılımcılardan biri ayağa kalkıp konuşmasına, halkının yüzlerce yıldır söylediği bir şarkıyla başladı. Belki de bir duaydı, tam anlayamadım ama doğaya adanmış bir şarkıyla açılış yaptı. Çok etkileyiciydi.

Ö.M.: Ben ayrılmadan hemen bir cümle söyleyeyim. Sık sık dile getirmeye çalıştığım Kartikeya Garg denen mesele tam da bu işte. Doğaya, hayvanların, bitkilerin ve insanların geleceğine karşı duyulan sorumluluğu ifade eden tek bir kelime: Kartikeya Garg. O kadın da eminim, ben maalesef dinleyemedim, orada değildim ama tam da bunu ifade ediyordu.

Ü.Ş.: 
Evet, bugün ne var diye sormuştunuz. Çok kısa onu söyleyeyim. Şimdi gündeme bakıyorum, oldukça yoğun. Her şeyden önce bugün 22 ayrı müzakere yürütülecek. Bir kısmı bir iki saat, bir kısmı üç dört saat sürecek. Biliyorsunuz, burada 30’a yakın konu ele alınıyor. Bunların hepsini takip etmemiz imkânsız. O yüzden adil geçiş ve finansman gibi belli başlı konulara odaklanmaya çalışıyoruz.

Bunun dışında, üst düzey toplantılar ve başkanlık toplantıları kapsamında bugün yapay zekâyla ilgili bir Yeşil Dijital Eylem Yuvarlak Masa Toplantısı var. Hatta şu anda başlamış olabilir. Bir de yeşil sanayileşmeyle ilgili Bakanlar Yuvarlak Masa Toplantısı düzenlenecek. Bakanlar burada olduğu için bu hafta çok sayıda bakanlar toplantısı yapılacak.

Ayrıca saat 13.00’te, büyük salonda Johan Rockström’ün de konuşmacı olduğu, bilimin güncel bulguları, hızla değişen dünyada devrilme noktalarından kaçınmak ve overshoot’u, yani 1,5 derece eşiğinin aşılmasını yönetmek üzerine bir oturum var.

Bugünün gündemi böyle görünüyor ama en önemlisi, hepimizin yakından takip ettiği çerçeve karar metninin ilk taslağının yayımlanacak olması. Henüz yayımlanmadı sanırım. Biz konuşurken yayımlandıysa da görmedim. İlk taslağın bu sabah geleceği söylenmişti.

Geçen hafta Türkiye ve Avustralya başkanlığında, bütün ülkelerin katıldığı üç danışma toplantısı düzenlendi. Biz de bunların bir kısmını izledik. Ülkeler sırayla söz alarak çerçeve karar metninde nelerin yer alması gerektiğini ve nelere karşı çıktıklarını anlattılar.

Arap Grubu, biraz önce de söylediğim gibi, çok kararlı bir tutum sergiledi. Önce grup adına bir ülke konuştu, ardından ülkelerin neredeyse tamamı tek tek söz aldı. Normalde grup adına bir ülke konuşur, diğerleri de onu desteklediği için ayrıca söz almaz. Ama burada öyle olmadı. Mısır, Umman ve diğer ülkeler sırayla söz alıp Arap Grubu’nu desteklediklerini söyleyerek aynı görüşleri tekrarladılar. Adeta bir bombardıman gibiydi.

Elektrifikasyona karşı çıktılar. Zaten fosil yakıtlardan uzaklaşılmasını istemiyorlar. Sürekli olarak CCUS’un, yani karbon yakalama, kullanma ve depolama teknolojilerinin öneminin metne girmesini şart koştular. Başka pek çok ülke de bu görüşü destekledi.

Burada Birleşik Arap Emirlikleri’nin ayrı bir tutum sergilediğini söylemek lazım. Örneğin, fosil yakıtlardan uzaklaşma kararını, kendileri de bu kararın ortaya çıkmasında rol oynadıkları için desteklediklerini belirttiler.

Ülkeler, konuşmalarının ardından cumartesi günü yazılı bildirimlerini sundular. Pazar günü de başkanlıklar bu metinleri derleyerek bir paket haline getirdi. Bugün muhtemelen oldukça uzun bir ilk taslak çıkacak. Herhalde 15-20 sayfa olur. Herkesin söylediklerinin yer aldığı bir metin olacak. Ardından bunlar yavaş yavaş elenerek nihai metne ulaşılmaya çalışılacak. Bu haftanın en zor işi bu.

Diğer zorlu konular da Adil Geçiş Mekanizması’nın ne olacağı ve finansman meselesi.

Bir de azaltım konusunu söyleyeyim. Daha önce konuştuğumuz Azaltım Çalışma Programı, yani Mitigation Work Programme vardı. Bu programın süresi bu yıl doluyor. Türkiye’nin de aralarında bulunduğu birçok ülke programın uzatılmasını istiyordu. Fakat yine aynı ülkeler buna karşı çıkıyordu. Hatta onların da ötesinde, Çin ve Hindistan’ın da aralarında bulunduğu LMDC grubu ülkeleri karşı çıkıyordu.

Ancak bu sorun çözülmüş görünüyor. Azaltım Çalışma Programı uzatılıyor. Şimdi programın içeriğinde nelerin yer alacağı ve hangi konuların ele alınacağı bu hafta tartışılacak.

Azaltım Çalışma Programı’nın devamının sağlanmış olması önemli. Çünkü program sona erseydi, azaltımın takip edileceği resmî bir müzakere başlığı kalmamış olacaktı. En azından bu engel aşılmış gibi görünüyor.

Ö.M.: Evet, evet. Durum bu. Yavaş yavaş bitirirken senden bir şey daha rica edelim. COP’un ilk haftası tamamlandı. Bu bir haftayı, önceki COP’larla kıyasladığında nasıl değerlendiriyorsun? Önümüzdeki hafta, COP’un sonuna kadar nasıl gelişmeler yaşanacağını ve nasıl sonuçlanacağını tahmin ediyorsun?

Dünyanın en zor işlerinden birini istediğimin farkındayım ama genel değerlendirmeni merak ediyoruz. İlk hafta nasıl geçti, ikinci hafta nasıl geçecek ve nasıl sonuçlanacak?

Ü.Ş.: Birinci haftanın değerlendirmesini ben de yaptım. Daha ayrıntılı dinlemek isteyen dinleyicilerimiz İstanbul Politikalar Merkezi’nin sosyal medya hesaplarında ve YouTube kanalında bulabilirler. Yaklaşık 10 dakikalık bir değerlendirme yaptım.

Genel olarak şunu söyleyeyim: Bu COP da tıpkı diğer COP’lar gibi ilerliyor. Haftanın sonunda uluslararası iklim hareketinden çeşitli değerlendirmeler okudum. “Çok yavaş ilerliyor, hiçbir şey belli değil, tam bir kaos” gibi yorumlar yapılıyor. Zaten hep öyledir. Bu COP’ta büyük bir belirsizlik ve çatışma ortamı varsa diğer COP’larda da durum böyleydi. O açıdan, benim gördüğüm kadarıyla işler bildiğimiz gibi gidiyor.

Bu senenin tek farkı şu: Her zaman müzakereleri engellemek için ısrarlı çaba gösteren Suudi Arabistan öncülüğündeki Arap Grubu ülkeleri, bu yıl daha saldırgan bir tutum sergiliyor. Oldukça agresif konuşuyorlar. Hatta diplomatik dilin ötesine geçip azarlayıcı bir üslup kullananlar var. Bununla ilgili diplomatik bir değerlendirme henüz görmedim. Birilerinden duyarsam daha sonra anlatırım.

Bir de son dakika haberi vereyim Ömer Abi. Çin’in COP33’e, yani iki yıl sonraki 2028 COP’una ev sahipliği adaylığının büyük ihtimalle suya düştüğünü öğrenmiştik. Bu resmî bir bilgi değilmiş, Çinli yetkililerden sızmış.

Şimdi yeni bir ülkenin adı öne çıkmaya başladı: Özbekistan. Asya’da yapılacak COP için Güney Kore’den söz ediliyordu ama artık Özbekistan’ın da ev sahipliğine istekli olduğu duyuluyor.

Belki bu haftanın sonuna kadar 2028 COP’unun nerede yapılacağı belli olur. Normalde bu hafta belli olması gerekiyor. Hatta ev sahibi ülkenin iki yıl önceden belirlenmesi beklenir ama biliyorsunuz, Türkiye’nin ev sahipliği bir yıl önce belli olmuştu.

Göreceğiz. Gelecek yıl COP32’nin Etiyopya’da yapılacağını zaten biliyoruz.

Evet, benden haberler galiba bu kadar.

Ö.M.: Çok teşekkür ederiz. Siz de koşuşturmanıza ve takibinize devam edebilirsiniz. Biz de buradan sizleri takip edeceğiz.

Bir iki dakika içinde, bu bölümden sonra neler yapacağımızdan da bahsedeyim. Saat 09.30’dan sonra Al Gore’la yapılmış kısa ama önemli bir söyleşimiz var. Eren Can İleri’nin sorularını yanıtlayan eski Amerika Birleşik Devletleri Başkan Yardımcısı Al Gore, fosil yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması ve karbon emisyonlarının fiyatlandırılması gerektiğini vurguluyor. İklim kriziyle mücadele için gerekli teknolojinin ve halk iradesinin mevcut olduğunu belirterek örgütlü mücadelenin önemine dikkat çekiyor.

Ardından Hindistan merkezli Bilim ve Çevre Merkezi’nin İklim Değişikliği ve Yeşil Ekonomi Programı Müdür Yardımcısı Kartikeya Garg’ın iki buçuk dakikalık bir konuşmasını dinleyeceğiz. Garg, karbon düzenlemelerinin emisyonları azaltmadaki etkisinin sınırlı olduğunu ve küresel eşitsizlikleri derinleştirdiğini belirtiyor.

Arkasından Waseem Ahmad Siddiqui’nin sorularını yanıtlayan iklim adaleti savunucusu Edwin Namakanga, küresel karbon emisyonlarının çok küçük bir kısmından sorumlu olmasına rağmen Afrika’nın, özellikle de Uganda’nın, yüksek emisyonlu zengin ülkelerin ihmalleri yüzünden kuraklık, sel ve toprak kaymaları gibi yıkıcı iklim felaketleriyle karşı karşıya kaldığını anlatıyor ve kapsayıcı siyasi eylem çağrısında bulunuyor.

Ardından, Demand Climate Justice kampanyasının küresel koordinatörü Rachitaa Gupta’ya Eren Can İleri mikrofon uzatıyor. Gupta, iklim krizinin çözümünün kapitalist ve fosil yakıt odaklı sistemin değiştirilmesinden geçtiğini; büyük şirketlerin emisyon azaltmaktan kaçınmak için öne sürdüğü spekülatif, sahte çözümler yerine yerli halkların öncülük ettiği, demokratik enerji sistemlerine dayanan gerçek çözümlerin savunulması gerektiğini vurguluyor.

Böylece oldukça yoğun bir gündemle bugünkü programımızı tamamlıyoruz. Ardından Nazlı ve Didem, Sevgili Günlük’te radyomuzda gün boyunca neler olacağını anlatacaklar. Hoşçakalın.

Benzer İçerikler

Ümit Şahin'le COP31 | 10 Kasım 2026
10 Kasım 2026
Ömer Madra, Özdeş Özbay, Ümit Şahin
Ümit Şahin'le COP31 | 09 Kasım 2026
9 Kasım 2026
Ömer Madra, Özdeş Özbay, Ümit Şahin
Ümit Şahin'le COP31 | 13 Kasım 2026
13 Kasım 2026
Ömer Madra, Özdeş Özbay, Ümit Şahin
Laga luga mı, fosil yakıtlardan çıkış mı? - COP31 Özel Yayını Şimdi

COP31'de neler konuşuluyor, hangi kararlar alınıyor? Resmî müzakerelerden alternatif zirvelere, iklim hareketinin seslerinden gezegenin geleceğini belirleyecek tartışmalara, Antalya'dan gelişmeleri Açık Gazete'de takip ediyoruz.

  -     
● Canlı Yayın
—
Şimdiki
—
Sıradaki
—
Sıradaki
—
Sıradaki