Suyun akma hakkından doğanın haklarına

Bir nehrin hukuki statü kazanması ne demektir? Ekvador’da 2008 yılında anayasayla tanınan doğanın hakları ve Bolivya'da 2011'de kabul edilen ekoloji eksenli anayasa gibi hukuksal kazanımlar ne anlama geliyor? Ekvador’un Vilcabamba Nehri’ne verilen zararları tazmin etmek için belediyenin vatandaşlarca mahkemeye verilmesi, Yeni Zelanda’nın Whanganui Nehri’ne ve Hindistan’ın  Ganj ve onun kollarından biri olan Yamuna nehirlerine tanınan hukuki statüler nasıl mücadeleler sonucunda kazanıldı?Doğanın haklarını korumak için onu hukuken de bir canlı olarak kabul etmenin avantajları olduğu kadar dezavantajları da var mıdır? 

Ekolojik krizin ortasındaki dünyamızda bu sorulara yanıt bulmak her zamankinden daha büyük önem arz ediyor. Su Hakkı'nda Akgün İlhan'ın konuğu olan hukukçu Rana Göksu ile bu soruların cevaplarını aradık. "Modern hukuk sistemleri, insan dışındaki tüm varlıkları metalaştırarak sadece insan için var olma hakkını tanıyor" diyen Göksu, bu gidişata karşı olarak ortaya çıkmış Küresel Yeryüzü Anayasacılığı'nı dünyadan örneklerle anlatıyor. Göksu bu yeni akımı sadece olumlamıyor, eleştiriyor da. Göksu doğayı bir insan gibi haklara sahip olarak kabul etmenin onu korumanın yollarından biri olabileceğini ama bunun kağıt üzerinde kalmaması gerektiğine dikkat çekiyor. Doğaya insan merkezci bakış açısını eleştiren bir paradigma değişikliği girişimi olan Küresel Yeryüzü Anayasacılığı önemli bir hukuki araç. Ve bu araç tamamlanmış bir sonuçtan çok siyasi, yerel ve bireysel talepler doğrultusunda henüz gelişip şekillenmekte olan bir süreç olarak görülmeli.