Kültürel Miras ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?’de Asu Aksoy ve Burçin Altınsay, Osmanlı dünyasında Fenerli Rumların siyasi ve kültürel etkisini mercek altına alan “Cümle Fener Burada: Hane, Mahalle, Saray ve Şehir” sergisini, küratörleri Namık Günay Erkal, Firuzan Melike Sümertaş ve Haris Theodorelis-Rigas ile değerlendiriyorlar.
Mart ayı başında Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi’nde (ANAMED) yeni bir sergi açıldı. Osmanlı dünyasında Fenerli Rumların siyasi ve kültürel etkisini mercek altına alan sergide, 18. yüzyılda İstanbul’un Fener Mahallesi ile Eflak ve Boğdan Beylikleri arasında kurulan çok yönlü ilişki ağlarını; arşiv belgeleri, nadir kitaplar, haritalar, mimari çizimler ve üç boyutlu modeller aracılığıyla inceleniyor.
İstanbul’un Fener semti, son zamanlarda popüler bir gezme yeri haline geldi. Bugün sergide anlatılan döneme ve Fenerli seçkinlerin yaşantısına dair ise ne yazık somut veriler çok da görünür değil. İşte bu bilgi yüklü sergi, Fener’in çok da bilinmeyen bir dönemini zengin verilerle gözümüzde canlandırmamızı ve o dönemin sadece Fener’e özgü iktidar ve güç ilişkilerini mekâna yansımalarıyla birlikte düşünmemizi sağlıyor. 2027 yılının Ocak ayına kadar açık kalacak bu sergiyi görmenizi kuvvetle tavsiye ederiz.
Sergi, ANAMED’in dört yıllık araştırma programı “Fenerlilerin Maddi Dünyası” kapsamında hazırlanmış, Koç Holding ve Vehbi Koç Vakfı’nın desteğiyle gerçekleşiyor. TED Üniversitesi Mimarlık Bölümü öğretim üyelerinin tasarlayıp ürettiği üç boyutlu hane ve mahalle modelleri ve Koç Üniversitesi KARMA XR Lab üyelerinin küratörlerle birlikte sanal ortamda canlandırdıkları “Bir Fener Evi” gibi sergi için özel üretilmiş işler sergi deneyimini zenginleştiriyor.
Sergi, Fenerli Rum Ortdokoks seçkinlerin Fener’deki yaşamları, konakları ve kültürlerinden Osmanlı’nın Eflak ve Boğdan voyvodalıklarına atanmaları ile gelişen yeni yaşam pratiklerine, 18. ve 19. yüzyılları kapsayan bir dönemi ele alıyor. Bugün ise Fener semtine gittiğimizde serginin temasına dair somut izlerin pek azını ve oldukça parçalanmış halde görüyoruz, Fener, 19. yüzyılın sonundan bu yana çok değişim geçirmiş bir yer. Elle tutulamayan mirası ele alan derli toplu çalışmalar da az. Bu sergi ile Fenerlilere ve Fener Mahallesi'nin ‘Fenerliler Çağı’na ilişkin kapsamlı ve çok katmanlı bir tarihsel anlatıyı izliyoruz. Bu sergi, Fener kültür mirasına ilişkin çalışmalar için yeni bakış açıları ve araştırma soruları ile önemli katkılar sunuyor.
Biz de konuklarımız serginin küratörleri Namık Günay Erkal, Firuzan Melike Sümertaş ve Haris Theodorelis-Rigas ile serginin ana ekseni Fenerliler’in (Phanariyot) kimler olduğunu, sergi ve araştırma projesinin nasıl ortaya çıktığını konuşuyoruz.
