Prof. Öget Öktem Tanör ve Güven Güzeldere, beyin hasarı kaynaklı hafıza ve dil zorlukları yaşayan insanların hikayelerini konuşuyor.
Kaç tür hafıza kaybı var? Farkları neler?
Peki doğal dilde anlama ve konuşma zorlukları?
Prof. Öget Öktem Tanör ile beyin hasarı kaynaklı hafıza ve dil zorlukları yaşayan insanların hikayeleri.
Prof. Öget Öktem Tanör, Türkiye'de nöropsikoloji alanını tanıtan ve geliştiren kişi. Daha önce de konuğumuz olmuştu.
Bu programda, yıllar içinde karşılaştığı en ilginç vakaları anlatacak.
Nöropsikoloji, bildiğiniz üzere, beyin hasarları nedeniyle oluşan zihinsel zorlukları ele alıyor.
Beyinde var olan hafıza ve dil şebekelerinin hasar görmesi, ne tür hafıza kayıplarına ve dili anlama ve kullanmada zorluklara neden oluyor?
Hafıza
Anterograd hafıza kaybı, önceki her şeyi hatırlayan insanların yeni hafıza kaydı yapamamaları, yeni şeyleri hatırlayamamaları ve öğrenememeleri demek.
Retrograd hafıza kaybı, yeni şeyler öğrenebilen ve hatırlayabilen insanların eskiden öğrendiklerini unutmaları demek.
Genellikle anterograd hafıza kaybı yaşanması, retrograd hafıza kaybına göre çok daha sık rastlanan bir durum.
Ama bu iki durumu deneyimleyen insanlar olduğu gibi, hafızalarını tümden yitirmiş, yani hem anterograd hem retrograd hafıza kaybından muzdarip insanlar da var.
Hafızanın yanısıra, beyindeki dil bölgelerinin veya görsel/uzaysal algı bölgelerinin inme veya pıhtı sonucu hasar görmesi, birbirinden ilginç sonuçları olan vakalara (ve hastalar açısından büyük zorluklara) neden olabiliyor.
Bu tür vakaları edebi bir dille anlatan nörolog Oliver Sacks'ın kitapları Türkçe'de de var ve ilgiyle okunuyor.
Benzer hikayeleri bu kez bu tür insanları şahsen tanıyan ve onlara çeşitli terapiler uygulayarak yardımcı olan konuğumuz Prof. Öget Öktem Tanör'den dinliyoruz.
Nöropsikoloji alanının belki en tanınmış hastası, "daimi şimdiki zamanda" yaşayan, uzun yıllar Prof. Suzanne Corkin tarafından çalışılan ve himaye edilen, ve yalnızca H.M. olarak bilinen Henry Molaison idi.
Peki, Türkiye'de benzer hastaları çalışan Prof. Tanör, ne gibi durumlarla karşılaştı?
O hastalarına neler önerdi?
Hastaları ona neler öğretti?
Bir tür retrograd hafıza kaybını edebi bir dille (ve bir tür "sanatsal ehliyet" ile) anlatan güzel bir film, Fin sinemacı Aki Karusmaki'nin "Geçmişi Olmayan Adam" ('Man without a Past') başlıklı eseri.
Bu tartışma çerçevesinde seyrebilebilir.
