Catherine Ringer'nin ardından

Catherine Ringer, mimar Jeannine Ettlinger ve İkinci Dünya Savaşı sırasında toplama kampına sürülen Yahudi kökenli Polonyalı ressam Sam Ringer’in kızı olarak 18 Ekim 1957’de, Paris banliyösünde yer alan Suresnes’de dünyaya geldi. Küçüklüğünde evde Maria Callas ve Mısırlı şarkısı Oum Kalthoum’un plaklarını dinleyen Catherine bu dönemde ayrıca Georges Brassens’e hayranlık beslese de ilerleyen yıllarda The Velvet Underground ve Rolling Stones gibi grupları keşfederek kendi şiirlerini yazmaya başlayacaktı. Sekiz yaşındayken ailesinin maddi durumunu düzeltmek için mankenlik yapmaya başlayan küçük kız; böylelikle Printemps mağazalarının katalogları için poz verdi ve bazı moda dergilerinin kapaklarında yer aldı. On bir yaşında Marianne Oswald’ın yönettiği Les Deux Coquines filmiyle beyazperdeye adım atan Catherine, on üç yaşında evden ayrıldı, on beş yaşına geldiğinde ise okulu bıraktı ve kendini tamamen sanat kariyerine adamaya karar verdi. 1975’ten itibaren çeşitli müzikli tiyatro oyunlarında şarkı söyleyen Ringer, bundan bir yıl sonra yani 1976’da Arjantinli dansçı ve koreograf Marcia Moretto ile tanıştı. Kendisine dans hocalığı yapan Moretto ile birlikte Armando Llamas’ın Silences nocturnes aux îles des fées adlı gösterisinde dans eden, bunun yanı sıra Ricardo Mosner’in Comme dans une bourrasque adlı oyununda ve Jacques Échantillon tarafından sahnelenen Bertolt Brecht imzalı Cesaret Ana ve Çocukları'nda rol alan Catherine, aynı dönemde bazı çizgi filmler için seslendirme sanatçılığı görevini üstlendi. Bu dönemde hayatını kazanmak için birçok yetişkin filminde de rol almak zorunda kalan genç kadının, Fassbinder, Taxi Girl ve Gazoline gibi ufak çaplı rock gruplarında gitar çalan Fred Chichin ile yolu, 1979’da, Montreuil’de sahnelenen Marc’O müzikalinde kesişti. Bundan bir yıl sonra Spratz adlı grubu kuran ikili, çok geçmeden isimlerini “Rita Mitsouko” olarak değiştirdi. Kariyeri boyunca farklı müzikal arayışlar içinde olan Fred; partnerinin doğaçlama yeteneği ve bitmek bilmeyen enerjisi sayesinde bu hayalini gerçekleştirme imkânına kavuşurken, yıllardır sıra dışı deneyimler peşinde koşmuş olan Catherine de nihayet kendini özgürce ifade edebileceği bir ortamı elde etmişti. Önceleri Paris’te bulanan rock ve punk kulüplerinde başlayan maceralarını yavaş yavaş profesyonel bir boyuta taşıma kararı alan ikili, ilk albümünü 1984’te çıkarsa da asıl patlamayı bundan bir yıl sonra, albümde yer alan Marcia Baila’nın 45’lik olarak yayınlanmasıyla yaptı. Ringer’nin 1976’dan beri birlikte çalıştığı Marcia Moretto’nun 1983’te henüz otuz altı yaşındayken kanser nedeniyle hayatını kaybetmesi üzerine kaleme aldığı bu yüksek tempolu şarkı bir milyonluk satış rakamıyla modernizmle kitsch’i aynı potada eriten topluluğun geniş kitlelerce keşfedilmesini sağlayacak, 1986’da piyasaya çıkan ikinci albümleri “The No Comprendo” ise; Andy, C’est comme ça ve Les Histoires d’A gibi hit parçalarla ikilinin piyasadaki konumunu iyiden iyiye sağlamlaştıracaktı. Marcia Baila'nın video klibi, Jean Paul Gaultier ve Thierry Mugler imzasını taşıyan kostümlerle Philippe Gautier tarafından çekilmiş ve parça 1990’da gerçekleştirilen Les Victoires de la Musique töreninde 80’lerin en iyi ikinci şarkısı seçilmişti. Andy'nin ilham kaynağı ise İngiliz çizer Reg Smythe tarafından yaratılan çizgi roman kahramanı Andy Capp’ti.

Les Rita Mitsouko'nun “The No Comprendo” adlı albümü, 20 Eylül 1986’da, yani başka bir deyişle bundan yaklaşık kırk yıl önce piyasaya çıkmıştı. Önceki yıllarda yazılmış parçaların derlemesi olma niteliğini taşıyan ilk albümlerinin aksine, bu çalışmalarındaki şarkıların çoğunu 1986’dan itibaren özellikle "The No Comprendo" için yazmıştı Ringer & Chichin ikilisi. Kayıtlar da, ikilinin evinde yapılmış ve Jean-Luc Godard tarafından filme alınmıştı. Bu dönemde ikili, Rita Mitsouko’nun yalnızca Catherine ile özdeşleştirilmesini önlemek için isminin başına çoğul eki “Les”yi eklemeye karar verdi. Albümdeki tüm şarkılar da, herhangi bir detay belirtilmeden Chichin & Ringer imzasını taşıyordu.  Fred Chichin, 1987’nin Ocak ayında Les Inrockuptibles dergisiyle yaptığı bir röportajda bu konuyla ilgili: “Böylesi çok daha basit ve açıkçası umurumuzda da değil, hesap tutacak değiliz. Herhangi bir kuralımız yok; bir parçayı yapmanın sayısız yolu var ama sonuçta yine de her şey yarı yarıya. Bazen her şey Catherine’den gelir, bazense benden gelir, o da düzenler. Ben tamamı Catherine tarafından çalınan bir parça besteleyebilirim. Bunun hesabını tutmak imkânsız ve saçma.” ifadelerini kullanacaktı. Albümde yer alan şarkıların video kilpleri de ünlü isimlerin imzasını taşıyordu. Fransa listesinde on dokuzuncu sıraya kadar yükselen Andy’nin klibini Philippe Gauthier çekerken, aynı listede onuncu sıraya kadar yükselen C’est comme ça’nın video klibi ünlü fotoğrafçı Jean-Baptiste Mondino tarafından çekilecek ve ertesi yıl düzenlenen Les Victoires de la Musique ödül töreninden “En İyi Video Klip” ödülüyle ayrılacaktı. Bunun yanı sıra bu albümde yer alan birçok parça ilerleyen yıllarda André Téchiné, Agnès Varda, Alain Corneau ve Bernard Nauer gibi prestijli yönetmenlerin imzasını taşıyan filmlerin soundtrack’lerinde kullanıldığını da hatırlatmak gerek. 

C’est comme ça, “Sonsuz bir zehir, yüreğimi acıtan, yılan savrulup avuturken” gibi dizelerin yer aldığı imgelerle dolu bir metne sahipti ve şarkıda “hareket etmem lazım” cümlesi sık sık tekrarlanıyordu. Parçanın yayınlanmasından yıllar sonra Catherine Ringer bu imgelerin ergenlik döneminde yaşadığı cinsel şiddeti ve bu nedenle etrafını saran sır perdesini ifade ettiğini açıklamış, ilk bakışta huzursuzluktan bahseden bir şarkı gibi görünen C’est comme ça da, böylece yıllar sonra daha kişisel ve ağır bir katman kazanmıştı. Bununla birlikte 1986’nın ilkbahar aylarında, Les Rita Mitsouko tam da şöhretinin zirvesindeyken Ringer’nin gençlik yıllarında cinsel içerikli filmlerde rol aldığı geniş kitlelerce öğrenildi ve söz konusu filmler VHS formatında yeniden yayınlandı. Olay Fransız medyasında büyük ses getirse de ikilinin müzik kariyeri bundan zarar görmedi. Üçüncü stüdyo albümü "Marc et Robert"i ise 1988’de piyasaya sürdü Les Rita Mitsouko. Ron ve Russell Mael tarafından kurulan Amerikalı pop-rock grubu Sparks’la birlikte seslendirdikleri iki parçanın da yer aldığı albüm, yüz bini aşan satış rakamıyla yine büyük bir başarıya ulaştı. Albümdeki dikkat çeken bir diğer şarkı da İkinci Dünya Savaşı sırasında kullanılan ölüm trenlerine gönderme yapan Le petit train’di. 1952’de André Cléveau tarafından yorumlanan aynı adlı şarkıdan esinlenilen sözler acı bir konuyu işlese de melodinin ritmik ve neşeli olması grubun absürd üslubuna sadık kalmasını sağlıyordu. Bununla birlikte Catherine, bu şarkı aracılığıyla 1940’ta toplama kamplarına gönderilen babası Sam Ringer’ye de bir tür saygı duruşunda bulunuyordu. Sam Ringer’nin hayatı, grubun 2000 tarihli “Cool frénésie” adlı albümünde yer alan C’était un homme adlı parçada daha ayrıntılı olarak anlatılacaktı.  

Fransız pop müziğinin en özgür, en özgün, en teatral ve de en çılgın figürlerinden biri olan Catherine Ringer, 1988'de, dönemin pop müzik yıldızı Marc Lavoine ile bir düet için bir araya gelmişti. Qu’est-ce que t’es belle adını taşıyan parça, Lavoine’ın ilk albümünün elde ettiği büyük başarı sonrası, bestecisi Fabrice Aboulker ile Morzine’de, Alp dağlarında bulunan bir dağ evinde inzivaya çekilmesi sonucunda ortaya çıkmıştı. Parçayı burada, hiç hayata geçmemiş eski bir müzikal projesinden bulup çıkarmıştı ikili ve Lavoine’ın aklına, şarkıyı pop müzik dünyasından çok underground ve rock müziğe yakın duran Catherine Ringer ile birlikte seslendirme fikri gelmişti. Catherine, Lavoine onu aradığında ilk başta bunun bir şaka olduğunu düşünse de en nihayetinde ikili Paris’te buluşmuş ve parçanın demosunu dinleyen Ringer kayıt için onay vermişti. 1988’in Nisan ayında yayınlanan Qu’est-ce que t’es belle (Ne kadar güzelsin), ilk başta fazla ilgi görmese de zamanla bir klasiğe dönüştü ve günümüzde de Fransız pop müziğinin en başarılı düetlerinden biri olarak anılmaya devam ediyor. 

Doksanlı yıllar boyunca da Catherine’in eksantrik giysileri içinde, kahkaha ve çığlıklarla süslediği latin-rock tarzındaki parçalarıyla gündemden düşmeyen Les Rita Mitsouko; 1993’te, Iggy Pop ile düet yaptıkları My Love is bad'in de yer aldığı “Système D” adlı albümü yayınladı. Akordeon sanatçısı Richard Galliano’nun da katkı sağladığı albümde Serge Gainsbourg’un L’hôtel particulier adlı parçasını da yeniden yorumlayan ikili, Leos Carax’ın 1991 tarihli Les amants du Pont-Neuf (Köprü üstü aşıkları) filminin kapanış jeneriğinde yer alan Les amants adlı şarkılarını yine bu çalışmalarına dâhil etti. 2002 yılında rock müzik altyapılı parçalardan oluşan “La femme trombone” adlı albümü piyasaya süren grup, gitarda Thomas Dutronc, trombonda ise Glenn Ferris’in katkı sağladığı albümle ertesi yıl düzenlenen Les Victoires de la Musique ödül töreninde “En İyi Albüm” ve “En İyi Grup” dallarında yarıştı. İkilinin bir sonraki stüdyo albümü  “Variéty”, 2007’nin  Nisan ayında yayınlansa da aynı yılın Kasım ayında Fred’in henüz elli üç yaşında kanser nedeniyle hayata veda etmesi, Les Rita Mitsouko efsanesine son noktayı koydu. Hem hayat arkadaşını hem de uzun süreli ortağını kaybeden Catherine, ona karşı son görevini birlikte başladıkları turneyi tek başına tamamlayarak yerine getirirken 2009 yılından itibaren kariyerini solo olarak sürdürme kararı aldı.

Fred Chichin’in hayatını kaybetmesinin ardından 2009’dan itibaren kariyerine tek başına devam etme kararı alan Catherine Ringer, ilk solo albümü “Ring n’Roll”u 2011’de piyasaya sürdü. 2013’te “Plaza Francia” adlı bir proje kapsamında Gotan Project grubunun kurucu üyeleri Eduardo Makaroff ve Christoph H. Müller ile bir araya gelen sanatçı, besteleri Makaroff ve Müller imzasını taşıyan tangolardan oluşan “A New Tango Song Book” isimli albümü 2014 yılında yayınlanırken, üçlü aynı yıl Fransa ve İsviçre’yi kapsayan bir turneye çıktı. 2017’nin Kasım ayında gitarda oğlu Raoul’un yer aldığı ikinci solo albümü “Chroniques et Fantaisies’yi yayınlayan Ringer, ertesi yıl Fransa, Belçika, Lüksemburg ve İsviçre’yi kapsayan yeni bir turne için yollara düştü. Yine 2018’de "Plaza Francia Orchestra" albümünde konuk sanatçı olarak yer alan Ringer, 2019’da Les Rita Mitsouko’nun kırkıncı yılı için bu defa “Catherine Ringer chante Les Rita Mitsouko” adlı turneye start verdi. 2020’de düzenlenen Les Victoires de la musique töreninde “En İyi Kadın Şarkıcı” dalında yarışan sanatçı, 2021’deki César ödül törenindeki Je reviens te chercher yorumuyla büyük beğeni topladı. 2025’in Ekim ayında Centre Pompidou’nun kapanışından hemen önce Beaubourg’da, Le Monde gazetesi tarafından “Fransız rock’ının zirvesi” olarak nitelenen bir konser veren Ringer, 14 Eylül gecesi, hızlı ilerleyen bir kanser sonrasında, altmış sekiz yaşında aramızdan ayrıldı. 

Kaynaklar:

• L'odyssée de la chanson française, Gilles Verlant, Jean-Dominique Brierre, Hors Collection, 2006

• Cent ans de chanson française, Louis-Jean Calvet, Archipel, 2006