Bir Ses Simyacısı: Støvfigur

Eylül ayı hafif kasveti ve serinliğiyle kendini şehirde hissettirmeye başlamışken biz de bu hafta kuzeye, serin sulara doğru müzikal ve biraz görsel bir yolculuğa çıkıyoruz. Danimarka’nın engin dalgalı sahillerinde kes-yapıştır estetiğine ses örgüsüyle dikişler atan enteresan bir sanatçı ve aynı isimli albümü Støvfigur‘dan bahsetmek istiyorum.

Image

Çok fazla göz önünde olmayı sevmediği belli olan sanatçının albüm tanıtım yazısı da özellikle sadece bir tanımlamadan ibaret bırakılmış. Belli ki müziği ve sanatı haricinde başka şekilde konuşulmak veya anılmak istemiyor. Kendisini ‘music maker’ olarak tanımlıyor olması da bir o kadar manidar. Özellikle her biri elle itinayla üretilmiş ‘Music For Silent Figures’ serisinde, kasetleri bir ses kayıt taşıyıcı objesi olmanın ötesine geçirerek adeta eşi benzeri olmayan tek edisyonlu birer sanat eserine dönüştürüyor. Bazı kayıtlarını ise kasete kaydedip kutusuna sesleri kaydettiği yerden çakıl taşları eklemeyi de ihmal etmiyor.

Image

Sanatçı kimi zaman bitkiler ve insanlar arasındaki karmaşık ilişkileri araştırıyor, kimi zaman ise Klitmøller gibi Danimarka’nın ücra sahil ve kırsallarında kaydettiği saha kayıtları, okyanus, deniz, kaya ve doğa sesleriyle sentezlediği özgün müzikler üretiyor. Bu anlamıyla belki bu müzik evrenini, Laura Misch’in müzikal dünyasının daha gizemli ve ambient elektronik bir halini dinliyormuşuz gibi tanımlayabiliriz.

Image

Dünyevi sırları ses ve kolaj yoluyla aralamaya çalışan sanatçının, Ryuichi Sakamoto, Alva Noto, Frank Bretschneider, Christopher Willits ve Kim Cascone gibi çok önemli isimleri bünyesinde barındıran 12k’den 18 Eylül’de yayımlanacak aynı isimli albümü bu yılın en güzel albümleri listeme şimdiden girmiş bulunuyor. Taylor Deupree tarafından 1997 yılında New York’ta kurulan dünyanın en önemli ve kült deneysel elektronik müzik etiketlerinden biri olan 12k’den daha önce de kolaboratif bir kayıt yayımlayan sanatçı, toplam sayısı 100'ü geçen albümlerini genellikle ya limitli kaset olarak bizzat kendisi basıyor veya Room40, Amulet of Tears, Opal Tapes, VAKNAR, IIKKI ya da Champion Version gibi görsel dünya ve ses arasında güçlü bağlar kuran deneysel, ambient ve drone ağırlıklı etiketlerden yayımlıyor.

Image

Yine bir Danimarkalı olan Mikkel Valentin Dunkerley’in kurduğu Janushoved de bu tür ‘kaset etiketleri’nin Kophenaglı önemli temsilcilerinden biri. Dünyada sayıları her geçen gün artan bu tür hünerli ellere sahip mikro plak şirketleri, aynı zamanda duruma göre bir baskı atölyesi ya da kitap yayımcısına da dönüşebiliyor. Bu multidisipliner yapı içerisinde kasetler, kırkbeşlikler, sanat kitapları, limitli baskı eserler birbirlerine eşlik ederek oyuna dahil oluyorlar.

Bir kolaj sanatçısı ve müzisyen olan – buraya kadar fark ettiyseniz hiç sanatçı isminden bahsetmedim – Paw Grabozwski, uzun süredir øjeRum adı altında müziklerini oldukça özgün ve limitli sayıda kasetler ve dijital olarak yayımlıyor. Son albümü ise tamamen farklı bir strüktürde olduğundan, tamamen yeni bir mahlasla karşımızda: Støvfigur.

Image

Danca’daki støv (“toz”) ve figur (“form” veya “şekil/figür”) kelimelerinden türetilmiş bir isim olan Støvfigur, sanatçının tamamen farklı prodüksiyon teknikleriyle kapısını araladığı oldukça yeni bir sonik alana işaret ediyor. Tamamı Danca isimlerden oluşan sekiz parçalık albümü ilk dinlediğimde bir anda 90’ların ve 2000’lerin en kült plak şirketlerinden biri olan Mille Plateaux ve Force Inc. zamanlarına ışınlandım. Ritornell ve Cluster gibi kardeş etiketleri de olan Frankfurtlu label, ismini ve konseptini 1980’de Gilles Deleuze ve Félix Guattari'nin 1980'de yayımladıkları Mille Plateaux (Bin Yayla) adlı felsefe kitabından alarak döneminde özellikle yayımladığı ‘Clicks & Cuts’ serileriyle elektronik müzik faunasının gidişatını geri dönülemez şekilde etkileyerek adeta bir paradigma değişimine sebep olmuştu. Aynı dönemler internet kültürünün, MP3 paylaşımının, ‘Netlabel’ ve ‘Creative Commons’ akımları gibi birçok eşiksel evreye de bizzat tanıklık ederek sürekli gelişti. Alva Noto, Cristian Vogel, Porter Ricks, Vladislav Delay ya da Mikael Stavöstrand isimlerini hep o dönemlerde bu etiketlerin plakları sayesinde tanıdık. Achim Szepanski’nin label’ları elektronik müziğe birçok yenilikçi albüm, sanatçı ve alt tür kazandırdı.

Støvfigur albümü de müzikalitesiyle glitch, clickhop ve minimal elektronik müziğin sınırlarında dolaşan harika bir uzunçalara dönüşmüş. Sesin var olabildiği en yalın strüktürel hallere ulaşmak için adeta bir ses simyacısı gibi çalışan Støvfigur, toz haline getirdiği ses zerreciklerini kendine özgü ambient ve dub synth kazanlarda kaynatarak 12k diskografisine 24 ayarlık bir eserle önemli bir katkıda bulunuyor. Gerçekten uzun zamandır dinlediğim en iyilerden biri olan bu albümle siz de zamanda bir yolculuğa çıkmak ve Støvfigur ses zerreciklerine kulak vermek istiyorsanız, 12k’in son albüm lansmanına davetlisiniz. 

Støvfigur - Støvfigur
_{12k Records}

1. den falmede kreds
2. lyset gennem støvet i luften falder 
3. heksesod
4. smuldrende sol 08:13
5. asket skær
6. sortflor
7. stækkede stemmer
8. kuldebro
9. efter lys