Ormanı Dinlemek: Les Mamans du Congo & Rrobin'den Wa Sangi

Her şey bir ninniyle başladı. Bu ninniyi Gladys Samba çocukken babasından öğrendi. Kongo'da kuşaktan kuşağa aktarılırdı ama artık unutulmaya yüz tutmuş. Samba bugün o ninnileri Brazzaville'li kadınlarla birlikte yeniden söylüyor. Yanlarında davullar, taşlar ve bir Fransız prodüktörün elektroniği var.

Image

Grubun adı Les Mamans du Congo. Samba şarkı söylüyor, dans ediyor ve perküsyon çalıyor. Repertuvarlarında ninniler, çocuk şarkıları ve hayat dersi veren eski kadın şarkıları var. Amaçları, ana soylu bir kültürün sözlü hafızasını kayda geçirmek. Sahnede davulların yanında lokole de çalıyorlar. Lokole, içi oyulmuş bir ağaç gövdesinden yapılan geleneksel bir Kongo davulu. Grup bunlara ev eşyalarından yapılmış perküsyonları da ekliyor. Elekten geçen kumun, suya üflenen kamışın sesini bile ritme dönüştürüyorlar. Basçı Mel Malonga projenin sanat yönetmeni, ritimleri besteleyen ve düzenlemeleri yapan isim. Elektronik tarafta Rrobin var. Grup ilk albümünü 2020'nin sonunda çıkardı. Ardından Ya Mizolé geldi. Bu sürede Kongo'dan Avrupa ve Kanada festivallerine uzanan bir sahne yolculuğu yaptılar.

Image

9 Ekim 2026'da Jarring Effects etiketiyle çıkan Wa Sangi grubun üçüncü albümü. Adı "ormanı dinle" anlamına geliyor. Önceki işlerde amaç mirası korumaktı. Bu albümde ise grup ilk kez açıkça bir derdi dile getiriyor. Kongo'daki ormansızlaşmayı ve bunun insana, toprağa ve suya etkisini anlatıyor. Grubun şimdiye kadarki en doğrudan albümü.

Albüm ormana söz vererek açılıyor. "Bidilu Bia Sangi"de orman kendi yok oluşu hakkında konuşuyor, yalvarıyor, pazarlık ediyor. "Les Casseuses de Pierres", geçinmek için taş kıran ve kendilerini dışlayan bir şehri inşa eden kadınları anlatıyor. "Mamba Kani"de Kongo Nehri'nin kıyısında yaşayıp temiz suya ulaşamayan insanların hikâyesi var. "Ngoma Ngoma" kolay para hırsına karşı şifa ritüellerine başvuruyor. "Lylie" bencilliği ve dayanışmasızlığı eleştiriyor. Fildişili şarkıcı Dobet Gnahoré, "Nlembo Ntila"da gruba eşlik ediyor.

Şarkıların hiçbiri hazır bir tempoyla ya da kalıpla başlamıyor. Her şey Mamans'ın sesinden, şarkısından ve ritminden doğuyor. Rrobin bu malzemeyi jam seanslarında anlık olarak genişletiyor. Hazır ses kütüphanesi ya da preset kullanmıyor. Ortaya çıkan elektronik, geleneksel ritmin üstüne giydirilmiş bir katman gibi durmuyor. Davulla, polifoniyle ve taşla aynı topraktan çıkmış gibi duyuluyor.

Ninniyle başlayan hikâye bugün ormanın sesine ulaştı. Wa Sangi'de Kongolu kadınlar ormanı dinliyor ve dinlediklerini bize aktarıyor.