Bir isim & bir şarkı (III)

Programın açılışını, Marie Laforêt’nin Le lit de Lola (Lola’nın Yatağı) adlı parçasıyla yaptık. Sözleri Eddie Marnay, müziği ise André Popp imzasını taşıyan şarkı, Laforêt’nin 1968’te piyasaya çıkan albümünde yer alıyordu. Anne Sylvestre'in 1965 tarihli Lazare et Cécile adlı parçası, iki gencin yaşadıkları köyün sakinleri tarafından hoş karşılanmayan aşk hikâyelerini konu alıyordu. Evlilik dışı bir ilişki yaşayan söz konusu karakterler, Béthanie'li Aziz Lazare ve Romalı Aziz Cécile'in adlarını taşıyor. Anne Sylvestre'e göre parça, "konformizmi ve hoşgörüsüzlüğü" kınıyor. “İki âşık, Cécile hamile kalınca engellenen bu ilişki yüzünden köyden kaçarlar zira mutluluğa hakları vardır. Evlenirler, mutlu olurlar, kısaca birbirini sevenleri kimse ayırmasın“ demiş sanatçı parçayla ilgili ve “Bu şarkı, gençleri benim yetişkinlere yönelik şarkılarıma tanıştıran parçaydı. Beni önce çocuklar için kaleme aldığım Les Fabulettes ile tanımışlardı, sonra Lazare et Cécile ile karşılaştılar. Bence onları ilk başta çeken şey, ince ince işlenmiş efsanevi imgelerdi, yani bir anlamda, bir çeşit büyüydü” diye eklemiş.

Johnny Hallyday, 1976 yılında, aslında biraz da gönülsüz şekilde, 1972’de Avustralyalı şarkıcı-söz yazarı Tony Cole tarafından kaleme alınan ve telif hakkı boşta olan The King is Dead adlı şarkının Fransızca uyarlamasını kaydetmeyi kabul etmişti. Bunun üzerine Patrick Larue ve Long Chris adıyla tanınan Christian Blondieau parçanın Fransızca sözlerini yazdı, şarkının adı da orijinal versiyonun başındaki kelimeden esinlenilerek Gabrielle oldu. Rock müzik altyapılı şarkı, on yıllık bir aşk ilişkisinden yorulmuş, bitkin düşmüş bir adamın, sevgilisi Gabrielle'e karşı duyduğu hayal kırıklığını ve ondan ayrılma isteğini dile getiriyordu. 1976’nın Eylül ayında piyasaya çıkan 45’lik yayınlanır yayınlanmaz Fransa listesinin zirvesine otururken birkaç hafta içinde altı yüz elli binlik bir satış rakamına ulaştı. Kısa sürede repertuarının vazgeçilmezlerinden birine dönüşen parçayı 1976’dan itibaren neredeyse her konserinde hayranlarıyla birlikte seslendirdi Johnny ve “On yılı zincirde, gün ışığı görmeden geçirdim; cezam aşkın kürek mahkûmluğuydu, Reddettim, aşktan zincire vurulup ölmeyi” sözlerine geldiğinde tüm hayranları onunla birlikte ellerini havada çapraz şekilde sanki zincire vurulmuş gibi birleştirerek bu hareketin şarkıyla özdeşleşmesini sağladı. 

Alain Bashung’un 1991 yılında piyasaya çıkan sekizinci stüdyo albümüyle aynı adı taşıyan Osez Joséphine (Cesaret edin Joséphine), kadınların özgürlüğü için yazılmış bir marş olarak nitelenebilir. Bashung’un aklına, 1989 Kasımında, şarkının sözlerini birlikte yazdığı Jean Fauque ile televizyon karşısında oturup Sovyet bloğunu Batı Avrupa’dan ayıran Berlin duvarının yıkılışını izlerken gelmiş böyle bir parça yazmak. Batı Berlin’e kaçan insanları görünce “Bize Kafkaslardan bahsetmeye cesaret edin, kendi fermanlarınızı yazmaya cesaret edin” sözleri gelmiş ilk olarak ikilinin aklına. Joséphine ismi içinse Jean Fauque’a göre, kırklı ve ellili yıllarda, Alsace’daki Wingersheim kasabasında son derece özgür bir hayat yaşayan halası Joséphine Baschung’dan ilham almış sanatçı. Paris’te demo olarak kaydedildikten sonra Elvis Presley’in de kayıt yaptığı Ardent stüdyosunda son haline getirilen şarkının Jean-Baptiste Mondino tarafından çekilen ve bir sirk pistinin etrafında koşan beyaz bir atla hafızalara kazanan video klibi de şarkının başarısında büyük bir rol oynadı ve 1993’te "En İyi Video Klip" dalında Victoire de la Musique ödülüne layık görüldü. Yayınlandığından beri birçok filmin soundtrack’inde de kullanılan Osez Joséphine, edebiyat alanında da Delphine de Vigan ve Jérôme Calin gibi isimlere ilham verdi.

Adında bir isim geçen şarkılar kimi zaman tarihe geçmiş ünlü kişileri de konu alabiliyor. Bunlardan biri de Renaud’nun 1985 tarihli parçası Miss Maggie. adlı parçası. İngiltere’nin o dönemdeki başbakanı Margaret Thatcher’a oldukça ağır hakaretler içeren şarkı, bu nedenle yayınlandığı tarihte ufak çaplı bir skandala neden olmuştu. Parçayı, 29 Mayıs 1985'te Brüksel'de yaşanan Heysel faciasından sonra yazmıştı Renaud. Liverpool ile Juventus arasındaki Avrupa Kupası finalinde İngiliz holiganların neden olduğu izdihamda yaklaşık kırk kişi hayatını kaybetmişti. Erkeklerin bu tip davranışlarından tiksinti duyan Renaud da, bu şarkıda kadınlara saygı ve övgülerini sunmak istemiş; fakat bunun yanında her kıtanın sonunda dönemin "Demir Lady" lakaplı İngiltere Başbakanı Margaret Thatcher'ı iğneleyerek onun politikalarına olan nefretini ifade etmişti. Renaud bu konuyla ilgili: “Bir kadın iktidara gelince, ondan bir erkeğe göre daha insani bir tutum bekliyoruz. Thatcher’ın politikası herhangi bir diktatörlükte ya da totaliter bir devlette bir erkek tarafından uygulansaydı, kabul edilemez olurdu. Bu tarz bir politik duruş, bir demokrasiyi yöneten bir kadından gelince, bu daha da kabul edilemez hale geliyor.” demişti o dönemde. Şarkı yukarıda da belirttiğimiz gibi yayınlandığında büyük ses getirdi ve İngilizleri bir hayli kızdırdı. İngiliz oyuncu ve şarkıcı Jeremy Nicholas, Renaud’ya cevap niteliğinde, ilk notaları Fransız Milli Marşı La Marseillaise’den esinlenen, kibir ve aşağılık kompleksi temalı bir parça yazarken Renaud, kendisine yönelik eleştirilere: “Amacım Fransız-İngiliz nefretini körüklemek değil. Fransızları, tavırları çoğu erkeğinkinden daha erkeksi olan bir kadın siyasetçi aracılığıyla eğlendirmek” diye cevap verecekti. 

Eserlerinde sık sık ünlü kişilere, mekânlara, markalara, kitaplara ya da filmlere atıfta bulunan bir başka deyişle günümüzde "name dropping" denilen kavramı kullanan Vincent Delerm’in parçalarında geçen isimleri listeleyen web siteleri bile bulunuyor. Sanatçının, 2002 tarihli ilk albümünde, şimdi dinleyeceğimiz Fanny Ardant et moi dışında Catégorie Bukowski, Le monologue Shakespearien, Charlotte Carrington ve Deauville sans Trintignant adını taşıyan parçalar yer alıyordu. Bunların dışında şarkı sözlerinde de bu tip birçok referans mevcuttu. Albümün açılış şarkısı Fanny Ardant et moi’da ise kütüphanede Eric Holder’in bir kitabıyla İsveç yapımı bir şamdan arasında duran siyah beyaz bir fotoğraf üzerinden La femme d’a coté (Komşu Kadın-1981) ve Vivement dimanche (Neşeli Pazar-1983) gibi François Truffaut filmleriyle tanınan ünlü oyuncu Fanny Ardant’la yaşadığı platonik aşktan bahsediyordu Delerm dinleyenlerine. Ardant’la birlikte Gregoryen ilahiler dinlediklerini, ünlü oyuncunun çok az konuştuğunu kendisinin ise ağzını açmadığını, o arkadaşlarıyla bir akşam geçirirken Ardant’ın duvar kâğıdını izlediğini, onu ailesiyle tanışmaya götürdüğünden beri artık “keşke Pazar günü hemen gelse” demediğini hayal ediyor sanatçı şarkı boyunca. 2002’nin Nisan ayında single olarak da yayınlanan parça, Delerm’in adını geniş kitlelere duyurmasını sağlamış ve parçanın bulunduğu albüm sanatçıya ertesi yıl “En İyi Çıkış Albümü" dalında Victoire de la Musique ödülü getirmişti.

Juliette Armanet, 2017’de yayınlanan ilk stüdyo albümünde yer alan Loulou’da, aşırı yoğun, hatta neredeyse acı veren bir tutkudan bahsediyordu bize. Loulou kelimesinin Fransızcada farklı anlamları var. Hem sevgiliye hitap olarak kullanılıyor, hem Louis isminin kısaltması hem de kurt anlamına gelen loup kelimesine benzediği için “küçük kurt” gibi bir çağırışım da yapıyor. Armanet de şarkıda geçen: “Isırıldım boynumdan bir Loulou tarafından, yırtıldı bütün tenim, yırtılması güzeldi, yendim, yutuldum, göğsümde bir köpek dişi” sözleriyle kelimenin bu farklı anlamlarına atıfta bulunuyor. Synth-pop ve disko esintileri taşıyan bu vahşi ve erotik parça, aynı zamanda sanatçının konserlerinin vazgeçilmezlerinden biri.