Kes / Biç #19

Bu hafta biraz eve dönmekle dışarıda kalmak arasındaki o ince çizgide dolandım. Havalar serinleyince mevsimin küçük hesapları da kapıya dayandı: Montu yanına almalı mı, şemsiye ruletine girmeli mi, son vapur ne zaman, oturabilmek için illaki bir çay daha söylemek gerekir mi, eve dönüş rotasını nereden çizmeli… Dışarıda biraz daha kalabilmenin içinde hep böyle küçük tereddütler saklı.

Image

Açılışı yapan Gregory Uhlmann, Josh Johnson ve Sam Wilkes ortaklığı “The Fool on the Hill”, dışarıda kalmanın cazibesiyle tuhaflığını yan yana koyuyor. Bir tepeden aşağıdaki kalabalığa bakan o figür gibi; manzaranın içindesin ama biraz da kenarında. Hayata karışmakla onu uzaktan seyretmek arasında güvenli bir mesafe.

Geçen hafta Akbank Caz Festivali’nde Momoko Gill’i dinlemek için Yeldeğirmeni Sanat’a yürüdüm. Salon sıcaktı; kapıdan çıktığımdaysa yağmur çoktan bastırmıştı. Utkan Çınar’la, yirmi yıldır çaldığı Karga’daki setine yetişebilmek için Caferağa’ya doğru koşturduk. Bahariye’de, ayağı kuru kalsın diye ona alelacele bir çift çorap aldık; dükkân pervazlarına sığına sığına ilerledik. Eski adliyenin oralarda ayrıldık birbirimizden. Üzerimde kuru tek bir yer kalmamıştı. 

Image

Kafamda eve giden en kısa yolu çizerken, her sağanakta olduğu gibi yine Özer Bal’ın Yağmurda Yürümek Güzeldir kitabı geldi aklıma: “En çok duran ıslanır.” O günden beri koşuyorum. Tek bir cümle, insanın bütün yağmurlarını idare etmeye yetebiliyor bazen.

Skalpel’in Polonya caz arşivlerini kesip biçerek kurduğu “Together”, başlığındaki o sade soruyu bırakıyor önümüze: Bir arada olmak tam olarak ne demek? Aynı kaldırımda, aynı durakta yan yana durmak mı; yoksa birbirimize gerçekten yer açabilmek mi? Kamusal alanı binalar, caddeler ve tabelalarla tarif etmeye alışkınız. Oysa kimin sokakta rahatça durabildiği, kimin sürekli yol vermek zorunda kaldığı belirliyor o alanın gerçek sınırlarını.

Image

A.P.E.’nin “Striplight”ı ile sokak lambalarının altına giriyorum; kalabalık çekildikçe içime bir ferahlık yayılıyor. İstanbul’un tenha sokaklarında gece vakti yürümenin tadı başka. Yine de o rahatlığa sinsice karışan tedirginliği tanıyoruz. İnsan evine bu kadar yakınken nasıl hâlâ temkinli kalır? Long Arm ve jel bu düşüncelerin arasından usulca geçerken, o tedirginlikleri savuşturmak iyi bildiğim bir reflekse dönüşüyor.

Çünkü dışarıda kalabilmek herkes için aynı hafifliği taşımıyor: Kimi için plansız bir gece yürüyüşü, kimi için eve dönüşü bilerek geciktirmek; kimi içinse hava kararmadan eve sığınma zorunluluğu. Sokakta kalabilme lüksünü güvenlikten bütçeye, bedenin yorgunluğundan başkalarının üzerimize dikilen bakışlarına kadar pek çok şeyle birlikte düşünmek gerekiyor. Up, Bustle & Out’un “Revolutionary Woman of The Windmill”i çaldığında sokak kafamda yeniden politik bir hatta oturuyor: Bir sokak kimleri görünür kılıyor, kimleri aceleyle içinden geçip gitmeye zorluyor? Birbirimizin alanını daraltmadan yan yana yürüyebilmek neden bu kadar güç?

Image

Flock’un serbest salınımından DJ Krush’ın Tokyo sokaklarının nabzını tuttuğu TOKYØHUM albümüne, oradan The Cinematic Orchestra’nın genişlettiği Les Gammas dokularına ve Photek’in kusursuz drum and bass geometrisi “Modus Operandi”ye kadar adımlarım ritmini koruyor.

Dışarının ritmi, kapıyı açıp içeri girince öyle hemen susmuyor; bedende asılı kalmaya devam ediyor. Sokakta duyduğum sesleri kaydetmem de bundan. Bir kentin kamusallığı orada ne kadar durabildiğimizle ilgili: Kimler para harcamadan bekleyebiliyor, kimler gece vakti hesapsızca yürüyebiliyor? Dışarıda kalmak bazen sadece akşamı uzatmak, bazen de sokağın kime ait olduğunu görmek anlamına geliyor. Bu ses kolajlarını tam da bu yüzden hazırlıyorum; birbirimize ne kadar yer açabildiğimizi birlikte daha iyi duyabileceğimize inanarak.

İçinden geçen parçalar:

Gregory Uhlmann, Josh Johnson & Sam Wilkes — "The Fool on the Hill"
Matthew Herbert & Momoko Gill — "More and More"
Skalpel — "Together"
A.P.E. — "Striplight"
Long Arm — "The Roots"
jel — "Know You Don’t"
Up, Bustle & Out — "Revolutionary Woman of The Windmill (Part Primera La Bandolera Del Molino)"
Flock feat. Bex Burch, Danalogue, Al MacSween, Sarathy Korwar & Tamar Osborn — "Turned Skyward"
DJ Krush — "Side Flow
Les Gammas — "Guauanco (The Cinematic Orchestra extended version)"
Photek — "Modus Operandi"

Kırpılmış sesler:

Gece, Kadıköy’de bir sokakta cırcır böceği
Sokakta gülen kadınlar
Ulubatlı Sokak sesi
Yürürken demir parmaklıklara sürtülen metal anahtarlık
Dr. İhsan Ünlüer Sokak’taki Fake’in havlaması
Biriken yağmur sularının pervazdan akışı
Tren sesi
Gece, Melek ve Bizim Çocuklar — Atıf Yılmaz, 1994
Orhan Atasoy — “Gemiler”