Apaçık Radyo

Kartikeya Garg: “Küresel Kuzey, iklim krizinin maliyetini Küresel Güney’in sırtına yüklüyor”

16 Kasım 2026

COP31 kapsamında Kartikeya Garg ile Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın (CBAM) gelişmekte olan ülkeler üzerindeki ekonomik etkilerini, iklim politikalarındaki eşitsizlikleri ve Küresel Kuzey’in iklim finansmanı sorumluluklarını konuşuyoruz.

Image
""

Kartikeya Garg: Merhaba Erin. Bu alıntı ya da yorumla ilgili üç değerlendirmem var.

İlk olarak, karbon emisyonlarını azaltmaya yönelik bir araç olarak sınırda karbon düzenleme mekanizmalarından söz ediliyor. Ancak bu mekanizmalar, karbon emisyonlarını azaltmanın en iyi ya da en etkili yolu olmayabilir. Nitekim Avrupa Birliği, geçen yıl yayımladığı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) etki değerlendirmesinde, bu mekanizmanın uygulanmasının 2030 yılına kadar kapsama giren sektörlerdeki emisyonları yalnızca %0,46 oranında azaltacağını belirtti. Bu da gelişmekte olan ülkelere yüklenen maliyetlerin, mekanizmanın emisyon azaltımı açısından sağladığı faydalarla gerçekten orantılı olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor.

İkinci olarak, sınırda karbon düzenleme mekanizmalarının mevcut tasarımı, belirli ürünlerin ihracatına büyük ölçüde bağımlı olan ve gelişmekte olan ülkeleri orantısız biçimde etkiliyor. Bu önlemler, söz konusu ülkelerin mevcut ihracat pazarlarına erişim maliyetlerini artırıyor. Bunun sonucunda yerli sanayilerin rekabet gücü azalıyor ve sosyoekonomik büyüme yavaşlıyor.

Ayrıca bu tür önlemler, ülkelerin kapasiteleri ve mali imkânları arasındaki farklılıkları dikkate almadan karbonsuzlaşmanın yükünü, gelişmekte olan ülkelerin üzerine kaydırıyor. Bu durum, küresel iklim rejiminin temelini oluşturan hakkaniyet ve ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ilkesi açısından ciddi sorular doğuruyor.

Dahası, sınırda uygulanan bu karbon vergilerinden elde edilen gelirler, gelişmekte olan ülkelerin karbonsuzlaşma ihtiyaçlarını karşılamak üzere bu ülkelere aktarılmak yerine, söz konusu önlemleri uygulayan ülkelerin kasasına giriyor. Oysa maliyetlere katlanmak zorunda kalanlar gelişmekte olan ülkeler. Bu da Küresel Kuzey ile Küresel Güney arasındaki uçurumu daha da derinleştiriyor.

Son olarak, fosil yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması, gelişmiş ülkelerde yararlı bir araç olabilir. Ancak burada asıl mesele, gelişmiş ülkelerin mali kaynaklarının yeniden düzenlenerek Küresel Güney'e yönelik iklim finansmanına aktarılması gerektiğidir. Şu anda en acil ihtiyaç budur.

Mesele oldukça basit: Gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelere ek maliyetler yükleyen önlemlere bel bağlamak yerine, iklim finansmanı konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmeli ve Küresel Güney'deki karbonsuzlaşma çabalarını desteklemelidir.


Kartikeya Garg kimdir? Hindistan merkezli Bilim ve Çevre Merkezi’nin (Centre for Science and Environment – CSE) İklim Değişikliği ve Yeşil Ekonomi Programı’nda müdür yardımcısı olarak görev yapan hukukçu ve iklim politikaları araştırmacısıdır. Uluslararası ticaret, iklim adaleti, sürdürülebilir kalkınma ve adil enerji dönüşümü üzerine çalışmaktadır. Daha önce İngiliz Milletler Topluluğu Sekretaryası ve Dünya Ticaret Örgütü’nde görev yapmıştır. 

Benzer İçerikler

Laga luga mı, fosil yakıtlardan çıkış mı? - COP31 Özel Yayını Şimdi

COP31'de neler konuşuluyor, hangi kararlar alınıyor? Resmî müzakerelerden alternatif zirvelere, iklim hareketinin seslerinden gezegenin geleceğini belirleyecek tartışmalara, Antalya'dan gelişmeleri COP31 Özel Yayını'nda takip ediyoruz.

  -     
● Canlı Yayın
—
Şimdiki
—
Sıradaki
—
Sıradaki
—
Sıradaki