Apaçık Radyo

Açık Dergi: COP31 Özel Yayını | 21 Kasım 2026

22 Kasım 2026

COP31’in kapanışında nihai karar metni hâlâ açıklanmazken, Ömer Madra ve Ümit Şahin Antalya’daki belirsizliği, fosil yakıtlardan çıkış konusundaki anlaşmazlıkları, ülkeler arasında süren kapalı kapılar ardındaki müzakereleri ve iklim finansmanı ile adil geçiş mekanizmasına ilişkin son gelişmeleri değerlendiriyor.

Ömer Madra: COP'un nihai metni henüz belli olmadı ama biz özel yayınımıza devam ediyoruz. Ümit Şahin'le beraberiz. Merhabalar Ümit.

Ümit Şahin: Merhaba Ömer abi, merhaba herkese.

Ömer Madra: Antalya'daki durum gayet kritik, anlayabildiğim kadarıyla. Son dakika, 10 dakikalık bir yayın daha yapmak istedik seni de katarak. Çünkü sen orada bizi temsil ediyorsun. Bizim stüdyoda da görüyorum seni.

Ümit Şahin: Evet, stüdyodayım.

Ömer Madra: Durum bir hayli kritik aslında. En büyük hayal kırıklığı yaratacak COP'lardan biri olabileceği de söylenenler arasında. Özellikle yoksul ülkelerden, Üçüncü Dünya ülkelerinden ciddi tepkiler var. Fosil yakıtların geride bırakılması konusunda metne herhangi bir ifade girmemesi dolayısıyla ciddi itirazlar olduğu söyleniyor. Son gelişmeleri bize biraz özetlersen çok sevineceğiz.

Ümit Şahin: Metne neyin girip neyin girmediğini henüz bilmiyoruz aslında. Çünkü dün gece en son saat 11 gibi bitti. COP'un kapanış toplantısının prosedürel kısmı Murat Kurum başkanlığında yapıldı. Prosedürel kararlar alındı, birkaç ülke söz aldı. Ondan sonra toplantı kapatıldı. Murat Kurum, "Yarın sabaha kadar yeni metin hazırlayacağız. Saat 9'dan önce bizden bir şey beklemeyin. Yarın kapanış toplantısını yapacağız," dedi ve herkes dağıldı.

Biz dün gece saat 1'e kadar alandaydık. Ekip olarak oturup çalıştık. Sonra sabah herhangi bir haber olmadığı hâlde öğlene doğru tekrar COP alanına geldik. Dün gece resmî toplantı kapatıldığından bu yana, şu ana kadar, saat 7'ye geliyor, yeni hiçbir haber, hiçbir resmî açıklama yok. Herhangi bir güncelleme dahi yok. Toplantının şu saatte başlayacağına dair bir açıklama bile yapılmadı. Sadece sürekli söylentiler dolaşıyor.

Hatta bir ara öğleden sonra saat 4'te müzakere başkanlarının toplantı yapıp bu cover decision metnini müzakere edecekleri söylendi. Sonra o yanlış çıktı ya da iptal edildi, bilmiyorum. Ardından genel kurul, yani kapanış toplantısının saat 8'de başlayacağı söylendi. Ama başlayacağını hiç sanmıyorum çünkü ortada yeni bir metin yok. Büyük ihtimalle kapanış toplantısı yarına kaldı. Fakat şu anda net bir bilgi yok.

Saat 11-12 civarından beri buradayım. Olanlar şunlar: En sondan başlayayım. Yaklaşık 10-15 dakika önce High Ambition Coalition denen, yani ada ülkeleri, AILAC, Güney Amerika'daki bazı ülkeler, bazı az gelişmiş ülkeler ve Avrupa Birliği'nden oluşan Yüksek Hırs Koalisyonu, fosil yakıtlar, azaltım ve 1,5 derece konusunda en çok bastıran ülkeler grubu, başkanlık ofisindeydi. Önünde bir kalabalık vardı. Herkes bekliyordu. Sonra Avrupa Birliği İklim Komiseri Hoekstra'nın da aralarında olduğu bir ekip hızlı bir şekilde çıktı ve oradan ayrıldı. Hiçbir açıklama yapmadılar. Bir açıklama yapmaları bekleniyordu. Biraz kızgın oldukları söyleniyordu ama bunların hepsi dedikodu. Ne kadar doğru, ben de bilmiyorum.

Ömer Madra: En berbat şey de bu konuda büyük bir belirsizliğin hâkim olması.

Ümit Şahin: Şöyle bir durum var: Ortada yeni bir metin var, o kesin. Sabah dolaşan haberlere biraz değineyim. Sabah 8.30-9 gibi bize gelen ilk haberlerde, ikinci taslak üzerinde yeni düzenlemeler yapıldığı ama yine fosil yakıtların metne girmediği, CCS'in kaldığı, IPCC maddesinin zayıflatıldığı gibi bazı şeyler söylendi. Fakat bunlar doğrulanmadı. Twitter'da da paylaşıldı ama hiçbiri doğrulanmadı. O saatten beri neredeyse 10 saat geçti, ortada hiçbir metin yok.

Üstelik metnin bir parçasına dair bir görüntü bile yok. Bu, hiçbir delegasyonun metnin bütününü görmediği anlamına geliyor. Yani 195 ülkenin delegasyonundan herhangi biri metni görmüş olsaydı en azından bir tanesi sızdırırdı. Metnin sızmaması, tamamının şu ana kadar hiçbir delegasyona gösterilmediğini düşündürüyor.

Daha önce başka yerlerde de bunun benzeri olmuştu. Muhtemelen birebir görüşmelerde metni vermeden, delegasyonlarla yalnızca onları ilgilendiren ya da müzakere etmek istedikleri kısımlar üzerine konuşuyorlar. Avrupa Birliği ve Yüksek Hırs Koalisyonu da muhtemelen başkanlığa gidip fosil yakıtların metne girmesi konusunda taviz vermeyeceklerini söyledi.

Ömer Madra: Burada ben de bir şey sorayım, senin sözünü kesmem pahasına. Bu sabah verilen bilgiye göre sivil toplum örgütlerinden epey kalabalık bir grup, COP31'in ortak başkanları Avustralya'dan Chris Bowen ve Türkiye'den Murat Kurum'a, birkaç saat içinde bunun şimdiye kadar yapılmış UNFCCC, yani Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansları arasındaki en büyük hayal kırıklıklarından biri olabileceğini söylemiş. Böyle bir açıklama var.

Ümit Şahin: Sivil toplum böyle şeyler söylüyor ama sen de hatırlarsın, bu tür hayal kırıklıkları daha önce çok yaşandı. Bunlar tabii ki bir müzakere taktiği. Buna katılıyorum. Bunlar söylenmeli. "Çok büyük hayal kırıklığı, en kötü COP oldu," falan ama ben en kötü COP denilebilecek en az 10 COP hatırlıyorum, son gününe gelindiğinde.

O yüzden bunlar biraz günün sıcaklığı içerisinde söylenen şeyler. Önemli olan kararın nasıl çıkacağı. Karar gerçekten ikinci taslak metindeki gibi çıkarsa hakikaten en kötü COP olacak. Buna artık hiç kimse itiraz edemez.

Ama anladığım kadarıyla 10 saattir, hatta geceden itibaren sayarsanız neredeyse bir güne yakındır ortada yeni bir metin olmadığına göre arka tarafta çok sıkı bir pazarlık ve müzakere sürüyor diye düşünüyorum.

Şu da olabilir tabii: Belki de hiçbir şey sürmüyor. Liderler kendi aralarında görüşüyor olabilir ama buna yönelik hiçbir duyum yok. Onu da söyleyeyim. Mesela birisi yazdı, galiba Fiona Harvey, Guardian'da. Albanese ile Erdoğan'ın görüştüğüne dair hiçbir bilgi alınamamış. Böyle bir şey beklerdik ama yok. Bakanlar kendi aralarında çözmeye çalışıyorlar, öyle anlaşılıyor.

Dolayısıyla burada söylenenlerin hiçbirine inanmıyorum. Onu baştan söyleyeyim. Etrafta dolaşan haberlerin hiçbirine inanmıyorum.

Mesela G77 biraz önce genel kurul salonlarından birinde toplantı yaptı. Kendi aralarında toplandılar. Murat Kurum da o toplantıya uğradı ve onlarla görüştü. Ama ne oldu, ne bitti? Oralardan doğrudan bir açıklama ya da bilgi gelmediği sürece bunların hepsi söylenti düzeyinde.

Şu anda her şey olabilir. Çok kötü bir metin çıkabilir. Hiç beklemeyeceğimiz bir sürprizle de karşılaşabiliriz. İyi bir şey de çıkabilir, bilemeyiz. Şu anda elimizde olan Perşembe günkü taslaktan başka bir şey değil.

Bir de şunu söyleyeyim: Adil geçiş mekanizmasıyla ilgili, cover decision dışında asıl müzakere başlıklarından biri olan adil geçiş mekanizması çıkıyor gibi görünüyor. Henüz onun da metni gelmedi ama anlaşılmış. Mekanizma kuruluyor, fakat oldukça içi boş bir mekanizma kuruluyor gibi görünüyor. Bunu duyduk.

Diğerleriyle, finansla ilgili de bir bilgi yok. Her an her şey olabilir. Burada muhtemelen bugün genel kurul toplantısı olmayacak. Herhâlde bu iş yarına kaldı.

Ömer Madra: Bu iş yarına kalıyor herhâlde. Bizim de her zaman programı açarken söylediğimiz gibi, "Laga luga mı, yoksa fosil yakıtlardan çıkış mı?" olacağı hâlâ belli değil, değil mi? Belki de laga luga olabilir diye çok ürküntü duyuyoruz.

Ümit Şahin: İnşallah olmaz. Bunca senedir duyduk ve bıktık bu boş sonuçlardan.

Ömer Madra: Evet, 31 senedir doğrusu.

Ümit Şahin: İnşallah bu sene gerçekten biraz olsun moralimizi yükseltecek, iklim hareketine, iklim mücadelesine hız verecek bir sonuç çıkar. Çıkmazsa bunca politik yatırımı nereye yaptı bu ülkeler? Hem Türkiye hem Avustralya oturup düşünürler herhâlde.

Ömer Madra: Göreceğiz. Fiona Harvey üzerinden de takip etmek mümkün. Guardian gazetesi yakından takip ediyor.

Ümit Şahin: Evet, yan odadalar onlar da zaten.

Ömer Madra: Evet.

Ümit Şahin: Aynı dedikodulardan besleniyoruz. Yani çok büyük bir fark yok.

Ömer Madra: Küresel iklim değişikliğine en az katkıda bulunan ama en büyük zararını gören yoksul ülkelerin, Üçüncü Dünya ülkelerinin itirazlarına dair de şeyler konuşuluyor.

Özellikle Birleşik Krallık'ın Enerji Bakanı ve Birleşik Krallık müzakere delegasyonunun başı, bugün Antalya saatiyle yaklaşık 18.10'da bazı Avrupa Birliği bakanları ve delegasyon başkanlarıyla, bazı küçük ada ülkelerinin ve gelişmekte olan ülkelerin temsilcileriyle, Fiji'nin bakanı ve Vanuatu'nun da başkanı Ralph Regenvanu ile birlikte COP başkanlık ofisine yürümüşler.

30 ile 40 ülke arasında bir grubun gittiği haberi veriliyordu. Guardian'ın edindiği bilgiye göre başkanlığı, fosil yakıtların metne girmesi konusundaki ısrarlarından vazgeçmemeye ikna etmeye çalışmışlar. Üstelik gelişmekte olan ülkelere yönelik finansal desteğin üç katına çıkarılmasını da talep etmişler. Ama bilmiyoruz tabii.

Ümit Şahin: Bu benim en başta söylediğim şey zaten. Yüksek Hırs Koalisyonu ve AB yaptı bu işi. Ama mesela finansmanın üç katına çıkarılmasıyla ilgili bir şey söyledikleri kısmına hiç inanmıyorum çünkü AB de orada. Bunun önünü zaten AB kesiyor.

Bir sürü böyle haber dolaştırılıyor. Guardian'da yayımlananların da hepsine inanmamak lazım, o yüzden söylüyorum.

Mesela bu heyetin başkanlığa giriş çıkışının bir protesto olduğuna dair mesajlar dolaştı. Bence protesto değildi. Bayağı görüşmeye girdiler, sonra muhtemelen anlaşamayıp çıktılar. Mutlu bir şekilde çıkmadıkları belli oluyor ama bilmiyorum. Daha bu çok su kaldırır.

Ömer Madra: O zaman burada bitirebiliriz herhâlde. Yarın da devam etmek zorundayız. Ben buradayım, sen buradasın. Onun için yakından takipte ve iletişim hâlinde kalalım. Çünkü yeryüzünün belki de en kritik konularından biri, hatta en kritiği olan bir konuda bu kadar belirsizlik dayanılır gibi değil.

Ümit Şahin: Sadece belirsizlik mi Ömer abi? Artık beceriksizlik desek bence.

Ömer Madra: Evet, belirsizlik ve beceriksizlik diyelim. İki B. Bunu elimizden geldiği ölçüde yakından takip edip bastırabilmek de iyi olabilir. Peki Ümit, çok teşekkür ederiz. Bu yayına burada son verelim.

Ümit Şahin: İyi akşamlar.

Ömer Madra: İyi akşamlar.

Benzer İçerikler

Gülşah Uzun: "Krizden doğrudan etkilenen topluluklar artık söz ve karar sahibi olmalı"
16 Kasım 2026
Gülşah Uzun, Özdeş Özbay, İlksen Mavituna
Ümit Şahin'le COP31 | 17 Kasım 2026
17 Kasım 2026
Ömer Madra, Özdeş Özbay, Ümit Şahin
Ümit Şahin'le COP31 | 20 Kasım 2026
20 Kasım 2026
Ümit Şahin, Ömer Madra, Özdeş Özbay
  -     
● Canlı Yayın
—
Şimdiki
—
Sıradaki
—
Sıradaki
—
Sıradaki