Söz Yazarları: Vline Buggy

Vline Buggy ya da gerçek adıyla Liliane Konyn, 2 Mayıs 1929’da Paris’te dünyaya gelmişti. Babası, besteci Vincent Scotto ile yaptığı çalışmalarla, özellikle de Josephine Baker için yazdığı J’ai deux amours ve Frehel için kaleme aldığı La java bleue ile tanınan söz yazarı Géo Koger’di. Yahudi kökenli aile, İkinci Dünya Savaşı sırasında Paris’i terk etmek zorunda kalmış, ailenin birçok üyesi ise Nazi Toplama Kamplarında hayatını kaybetmişti. Liliane, İkinci Dünya Savaşının sona ermesiyle, kendisinden üç yaş büyük ablası Évelyne ile birlikte, şarkı sözü yazarlığına başladı. İlk önceleri dönemin Georges Ulmer, Anny Gould, Yves Montand ve Luis Mariano gibi tecrübeli isimleri için şarkı sözleri yazan ikili, Vline ve Buggy takma adlarını kullanıyordu. Ellili yılların sona ermesi ve Fransa’da yé-yé dalgasının başlamasıyla birlikte, bu yeni akıma dahil olan genç sanatçılarla çalışmaya başlayan iki kız kardeş, bu yıllarda İngiliz rock’n’roll yıldızı Cliff Richard’ın birçok parçasını, Dick Rivers liderliğindeki Les Chats Sauvages için Fransızcaya uyarladı. Ne var ki 1962’de Évelyne’in hastalanarak hayatını kaybetmesi sonucu Liliane kariyerine tek başına devam etmek zorunda kalacak, bu tarihten itibaren kendi takma adını genç yaşta kaybettiği kız kardeşininkiyle birleştirerek Vline Buggy olarak anılmaya başlanacaktı. Aynı yıl Tropicales stüdyosuyla sözleşme imzalayan genç kadının bu etiket altında kaleme aldığı ilk şarkı ise Belles, belles, belles’di. Stüdyonun direktörü Rudy Revil ondan Everly Brothers’ın Made to love adlı parçasını Fransızcaya uyarlamasını istemiş, Buggy’nin uyarlamasını ilk başta Rien, rien, rien adıyla yaptığı parça hastalık derecesindeki titizliği ile tanınan Claude François’nın da müdahaleleri sonucu, en nihayetinde Belles, belles, belles adıyla piyasaya çıkmıştı. Bu parça aynı zamanda uzun yıllar sürecek bir ortaklığın da başlangıcını ifade ediyordu zira Vline Buggy, Claude François’nın hayatını kaybettiği 1978 yılına kadar onun için içlerinde Si j’avais un marteau, Le jouet extraordinaire, J'attendrai, Marche tout droit ve La ferme du bonheur gibi hit parçaların da yer aldığı yetmişten fazla şarkı kaleme alacaktı.

Vline Buggy'nin yolu 1964’te yolu Hugues Auffray ile kesişti ve ikili, Amerikalı The Animals grubunun üne kavuşturduğu The House of the Rising Sun isimli şarkıyı Fransızcaya uyarladı. Parçanın orijinal sözlerinin aksine, Johnny Hallyday tarafından kaydedilen Fransızca versiyon, hapishane kapıları üzerine kapanan genç bir adamın hikâyesini anlatıyordu. Bir milyonu aşan satış rakamıyla The Animals versiyonunu ikiye katlayarak Johnny’nin kariyerine yeni bir sayfa açmasını sağlayan parça aynı zamanda o zamana dek genelde dostluk, arkadaşlık, parti ve eğlence temalı twist ya da rock’n’roll tarzındaki şarkılarla akranlarına hitap eden genç sanatçının artık bir yetişkin olma yolundaki ilk şarkısı olma özelliğini taşıyordu. Şarkının Fransızcaya uyarlanma süreci ise 1964 Mayısında başlamıştı. Askerlik görevini yapmak üzere Almanya’nın Offenbourg kentindeki 43. deniz piyade zırhlı alayına katılan ve fotoğrafçılardan kaçmak için kışlasına gece vakti giden Johhny Hallyday, The Animals’ın seslendirdiği The House of the Rising Sun’ı ilk kez burada duydu. Askerliği sırasında müzik kariyerini ihmal etmek istemeyen genç adam, arkadaşı Hugues Aufray’ı arayarak 1961’de Bob Dylan tarafından da kaydedilen şarkıyı Fransızcaya uyarlamasını istedi. Dylan’ın şarkılarını daha önce Fransızcaya uyarlayan Aufray bu talebi memnuniyetle karşıladı ve Le pénitencier'nin sözleri Vline Buggy ile birlikte kaleme aldı. Johnny Hallyday’in asker kıyafetleriyle göründüğü 45’lik 1964 yazının sonuna doğru piyasaya çıktı ve kısa sürede Fransa listesinin zirvesine yerleşti.

Altmışların ortasında Hugues Aufray tarafından seslendirilen birçok şarkının sözleri de kaleme aldı Vline Buggy. Bunlardan ilk akla gelenler arasında Céline, Adieu monsieur le professeur, Le petit âne gris ve Petit Simon’u sayabiliriz. Céline’in hikâyesi 1966’da, Vline Buggy’nin, plak şirketi aracılığıyla Fransa’ya yeni gelmiş genç bir Amerikalı besteciyle tanışmasıyla başladı. Bu bestecinin adı Mort Shuman’dı ve ülkesinde, özellikle Elvis Presley için bestelediği şarkılarla tanınıyordu. Fransız söz yazarı ile Amerikalı besteci arasında kısa sürede bir uyum oluştu. Mort, ona birkaç bestesini dinletti ama Vline bunlardan özellikle bir tanesinden adeta büyülendi ve Céline’in sözlerini de bu melodi üzerine yazdı. Céline, usta söz yazarının annesinin kuzenlerinden birinin adıydı. Parçada da özel hayatını feda ederek kardeşlerini büyüten öksüz bir genç kızın hikâyesini anlatılıyordu. İlk başta yaklaşık beş yıldır birlikte çalıştığı Claude François’ya önerdi şarkıyı Vline. Ancak Claude, yapımcısı Paul Lederman ve o dönemki kız arkadaşı France Gall’ın etkisiyle, şarkıyı dönemin modasına yeterince uygun bulmadığı gerekçesiyle reddetti. Bunun üzerine Hugues Aufray’nin kapısını çaldı Vline. O da, nakaratın bir kısmını biraz değiştirerek şarkıyı kaydetmeyi kabul etti ve Céline kısa sürede repertuarının en sevilen parçalarından birine dönüştü. Şarkı altmışların ikinci yarısında öylesine popüler bir hale geldi ki bu dönemde Fransa’da doğan birçok kız çocuğuna "Céline" ismi verildi. 1968’de Kanada’da dünyaya gelen Céline Dion da ismini, annesinin hamileliği sırasında radyodan sürekli dinlediği bu şarkıya borçlu.

Michel Sardou’nun 1970’te piyasaya çıkan ilk albümündeki on iki şarkıdan altısının sözleri Vline Buggy imzasını taşıyordu. Albüme ismini de veren J’habite en France (Fransa’da yaşıyorum), 68 olaylarının ertesinde takındığı milliyetçi tavır nedeniyle bazı çevrelerce provokatif bir şarkı olarak nitelendirilecek buna karşın albümün son şarkısı olan Les bals populaires, geniş kitlelerin beğenisini kazanarak Sardou’nun ilk hit şarkısı olarak tarihteki yerini alacaktı. Yayınladığı parçalar o döneme dek arzu ettiği ticari başarıya ulaşamayan sanatçının bir gün Vline Buggy ile yemek yerken, artık insanların kendileriyle özdeşleştirebileceği şarkılar söylemek istediğini itiraf etmesiyle başlamıştı şarkının hikâyesi. Bunun üzerine ekibi ona daha popüler işler yapmasını tavsiye etmiş, Sardou da sinirlenip onlara “Herhalde mahalle balolarından bahsedecek hâlim yok” diye cevap vermişti. Bu cevap Buggy için bir ilham kaynağı oldu ve usta söz yazarı birkaç gün sonra elinde cumartesi akşamları düzenlenen panayır tarzı eğlenceleri konu alan bir metinle geri döndü. Sardou, bestesi Jacques Revaux imzasını taşıyan şarkıyı 1970’in Ocak ayında kaydetti ne var ki yapım şirketi şarkının fazla yüzeysel ve demagojik olduğunu düşünerek parçayı 1970’te piyasaya çıkan Et mourir de plaisir 45’liğinin B yüzüne basmaya karar verdi. Buna karşın şarkı,  gerek RTL radyosunun sık sık programlarında yer vermesi gerekse Sardou’nun katıldığı bir televizyon programı sayesinde müzikseverlerin dikkatini çekmeyi başardı ve 500 binin üzerinde bir satış rakamına ulaştı.

1973 yılında düzenlenen Eurovision Şarkı Yarışmasında Anne-Marie David’e birinciliği getiren Tu te reconnaÎtras’nın sözlerini de Vline Buggy yazmıştı. O yılın Nisan ayında Lüksemburg’da, on yedi ülkenin katılımıyla düzenlenen yarışmada, dört Fransızca şarkı yer alıyordu. Fransa’yı Martine Clémenceau, Sans toi adlı şarkıyla temsil ederken, Patrick Juvet Je vais me marier Marie adlı parçayla İsviçre adına yarışıyordu. Ev sahibi ülke Lüksemburg ise, yirmi yaşındaki genç şarkıcı Anne-Marie David tarafından temsil ediliyordu. 1972’de sahnelenen, Jesus Christ Superstar müzikalindeki Marie-Madeleine rolüyle tanınan genç kadın, bu müzikal için düzenlenen bir kokteyl sırasında Lüksemburg’u Eurovision’da temsil etme teklifini almış ve bunu memnuniyetle kabul etmişti. Şarkı seçim süreci ise bir hayli zorlu geçmişti. Teklif edilen iki yüz elli şarkı arasından çoğu elenmiş, neticede Anne-Marie bunlardan on tanesini demo olarak kaydetmişti. Son düzlükte geriye Michel Malory & Alice Dona ikilisine ait Lui ve Vline Buggy ile Claude Morgan’ın imzasını taşıyan Tu te reconnaîtras kalmıştı. Burada son sözü Anne-Marie David söyledi ve temposunun uluslararası bir yarışma için daha uygun olduğunu düşündüğü Tu tu reconnaîtras’yı seçti. Şarkı yarışmada 129 puan toplayarak birinciliği elde edecek, Anne-Marie de parçayı beş farklı dilde kaydederek uluslararası bir kariyere doğru ilk adımlarını atacaktı. Şarkının Türkçe versiyonunu Göreceksin Kendini adıyla Nilüfer’in seslendirdiğini de hatırlatalım.

Yetmişli yıllarda Sheila, Sylvie Vartan, Nicoletta, Enrico Macias ve Hervé Vilard gibi yıldızlarla çalışan Vline Buggy, seksenlerin başında Herbert Léonard için kaleme aldığı bir parçayla sanatçının kariyerinde yeni bir sayfa açılmasını sağlamıştı. Şarkının hikâyesi, yetmişlerin ikinci yarısında başlamıştı. 1977 yazında Cannes’da radyo ve televizyon programcılığının yanı sıra bestecilik de yapan Julien Lepers, Claude François aracılığıyla Vline Buggy ile tanışmış, ikili birlikte çalışarak bir şarkı yazmaya karar vermişti. Vline Buggy, şarkıyı seslendirmesi için o dönemde şarkıcılık kariyerine ara vermiş ve havacılık hakkında makaleler yazmakta olan Herbert Léonard’ı düşündü. Yazım sürecine Claude Carmone takma adını kullanan Arlette Tabart da katıldı ve böylece ismini France Inter radyosunda yayınlanan bir programdan alan Pour le plaisir adlı romantik parça ortaya çıktı. Buna karşın demo kaydını dinleyen yapım şirketlerinin yöneticileri şarkının başarısına inanmayınca, Vline Buggy yapımcılığı bizzat kendisi üstlendi ve dağıtım için Polydor’la anlaştı. Nisan 1981’de piyasaya çıkan 45’lik, sadece o yaza damga vurmakla kalmadı; aynı zamanda Herbert Léonard’ın müzik dünyasına geri dönüşüne de katkı sağladı.

Seksenli yıllarda Linda de Suza için de Le Portugais ve Les œillets rouges adlı parçaları yazmıştı Vline Buggy. İsmini, Salazar’ın devrilmesini sağlayan ve Karanfil Devrimi olarak da bilinen 1974 tarihli kansız darbeden alan parça, Portekiz’de yaşayan ve yirmili yaşlarda yolları ayrılan bir çifti konu alıyor. Kadın ülkesini terk etme kararı alınca, sevgilisi ona ayrılık hediyesi olarak bir buket kırmızı karanfil veriyor. Kadın yıllar sonra ülkesine geri döndüğünde ise gençlik aşkının idealleri uğruna mücadele ederken hayatını kaybettiğini anlıyor ve bu kez kendisi adamın adının kazındığı anıta, gözyaşları içinde bir kırmızı karanfil buketi bırakıyor.

Vline Buggy, kariyeri boyunca yukarıda sözünü ettiğimiz isimler dışında Marcel Amont, Michel Fugain, Vicky Leandros, Régine ve France Gall için de söz yazmıştı. Özellikle erken dönem eserlerinin önemli bir kısmı Anglosakson şarkılarının uyarlamalarından oluşan sanatçı, nadir görülen bir ustalıkla, çoğunlukla tek heceli kelimelerden oluşan ve vurgu sistemi farklı bir dil için bestelenmiş melodilere tıpatıp oturan Fransızca sözler yaratmayı başarmıştı. Genelde erkek sanatçılar için yazan bu kadın söz yazarı, onlara neyin yakışacağını içgüdüsel olarak kavrıyor; bazen de metinlerini onlarla ortaklaşa kaleme alıyordu. Yazdığı metinlerin çoğunlukla edebi anlamda fazla bir derinliği bulunmasa da kalemi son derece güçlüydü ve yorumcunun tarzına kusursuz biçimde uyum sağlamayı başarıyordu. 

Kaynaklar:

• 1001 histoires secrètes de chansons, Fabien Lecœuvre, Editions du Rocher, 2017

• Les femmes de la chanson française, Yves Borowice, Claude Antonini, Laurent Balandras, Christian Marcadet, Éditions Textuel, 2010

• La véritable histoire des chansons de Michel Sardou, Fabien Lecœuvre, Hugo Image, 2018