Sol Klas: “Çalışmak için yaşamak değil, yaşamak için çalışmak”

Image

Özdeş Özbay: Şimdi Arjantin'den İklim Eylemi Sendikal Cephesi'nin (Frente Sindical de Acción Climática) başkanı Sol Klas ile birlikteyiz. Sol Klas aynı zamanda Arjantin'deki APOC sendikasının da üyesi. Bugün kendisiyle Arjantin'deki iklim mücadelesini konuşacağız. Ancak öncesinde başka birkaç soruyla başlamak istiyoruz. 

Sol, bize kısaca İklim Eylemi Sendikal Cephesi'nden söz edebilir misiniz? Ne zaman kuruldu? Hangi sendikalar ya da platformlar bu oluşumun içinde yer alıyor ve temel hedefleri neler? 

Sol Klas: Peki, teşekkür ederim.

Ö.Ö.: Bu arada, bugün bize katıldığınız için de teşekkür ederiz.

S.K.: Alan tanıdığınız için teşekkür ederim. İklim Eylemi Sendikal Cephesi, Mayıs 1929'da Buenos Aires'te kuruldu.

Ö.Ö.: Tamam

S.K.: Başlangıçta dört örgüt yani dört sendika tarafından kuruldu. Bunlardan AGOEC, çevre hizmetleri çalışanlarını temsil ediyor. Benim de üyesi olduğum APOC ise kamu kurumlarında, özellikle denetim ve kontrol görevlerinde çalışanları ve usulsüzlükleri ifşa eden kamu görevlilerini temsil ediyor.

Ö.Ö.: Denetim?

S.K.: Evet, denetim sendikası. Kamu denetimi alanında çalışanları temsil ediyor

Ö.Ö.: Evet. 

S.K.: Denetim kurumlarında çalışanları yani. 

AMRA, doktorları; FATCA ise bira üretimi ve bağlantılı sektörlerde çalışan işçileri temsil ediyor. Başlangıçta bu dört sendika vardı. Daha sonra denizcilik sektörü çalışanları, vergi dairesi çalışanları ve farklı kamu hizmetlerinde görev yapan işçiler de aramıza katıldı. Zaman içinde İklim Eylemi Sendikal Cephesi, belediye çalışanlarını da bünyesinde bir araya getirdi.

Ö.Ö.: Tamam.

S.K.: Denizcilik zabitleri, tarama ve deniz taşımacılığı çalışanları, vergi dairesi çalışanları ve üniversite personeli de aramıza katıldı. Evet, üniversitelerdeki akademik ve idari personel de buna dâhil.

Ö.Ö.: Üniversite kadrosu..

S.K.: Evet. Arjantin'de 29 ulusal üniversite bulunuyor ve bu üniversitelerde çalışanlar da cephemizin içinde yer alıyor. Amacımız, istihdamı korurken sera gazı emisyonlarının nasıl azaltılacağına ve iklim değişikliğine nasıl uyum sağlanacağına ilişkin kararlarda işçilerin de söz sahibi olmasını sağlamak.

Ö.Ö.: Evet. 

S.K.: Sağlıklarını ve gelirlerini de koruyarak. Bu da kamu politikalarını, kamusal planlamayı, güçlü kamu hizmetlerini ve sendikaların en başından itibaren katılımını gerektiriyor. Arturo Jauretche Ulusal Üniversitesi ve konfederasyonumuz CGT ile birlikte sendika liderlerine eğitim veriyoruz. Amerikalılar Arası İnsan Hakları Mahkemesi'nden Birleşmiş Milletler iklim müzakerelerine kadar uluslararası forumlarda işçilerin bakış açılarını dile getiriyoruz. Temel amaçlarımız bunlar. Hedeflerimiz araştırma yapmak, etki yaratmak ve siyasi süreçlerde etkili olmak.

Ö.Ö.: Yani hükümetin siyasi faaliyetlerini mi araştırıyorsunuz, yoksa başka bir şey mi?

S.K.: Evet, siyasi süreçlerde etkili olmaya çalışıyoruz. Lobicilik yapmak için değil, bir şeylerin gerçekleşmesini sağlamak, düzenlemeler oluşturmak için. Farklı yasal düzenlemeleri destekliyor, etkili olmaya çalışıyoruz.

Ö.Ö.: Belki de uygulamayı kastediyorsunuz?

S.K.: Evet, sendikaların içinde ve kamu politikalarında uygulamaya geçirme. Bunlar bizim iki alanımız. Sendikalar, kamu politikaları ve düzenlemeler.

Ö.Ö.: Bence sendikalar iklim kriziyle mücadelede merkezi bir rol oynuyor. Aynı şey demokrasi ve savaş karşıtı aktivizm gibi konular için de geçerli. Ancak nedense sendikaların, sizinki gibi bir araya gelerek iklim kriziyle mücadele ettiğini çok sık görmüyoruz. Sizce işçi sınıfı iklim değişikliğiyle mücadelede nasıl bir rol oynuyor?

S.K.: İşçileri birbirine karşı karşıya getirmeye yönelik bilinçli bir çaba var. Arjantin'deki Buzullar Yasası reformu bunun iyi bir örneği. Hükümet, yasanın kabul edilmesinin ardından binlerce yeni iş yaratılacağı vaadiyle reformu savundu. Madencilik şirketleri ise izin alabilmek için daha geniş olanaklar elde etti. Oysa bu işler hâlâ yalnızca birer vaat ve herhangi bir işe alım garantisi bulunmuyor. Dolayısıyla bize göre, su rezervlerini koruyan yasal güvencelerin zayıflatılması, geçim kaynakları bu rezervlere bağlı olan insanların yaşamlarını da riske atıyor. Bizim görevimiz, bu işçileri bir araya getirmek ve ortak çıkarlarını görünür kılmak.

Ö.Ö.: Evet.

S.K.: Papa Franciscus, Laudato Si’ adlı genelgesinde çalışmanın değerini bütüncül ekoloji anlayışının merkezine yerleştirdi.

Ö.Ö.: Evet. 

S.K.: Ve şimdi Papa XIV. Leo da dün Buenos Aires'te çalışma dünyasının temsilcilerine hitap ederken bu düşünceye yeniden değindi.

Ö.Ö.: Ah.

S.K.: Evet, o da yaşamı merkeze koydu, çalışmayı merkeze koydu. Çalışmak için yaşamak değil, yaşamak için çalışmak. Suyun, toprağın ve ekosistemlerin zarar görmesinin insanların sağlığı, gelirleri ve işleri açısından ne anlama geldiğini anlatma konusunda daha titiz ve disiplinli olmalıyız. Bu çalışma kendi sendikalarımızda ve işyerlerimizde başlıyor. Bu zor bir iş ama bunu yapmak zorundayız.

Ö.Ö.: Evet.

S.K.: Çünkü işçiler hâlâ... İngilizcede nasıl ifade edilir bilmiyorum ama yanlış bir düşünce var. Bizde değil, pek çok işçide. Ya iş ya da çevre diye düşünüyorlar. Oysa biz, çevreyle birlikte, güvenli bir çevrede çalışmanın mümkün olduğunu düşünüyoruz.

Ö.Ö.: Buna bazen yeşil işler ya da iklim dostu işler deniyor. Bu yönde kampanyalar var ve bunu savunan sendikalar da var.

S.K.: Evet, fikir bu.

Ö.Ö.: Peki, sizin sendikal cephenizin de bu yönde somut talepleri var mı?

S.K.: Evet, evet, elbette, elbette. Evet, yeşil işler. Ama sorun şu ki ülkemizde yeşil işler, güvenceli olmayan, yasal hakların bulunmadığı, yani kayıt dışı işlerle ilişkilendiriliyor.

Ö.Ö.: Ah, tamam.

S.K.: Bu nedenle yeşil işler kavramını yerleştirmek zor oluyor.

Ö.Ö.: Tamam. 

S.K.: Ama yeşil işin ne olduğu konusundaki anlayışı netleştirmek için çalışıyoruz. Yeşil iş, insana yakışır bir iştir. 

Ö.Ö.: Evet,doğru.

S.K.: Sosyal güvence ve diğer bütün haklarla birlikte. Evet, işçi hakları.

Ö.Ö.: Peki, aşırı sağcı bir başkana karşı verdikleri mücadelede işçi sınıfının karşılaştığı zorluklar neler? Buradan Milei konusuna gelelim. Arjantin'de işçi sınıfı hareketi şu anda ne kadar güçlü? Ayrıca Milei'nin, en azından işçi sınıfının belirli bir kesiminden destek gördüğü söyleniyor. Bunun nedeni nedir?

S.K.: Ona başkanım diyemiyorum. Bir geçiş döneminden geçiyoruz. Bazı liderlerin görev süreleri sona ererken yeni bir kuşak öne çıkıyor ve sendikalar kendi demokratik süreçleri aracılığıyla yönetimlerini yeniliyor. Bu, sendikalar için yavaş ilerleyen ve karmaşık bir dönem. Hareketi bir araya getirebilecek bir liderlik ise henüz ortaya çıkmış değil.

Ö.Ö.: Evet.

S.K.: Şubat ayında ülke çapında gerçekleştirilen grev de hâlâ kitlesel olarak harekete geçebildiğimizi gösterdi. Asıl zorluk, bu gücü sürdürülebilir ve ortak bir mücadeleye dönüştürmek.

Ö.Ö.: Doğru. Şubat ayındaki greve kaç işçi katıldı?

S.K.: 1 milyon.

Ö.Ö.: Tamam.

S.K.: Hem çalışma, hem de çevre bakanlıklarının statüsünü düşüren, grevleri kısıtlayan ve sektör genelinde toplu pazarlığı zayıflatan bir iş reformunu kabul eden bir hükümetle karşı karşıyayız. Aynı zamanda, yıllarca süren enflasyonun, güvencesiz çalışmanın ve önceki hükümetlere duyulan hayal kırıklığının ardından bazı işçilerin neden Milei'yi desteklediğini de anlamamız gerekiyor. Bazıları, enflasyonu yavaşlatmasını onun başarısı olarak gördü. Bireysel girişime ve özel girişime yaptığı vurgu da geçimlerini zaten kendi başlarına sağlamaya alışmış insanlara hitap etti. Dolayısıyla sendikaların gücünü yeniden inşa etmek, bu deneyimi ciddiye almayı gerektiriyor. Buna dikkat etmeliyiz.

Ö.Ö.: Peki. Bildiğiniz gibi, Bolsonaro kısa süre önce seçimleri kaybetti ve neyse ki Lula da Silva kazandı. Peki, Bolsonaro'nun başkanlık seçimlerini kaybetmesi ve Trump'ın ara seçimlerde aldığı ağır yenilgi, Arjantin'deki işçi muhalefeti açısından ne anlama geliyor?

S.K.: Evet, çok mutluyuz. Aşırı sağın dünya genelindeki yükselişini durdurmanın neredeyse imkânsız göründüğü karanlık bir dönemden geçtik. Ancak Brezilya ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşanan yenilgiler, gidişatın değişmeye başlıyor olabileceğini gösteriyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde genç ve düşük gelirli seçmenlerin tercihlerindeki değişim, aşırı sağın daha önce desteğini kazandığı kesimlerde de destek kaybedebileceğini gösterdi. Dolayısıyla emekçi insanlar hâlâ siyasi kararları ve politikaların yönünü değiştirebilecek güce sahip. Bizim için bunun Arjantin'deki anlamı, hayat pahalılığı, kamu hizmetleri ve istihdam gibi konular etrafında örgütlenmek. Buna Milei'ye oy vermiş işçiler de dâhil. Biz de bu doğrultuda çalışıyoruz.

Ö.Ö.: Peki, sizce Bolsonaro'nun yenilgisi Milei'yi biraz sarstı mı?

S.K.: Evet, evet. O çılgın bir adam ama bence çok gergin. Dün Papa'ya dedi ki…

Ö.Ö.: İsrail'in yakın bir müttefiki olduğunu söyledi. Ama nedense bir süredir Yahudi olmak istediğini ya da buna benzer bir şey söylüyor. Şimdi de Papa'yla görüşüyor. Bilmiyorum.

S.K.: Arjantin Katolik bir ülke, evet.

Ö.Ö.: Peki, neyse.

S.K.: Evet, bir de Papa Franciscus'umuz var. Yani Maradona'mız, Messi'miz ve Franciscus'umuz var. 

Ö.Ö.: Güzel. Peki, iklim değişikliği ve COP konusuna dönelim. Arjantin hükümeti COP31 için herhangi bir hazırlık yaptı mı? Gerçi yanıtı tahmin edebiliyorum. Peki, Arjantin heyetinin bu COP zirvesindeki durumu nedir? Çünkü Bakü'deki zirveden hatırlıyoruz; Arjantin heyeti COP zirvesine katılmıştı ancak Milei daha sonra heyeti geri çağırmıştı.

S.K.: Evet. Ve orada bulunan bütün sivil toplum temsilcileri de...

Ö.Ö.: Onlarla birlikte.

S.K.: Evet, mavi akreditasyon kartı olanlar.

Ö.Ö.: Evet, hepsi geri dönmek zorunda bırakıldı.

S.K.: Evet, oldukça...

Ö.Ö.: Diyelim ki size de Arjantin'e geri dönmeniz söylendi. Peki, siz “Hayır, ben kalacağım” deseydiniz ne olurdu?

S.K.: Ben Şili heyetiyle birlikte kaldım.

Ö.Ö.: Şili heyetine mi katıldınız?

S.K.: Evet, iki günlüğüne Şilili bir kız oldum.

Ö.Ö.: Yani Milei bütçenizi kestiği için devam edemediniz.

S.K.: Evet, bütün heyet geri döndü.

Ö.Ö.: Tamam.

S.K.: Sivil toplum kuruluşları da her zaman Dışişleri Bakanlığı'ndan bütçe talep eder. COP zirveleri tarihi boyunca Dışişleri Bakanlığımız sivil toplum kuruluşlarına bütçe sağladı. Dolayısıyla bu, tarihte ilk kez yaşandı. Artık Milei hükümeti döneminde heyetimizin masraflarının karşılanmasını beklemiyoruz.

Ö.Ö.: Peki, şimdi artık elinizde...

S.K.: Artık gözlemci statüsündeyiz.

Ö.Ö.: Doğrudan Birleşmiş Milletler nezdinde mi gözlemcisiniz, yoksa...?

S.K.: Hayır, benim durumum Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu aracılığıyla.

Ö.Ö.: Peki, Milei iktidara geldiğinden beri COP zirvelerine resmî heyetler katılmıyor. Burada da resmî bir heyet yok mu?

S.K.: Burada çok küçük, birkaç kişiden oluşan teknik bir heyetimiz var.

Ö.Ö.: Tamam.

S.K.: Bizimle görüşmüyorlar.

Ö.Ö.: Tamam.

S.K.: Ama sınırlı kapsamlı müzakerelerde çalışıyorlar.

Ö.Ö.: Sadece takip ediyorlar.

S.K.: Evet, bazı müzakereleri takip ediyorlar. Çünkü Avrupa Birliği-Mercosur Anlaşması nedeniyle Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Milei'ye, “Paris Anlaşması'ndan çekilemezsin çünkü Arjantin'in Mercosur ile Avrupa Birliği arasındaki anlaşmaya ihtiyacı var” dedi. Anlaşma için bu şartı koydu.

Ö.Ö.: Tamam.

S.K.: Milei de Trump gibi, onun izinden giderek Paris Anlaşması'ndan çekilmek istiyordu.

Ö.Ö.: Evet.

S.K.: Ama Macron bunu durdurdu.

Ö.Ö.: Evet. 

S.K.: Arjantin'in burada bulunmasının nedeni bu.

Ö.Ö.: Peki, heyet kararların alınmasında oy kullanıyor mu?

S.K.: Evet evet.

Ö.Ö.: Oy kullanabiliyorlar yani?

S.K.: Evet, bu oy konusunda da endişeliyim. Ama sendikal cephe açısından bakıldığında, bu yeni taahhüt hem iklim hedefleri hem de halkın katılımı açısından geriye doğru atılmış bir adım. Arjantin'in ulusal katkı beyanını (NDC) iki gün önce sözleşme kapsamında sunduk. Yani geçen yıl...

Ö.Ö.: Teslim tarihi.

S.K.: Evet, teslim tarihi. Ve bir buçuk yıl sonra ulusal katkı beyanımızı (NDC) sunduk.

Ö.Ö.: Peki, nasıl bir beyandı?

S.K.: Berbat. Öncekinden daha kötü. Hiçbir iddialı hedef yok ve emisyon envanterindeki değişiklikler, önceki beyanla karşılaştırma yapılırken kullanılan temeli değiştiriyor.

Belge, 375 milyonluk aynı üst sınırı koruyor. Önümüzdeki beş yıl boyunca bu üst sınırın daha da düşürülmesini taahhüt etmiyor ve karbon nötrlüğüne ilişkin önceki taahhüdü de kaldırıyor. Farklı sektörler taslağı tartışmış olsa da bu konuda çok endişeliyiz. Bir sivil toplum kuruluşu, Arjantin yasalarına göre sendika temsilcilerinin de yer alması gereken Dış Danışma Konseyi'nin bu sürece hiçbir şekilde dâhil edilmediğini ortaya çıkardı. Dolayısıyla adil geçişin ulusal katkı beyanının tamamına yansıyacağını söyleyemeyiz.

Ö.Ö.: Tamam. Peki, bu röportajda bizimle birlikte olduğunuz için çok teşekkür ederiz. Bir kez daha katıldığınız için teşekkür ediyoruz. İklim Sendikal Cephesi Başkanı Sol Klas ile birlikteydik.

S.K.: İklim Eylemi. 

Ö.Ö.: İklim Eylemi, evet. Kusura bakmayın ve tekrar görüşmek üzere.

S.K.: Çok çok teşekkürler.

_{Sol Klas kimdir?: Sol Klas, Arjantinli çevre uzmanı, sendikacı ve iklim aktivistidir. Arjantin İklim Eylemi Sendikalar Cephesi’nin (Frente Sindical de Acción Climática – FSAC) başkanı ve Denetim Kurumları Personeli Derneği’nin (APOC) Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Sekreteridir. İklim adaleti, adil enerji dönüşümü, çalışan hakları ve sendikaların iklim politikalarına katılımı üzerine çalışmalar yürütmektedir. Uluslararası iklim müzakerelerini sendikal hareket adına takip etmektedir.}