Kes / Biç #15

Image

Program, Leeds çıkışlı spiritual jazz topluluğu Work Money Death’in “A River Becomes A Stream” parçasıyla açılıyor. Pharoah Sanders ve Alice Coltrane çizgisinden beslenen uzun biçimli doğaçlamalarıyla tanınan grubun 2024 tarihli People of the Fast Flowing River albümü dört uzun parçadan oluşuyor. Albümün kayıt anlayışına dair güzel bir ayrıntı da var: grup, meraklıları için master reel’lerden ¼ inç banda alınmış özel kopyalar da hazırlamış.

Ardından DoomCannon’ın 2022 tarihli ilk solo albümü Renaissance'ın açılışındaki “Dark Ages” geliyor. Güney Londralı besteci ve multi-enstrümantalist Dominic Canning’in albümü pandemi, 2020’deki Black Lives Matter hareketi ve Britanya’nın sömürge geçmişiyle hesaplaşmasından doğmuş. Albümün adı yeniden doğuş anlamına gelirken başlangıç noktası karanlık çağlar: DoomCannon parçayı açgözlülük ve kafa karışıklığı tarafından kuşatılmış bugünün dünyası olarak tarif ediyor; müziğin içinde bozulmuş “I want more” sesleri dolaşıyor.

2026’nın dikkat çekici çıkışlarından biri olan Momoko Gill’in kendi adını taşıyan ilk solo albümünden “Test a Small Area” ile devam ediyoruz. Daha önce Alabaster DePlume, Tirzah, Coby Sey ve Matthew Herbert gibi isimlerle çalışan Gill, davulculuğu, prodüktörlüğü ve şarkı yazarlığını aynı yerde buluşturuyor. “Test a Small Area”nın kırık ritimleri, elektronik dokuları ve üflemelileri arasında İsrail ordusunun bir Filistin köyünü havaya uçurduğu görüntülerden alınmış sesler de kullanılıyor.

Image

Araya Erykah Badu ile The Alchemist’in “Witch Doctor”ını kaynatıyorum. İkilinin 28 Ağustos 2026’da çıkan ortak albümü Before the World Blows, Badu’nun 2015 tarihli But You Caint Use My Phone mixtape’inden bu yana ilk uzun soluklu projesi ve 2010’dan beri ilk stüdyo albümü. Badu ile Alchemist’in yolu, Badu’nun yıllardır Mobb Deep’in Alchemist prodüksiyonu “The Realest” beat’i üzerine söylemek istediğinin ortaya çıkmasıyla kesişmiş; sohbet, yaklaşık 18 ay boyunca Dallas ve Los Angeles arasında kaydedilen bir albüme dönüşmüş.

Tekrar Momoko Gill’e dönüyoruz. “When Palestine Is Free”. Gill bu kez tek başına değil: Londra müzik sahnesinden yaklaşık 50 kişilik bir koroyu bir araya getiriyor. Alabaster DePlume, Coby Sey, Rozi Plain, Soweto Kinch, Matthew Herbert ve Shabaka Hutchings bu koronun içindeki isimlerden bazıları. Bir önceki Momoko Gill parçasında duyduğumuz yıkım kaydının karşısına burada kalabalık insan sesleri çıkıyor.

Bilinç akışıyla ilerliyoruz. O koronun içindeki Shabaka Hutchings, sıradaki parçayı devralıyor. Shabaka and the Ancestors – “The Observer”, 2016 tarihli Wisdom of Elders albümünden. Hutchings projeyi, İngiltere’deki gruplarıyla ilişkilendirdiği müzikal dili Güney Afrikalı müzisyenlerin duyarlılığı içinde yeniden düşünmek olarak tarif ediyor.

Jeff Parker’ın “My Ideal” yorumu, 2021 tarihli solo gitar albümü Forfolksdan. Buradaki küçük ama önemli ayrıntı, parçanın Parker bestesi olmaması: “My Ideal”, 1930’dan kalma bir standart. Parker albümü Altadena’daki ev stüdyosunda yalnızca iki günde kaydetmiş; “My Ideal” ve Thelonious Monk’un “Ugly Beauty”si, altı Parker bestesiyle yan yana duruyor.

Image

Leonard Maassen’ın trompetçi Ned Ashcroft’la kaydettiği “Knote Strasse”, 2021 tarihli Lillies EP’sinden. Coğrafya eğitiminin de etkisini taşıyan Maassen, EP’de insanın çevresiyle ve diğer insanlarla kurduğu ilişkiyi; ekolojik çöküşü, kirliliği ve sömürgeciliğin bıraktığı mirası düşünüyor. Field recording’ler, synthesizer’lar, akustik enstrümanlar ve yoğun elektronik işlemler birbirinin içine giriyor. Maassen’ın kendi ifadesiyle amaç, 21. yüzyılda giderek daha fazla birbirine bağlanan ama aynı zamanda daha soyut, hatta yabancı hale gelen mekânlar ve deneyimler arasında bir diyalog kurmak.

Chicago’lu davulcu ve besteci Mike Reed’in “Floating with an Intimate Stranger”ı ise 2023 tarihli The Separatist Partyden. Reed burada Ben LaMar Gay, Bitchin Bajas ve şair/performans sanatçısı Marvin Tate’le birlikte.

Bölümün en yeni kaydı I Am An Instrument – “Find Time”. Kopenhag merkezli kolektifin Wonder, Wander albümü 4 Eylül 2026’da, yani bu programın kaydından yalnızca birkaç gün önce yayımlandı. Grubun çalışma biçimi basit: setlist yok, aranjman yok, güvenlik ağı yok. Modal jazz ile dub arasında dolaşan müzik canlı olarak ve tek bir gelişen olay halinde kaydediliyor.

Program, Kinkajous’un “Black Idiom Pt. 1”ıyla kapanıyor. Adrien Cau ve Benoît Parmentier liderliğindeki Kinkajous, cazın akustik dilini elektronik dokularla birbirine geçiriyor. 2019 tarihli “Black Idiom” kaydında Maria Chiara Argirò ve Johanna Burnheart gibi isimler de topluluğa eşlik ediyor. “Black Idiom” iki parçaya ayrılmış kısa bir çalışma; ilk bölüm, devam edeceğini daha adında söyleyerek bitiyor.

Bu bölümde karşımıza çıkan üç isim, birkaç hafta içinde İstanbul’da da olacak. 26 Eylül’de başlayacak 36. Akbank Caz Festivali’nde Momoko Gill, 27 Eylül’de Yeldeğirmeni Sanat’ta ilk İstanbul konserini verecek. Chicago’nun AACM geleneğinden caz, hip-hop, blues ve deneysel müzik arasında kendi dilini kuran Ben LaMar Gay, 1 Ekim’de Babylon’da vereceği konserle ilk kez İstanbul’da sahne alacak. Kinkajous ise festivalin son günü olan 11 Ekim’de Arter Karbon’da, Londralı multimedya sanatçısı Ke Peng’le geliştirdikleri Live AV performansıyla sahnede olacak. Üçü de bu yıl festivalde en çok merak ettiğim isimler arasında.

Belki bu bölüm için bundan daha uygun bir son da yok: hiçbir şey tamamlanmıyor. Bir şey olurken bir başkası başlıyor. Arada süpermarket kasa sesleri, bisiklet zilleri, akşam kuşları, cırcır böcekleri, açılan bir soda şişesi ve bazı filmlerden alıntılar var.

Dünya bütün bunların hangisinin önemli olduğuna karar vermeden dönmeye devam ediyor.

Olup duran şeyler bunlar.

İçinden geçen parçalar:

Work Money Death - "A River Becomes a Stream”
DoomCannon – "Dark Ages"
Momoko Gill - "Test a Small Area"
Erykah Badu & The Alchemist - "Witch Doctor"
Momoko Gill - "When Palestine Is Free"
Shabaka and the Ancestors - "The Observer"
Jeff Parker – "My Ideal"
Leonard Maassen feat. Ned Ashcroft – "Knote Strasse"
Mike Reed feat. Ben LaMar Gay, Bitchin Bajas & Marvin Tate – "Floating with an Intimate Stranger"
I Am An Instrument - "Find Time"
Kinkajous – "Black Idiom Pt. 1"

Kırpılmış sesler:

Süpermarket kasa sesleri
Akşam kuşları
Bisiklet zili
Cırcır böcekleri
Bardakta soda
Slacker (1991, Richard Linklater) – filmden alıntılar
Synecdoche, New York (2008, Charlie Kaufman) – filmden alıntılar
Waking Life (2001, Richard Linklater) – filmden alıntılar