DİRENÇLİLİĞE DİRENMEK

DÜNYAYI OLDUĞU GİBİ KABUL ETMEYİ REDDEDİYORUZ

İklim krizi, günümüzün çoklu krizinin merkezinde yer alıyor. Bu çoklu kriz, toplumlarımızı şekillendiren ekonomik sistemlerden, siyasi kararlardan ve eşitsiz güç ilişkilerinden kaynaklanan ekolojik, toplumsal ve siyasi krizlerin iç içe geçmesiyle ortaya çıkıyor. İklim krizi; yoksulluk, emek, göç, barınma, demokrasi ve kaynakların eşitsiz dağılımı gibi meselelerden ayrı düşünülemez.

Ne var ki bu bağlantılar çoğu zaman görünmez kılınıyor. Yapısal sorunlar bireysel tercihlere indirgenirken, ekolojik yıkımın ve toplumsal adaletsizliğin sorumlusu olan sistemler ve çıkar odakları sorgulanmaktan kurtuluyor. Öte yandan, ticari platformların, dezenformasyonun ve kutuplaşmanın şekillendirdiği medya ortamı, bağlamı, doğruluğu ve anlamlı kamusal tartışmayı giderek daha fazla geri plana iterek hız, görünürlük ve öfkeyi önceliklendiriyor.

İnsanları edilgen birer izleyici olarak gören ve iktidar yapılarını sorgulamadan bırakan bir medya düzenini kabul etmeyi reddediyoruz.

Ayrıca dirençliliğin, adaletsiz bir dünyaya katlanmayı öğrenmek anlamına geldiği fikrini de reddediyoruz. İnsanlardan ve topluluklardan sistemsel başarısızlıklara uyum sağlamaları beklendiğinde, sorumluluk gücü elinde bulunduranlardan alınarak bu başarısızlıkların sonuçlarına katlanmak zorunda kalanların omuzlarına yükleniyor. Birlikte sorgulama, bilgiyi doğrulama ve harekete geçme kapasitemiz büyük önem taşıyor. Bizim reddettiğimiz ise dirençliliğin, adaletsizliğe sessizce katlanma zorunluluğu olarak dayatılması.

Bu manifesto, birbiriyle bağlantılı iki sorumluluğu ele alıyor. Hükümetleri ve kamu kurumlarını, bağımsız medyanın gelişip güçlenebileceği siyasi, hukuki ve mali koşulları oluşturmaya çağırıyoruz. Aynı zamanda bizler de medya kuruluşları ve gazeteciler olarak bağımsızlığı, katılımı, hesap verebilirliği ve iklim adaletini temel alan yayıncılık ilkelerine bağlı kalmayı taahhüt ediyoruz.

Adaletsiz bir dünyada hayatta kalmayı daha iyi öğrenmek istemiyoruz. Biz bu dünyayı değiştirmek istiyoruz.

BAŞKA BİR MEDYA DÜZENİNİN MÜMKÜN OLDUĞUNA İNANIYORUZ

Demokrasi, bilgiye erişimden daha fazlasını gerektirir. İnsanların hâkim söylemleri sorgulayabildiği, bilgi alışverişinde bulunabildiği, deneyimlerini paylaşabildiği ve ortak geleceklerini şekillendirme süreçlerine katılabildiği alanlara ihtiyaç vardır.

Medyayı, demokratik toplumun temel altyapılarından biri olarak görüyoruz. Topluluk medyası bu altyapının inşasında hayati bir rol oynuyor: Yerel gerçekliklerle küresel sorunlar arasında bağ kuruyor, yeterince temsil edilmeyen seslerin duyulmasını sağlıyor ve insanların bilgi üretim süreçlerine katılmasına olanak tanıyor.

Bizim için topluluk medyası, yalnızca üretilen ve paylaşılan içeriklerden ibaret değil. Aynı zamanda kurduğu ilişkiler, yarattığı kamusal alanlar ve gelişmesine katkıda bulunduğu kolektif kapasiteyle de ilgili.

İklim adaletinin bu çalışmaların merkezinde yer alması gerektiğine inanıyoruz. İklim krizi; ekonomik eşitsizlikten, emek haklarından, göçten, demokrasiden ve siyasi sorumluluktan ayrı düşünülemez. Gazetecilik, alınan kararlardan kimlerin yararlandığını, bu kararların bedelini kimlerin ödediğini ve kimlerin seslerinin duyulmadığını görünür kılmalıdır.

İklim dezenformasyonu yalnızca tek tek yanlış bilgilerin yayılmasından ibaret değil. Dezenformasyon üretiliyor ve finanse ediliyor: İklim eylemlerinin geciktirilmesinden çıkar sağlayan endüstriler, yeşil aklama kampanyaları ve öfkeyi, kafa karışıklığını teşvik eden dijital platformların iş modelleri tarafından. Günümüzde dezenformasyonun en etkili biçimleri iklim krizini doğrudan inkâr etmiyor; bunun yerine önerilen her çözümü sorguluyor, kime güvenilebileceğine ilişkin kuşku yayıyor ve insanları birbirine karşı kışkırtıyor. Dezenformasyonla mücadele etmek, yalnızca yanlış bilgileri düzeltmek değil, bu bilgileri kimin ürettiğini, bunlardan kimin çıkar sağladığını ve kimlerin hedef alındığını da sorgulamak anlamına geliyor.

Aynı zamanda, insanları yanlışları düzeltilmesi gereken pasif birer izleyici olarak gören yaklaşımları da reddediyoruz. Güven; ilişkiler, süreklilik gösteren bir varlık ve katılım yoluyla inşa edilir. Topluluk medyasının gücü de tam olarak burada yatıyor. Dezenformasyonla mücadelenin sansüre gerekçe yapılmasına da karşı çıkıyoruz. Aralarında kendi ülkelerimizin de bulunduğu pek çok ülkede, “dezenformasyon” yasaları gazetecileri, araştırmacıları ve muhalif sesleri susturmak için kullanılıyor.

Topluluk medyası; yerel habercilik, krizden etkilenen topluluklarla kurulan diyalog ve gazeteciler, bilim insanları ile sivil toplum arasındaki bilgi alışverişi yoluyla insanların iklim değişikliğinin yaşamlarını nasıl etkilediğini ve yerel gerçekliklerin daha geniş siyasi ve ekonomik kararlarla nasıl bağlantılı olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir. Farklı bilgi ve deneyimlerin bir araya geldiği, iddiaların kolektif biçimde sorgulanabildiği alanlar yaratarak yanıltıcı söylemlerle mücadele edilmesine ve bu söylemlerin ardındaki çıkar ilişkilerinin görünür kılınmasına katkıda bulunabilir.

FARKLI BİR ŞEKİLDE VE BİRLİKTE ÇALIŞMAYI TAAHHÜT EDİYORUZ

Farklı toplumsal ve siyasi koşullarda faaliyet gösteren üç topluluk radyosu olarak, bağımsız gazeteciliği güçlendirmek ve sınırları aşan dayanışmayı büyütmek amacıyla deneyimlerimizi bir araya getiriyoruz.

Yerel mücadelelerle küresel gelişmeler arasında bağ kurmayı; hâkim söylemleri ve dezenformasyonun ardındaki çıkar ilişkilerini sorgulamayı; katılımı gerçek anlamda etkili kılmayı; editoryal bağımsızlığı savunmayı; bilgi ve kaynaklarımızı paylaşmayı ve kendi uygulamalarımızı sürekli olarak sorgulamayı taahhüt ediyoruz.

COP31 kapsamında yürüttüğümüz ortak çalışmalar da dâhil olmak üzere işbirliğimiz, uluslararası bir zirveye verilen geçici bir yanıttan ibaret değil. Bu işbirliği, yerel koşullarımızdan beslenen ve yıllara dayanan yayıncılık deneyimimizle güçlenen bağımsız ve topluluk temelli medyayı geliştirmeye yönelik uzun vadeli kararlılığımızın bir parçasıdır.

BUNU MÜMKÜN KILACAK KOŞULLARIN SAĞLANMASINI TALEP EDİYORUZ

Bağımsız medya, kamusal görevini yalnızca gönüllü çabalar ve güvencesiz emek üzerinden sürdüremez. Demokratik bir medya düzeni, kamusal sorumluluk üstlenilmesini ve yapısal destek sağlanmasını gerektirir.

Siyasi karar alıcıları, kamu kurumlarını ve dijital platformları aşağıdaki koşulları sağlamaya çağırıyoruz:

● Bağımsız, topluluk temelli ve kâr amacı gütmeyen medya kuruluşlarına sürdürülebilir, uzun vadeli finansman sağlanması.
● Gazeteciler ve medya çalışanları için adil çalışma koşullarının ve emeğin karşılığını veren yeterli ücretlerin güvence altına alınması.
● Editoryal bağımsızlığın ve basın özgürlüğünün etkin biçimde korunması.
● İklim dezenformasyonunu finanse eden ve bundan çıkar sağlayanların hesap vermesinin sağlanması; dezenformasyonun hedef aldığı gazetecilerin, bilim insanlarının ve aktivistlerin güvenliğinin, basın ve ifade özgürlüğü kısıtlanmadan korunması.
● Dijital platformların şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine uymasının sağlanması; Avrupa Birliği içinde ve dışında bağımsız araştırmalar için verilere etkin erişim olanağı sunulması.
● Topluluk medyası, gazeteciler, araştırmacılar ve sivil toplum arasındaki sınır ötesi işbirliğinin kamu kaynaklarıyla desteklenmesi.

İklim adaletine ve demokratik kamusal yaşama bağlılık duyan herkesi, insanların sorgulayabildiği, katılım gösterebildiği ve birlikte harekete geçebildiği alanlar yaratmak için bize katılmaya çağırıyoruz.

Dirençliliğe direnmek; hayatta kalmayı adaletle, uyum sağlamayı dönüşümle, katlanmayı ise siyasi eylemle bir tutmayı reddetmek demektir. İçinde yaşadığımız koşulları değiştirecek kolektif gücü inşa etmek demektir.

Başka bir medya düzeni mümkün. Başka bir gelecek mümkün. Gelin, her ikisini de birlikte inşa edelim.

Kavramsal referans: Mark Neocleous, “Dirençliliğe Direnmek” (Resisting Resilience), Radical Philosophy, sayı 178 (Mart/Nisan 2013).