Hasanpaşa Gazhanesi’nden Müze Gazhane'ye: Gazhane Çevre Gönüllüleri'nin 30 yılı!

12 Ekim’de yayına hazırladığımız bu programı teknik nedenlerle gerçekleştirememiştik. Şimdi ise konuklarımız ile yeniden yaptığımız görüşmelerle Gazhane Çevre Gönüllüleri’nin Hasanpaşa Gazhanesi’nden Müze Gazhane'ye uzayan 30 yıllık koruma ve yaşatma mücadelesini ele alıyoruz. Gazhane Çevre ve Kültür Kooperatifi'nin iki dönem başkanı olan Şeyda Aktimur ise bu programda sağlık nedeni ile yer alamadı, kendisine geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz. Kadıköy’de yer alan tarihi Hasanpaşa Gazhanesi’nin bir endüstri mirası olarak korunması için 1994 yılında alınan tescil kararı elbette çok önemliydi. Bu karar ile İstanbul’un ayakta kalabilmiş 19. yüzyıl yapımı dört gazhanesinden biri olan bu tesis, bütünüyle sökülerek hurdaya çıkarılmaktan kurtarılmıştı. Bu miras alanı tescillenmesiydi ve büyük ihtimal AVM, otopark gibi kullanımlara açmak isteyenlerin projeleri ile tamamen dönüşecek, geçmiş endüstri mirasına dair hiçbir şey kalmayacaktı. 

Image

Tescil kararının ertesinde tesis, uzunca bir süre boş kaldı ve çöplüğe dönüştü. İşte bu noktada mahalleli bu alanın tesisi ile birlikte korunarak kamusal yarara yönelik ele alınması için bir araya geldi. Gazhane Çevre Gönüllüleri’nin ortaya çıkışı bu bağlamda 30 sene önce gerçekleşti ve bu inisiyatif mücadelelerini o zamandan beri üniversitelerden çevre derneklerini, sanatçıları ve çok sayıda paydaşı yanlarına alarak sürdürmekte. 

Image

Apaçık Radyo’da Gazhane Çevre Gönüllüleri ile bu uzun mücadelenin tarihini, savundukları temel konuları ve ortaya koydukları yaklaşımları daha önceki programlarımızda konuştuk. Şimdi ise Gazhane Çevre Gönüllüleri ve etrafında buluşmuş mahallelilerden bu 30 yıllık süreç sonunda, 2021’den beri İBB tarafından Müze Gazhane olarak çalıştırılan kültür merkezini değerlendirmelerini istiyoruz. Konuklarımızdan Yrd. Doç. Dr. Gülsün Tanyeli, İTÜ’den istenilen tesisin alanı ile birlikte korunması, restorasyonu ve yeniden işlevlendirilmesini içeren ve uygulama safhasına geçilmesi yıllar süren koruma projesinin merkezindeydi. Sevgi Büyükşahan yani namıdiğer bakkal Sevgi, Hasanpaşa Gazhanesi kapatılıp terk edildikten sonra bu sahanın yeşil alan ve park olarak işlevlendirilmesi için mahalleli çocuklarla birlikte 2 bini aşkın imza toplayarak belediye ve ilgililere ileten, burasının korunarak kamusal bir işleve kavuşması mücadelesini başlatan bir mahalleli. Gazhane Çevre Gönüllüleri İnisiyatifi’nden Işık Demirtaş ve İstanbul’da dönüşüm tehdidi altındaki endüstri mirasının korunması için hem akademisyen, hem de aktivist olarak çalışmalar yapan Doç. Dr. Gül Köksal da diğer konuklarımız. Konuklarımız ile Gazhane Çevre Gönüllüleri’nin 10 Ekim Pazar günü Müze Gazhane’de gün boyunca süren “Bir Mahalle Direndi: Kent Kazandı: Hasanpaşa Gazhanesi Gazhane Gönüllüleri 30 yaşında” başlıklı etkinlikleri kapsamında bir araya geliyoruz. 

Image

Konuklarımıza 30 yıldır sürdürdükleri mücadele sonucunu nasıl değerlendirdiklerini; bu sürecin sonucunda 2021 yılında İBB tarafından Müze Gazhane olarak kazandırılan bu kültür merkezinde Gazhane Çevre Gönüllüleri’nin nasıl bir yeri olduğunu; mahallede yaşayanların mekana katılımlarının nasıl olduğunu; İTÜ’nün yürüttüğü katılımcı restorasyon ve yeniden işlevlendirme projesinin kararlarının ne derecede uygulandığını; bu süreçten ne tür derslerin çıkarıldığını ve bugün gördükleri eksikliklerin neler olduğunu ele alıyoruz. 

Gazhaneyi koruma mücadelesini başlangıcında Sevgi Büyükşahan’ın hikâyesi için buraya göz atabilirsiniz. 

'Hasanpaşa Gazhanesi Koruma Mücadelesi'ni konuştuğumuz programlarımız ise şöyle: 

Hasanpaşa Gazhanesi nasıl korunabildi? - 23 Mart 2021 

Hasanpaşa Gazhanesi'ni koruma mücadelesi - 30 Mart 2021 

Hasanpaşa Gazhane’sinde tasavvurlar ve gerçekleşenler - 6 Temmuz 2021 

Gazhane Çevre Gönüllüleri halka mal olmuş kültür varlıklarını savunmaya devam ediyor - 17 Kasım 2025