Bu bölüm, David Hockney'nin resimlerinden ve o resimlerin içinden sızan sarıdan, maviden ve yeşilden yola çıkıyor.
Hayatının büyük bölümünde işitme kaybıyla yaşadı Hockney. Sesleri her zaman eksiksiz duymadı ama belki de bu yüzden onları başka bir dikkatle düşündü. Renklerle sesler arasında bağlantılar kurduğundan söz ederdi. Programdaki röportaj kayıtlarını yerleştirirken aklımda biraz da bu vardı. Sesini olduğu gibi bırakmadım; ama düzeltmedim de. Bazı kelimeler bu yüzden sisin içinden geçerken bize çarpıyor gibi. İnsan kendi sesini başkalarının duyduğu gibi değil de, içeriden hatırladığı gibi duyuyor olabilir mi?
Bu düşüncenin etrafında dolaşırken başka bir soru da takıldı aklıma: Bir resme bakmanın sesi var mı? Ya da daha doğrusu, bazı resimler biz onlara bakarken içimizde bir şeyler duyuruyor mu?
Hockney'nin en bilinen resimlerini açıyorum önce. Ardından, onları bir ekran üzerinden değil de fiziksel olarak karşımdalarmış gibi görmeye çalışıyorum. Bir noktadan sonra resimlere değil de, resimlere bakmak üzerine düşüncelere bakıyormuşum gibi geliyor.
Belki de bu yüzden son dönemde Hockney'nin işleriyle ilgili karşıma çıkan en güzel başlıklardan biri, şu sıralar Londra'daki Serpentine'de devam eden serginin adı oldu: A Year in Normandie and Some Other Thoughts About Painting. Bir manzarayı, bir ağacı ya da bir havuzu resmetmekten çok, görme biçimlerimiz üzerine düşünmeyi öneriyor. Hockney'nin resimleri bana sık sık şunu hatırlatıyor: Bazen bakmak, olan biteni görmekten çok, zamanın nasıl geçtiğini fark etmekle ilgili.
23 Ağustos'a kadar ziyaret edilebilen sergi, sanatçının gündelik olanın içindeki olağanüstüyü fark etmeye yönelik uzun yıllara yayılan ilgisini bir araya getiriyor. Merkezinde ise ilk kez Londra'da gösterilen devasa “A Year in Normandie” yer alıyor. Bayeux Duvar Halısı'ndan ilham alan bu panoramik çalışma, Hockney'nin Normandiya'daki stüdyosunun çevresinde bir yıl boyunca değişen mevsimleri takip ediyor. Ağaçlar, yollar, gölgeler, ışık. Büyük olaylar değil; günlerin birbirine ekleniş biçimi.
Caetano Veloso'nun söylediği bir ağıtla başlıyoruz programa. Ardından Pharoah Sanders'ın nefesi, Floating Points'in sabrı ve Aphex Twin'in kırılgan arayışları beliriyor. Sanki gün ışığı yavaş yavaş bir odaya doluyor.
The Durutti Column'un "Sketch for Summer"ına geldiğimizde o ışık artık renk kazanıyor. Hockney'nin resimlerinde beni en çok etkileyen şeylerden biri bu. Boyaya bakarken bir noktada ışığı düşünmeye başlıyorsunuz. "Sketch for Summer" işte tam böyle bir sarı. Sarı artık bir renk olmaktan çıkıyor; havanın içinde duran bir şeye dönüşüyor. İngiltere kırsalında doğru mevsimde, doğru saatte görülen kısa süreli bir aydınlanma gibi.
Ardından insanlar beliriyor. Bir evlilik portresi. Bir dostluk. Bir bakış. Judie Tzuke'un sesi, Hockney'nin çift portrelerinde hissettiğim şeyi çağırıyor bana. İnsanların birbirine yakın durduğu ama tam olarak ulaşamadığı o mesafe.
Steve Reich'ın tekrarlarına geldiğimizde ise aklıma yeniden A Bigger Splash düşüyor. 1967 tarihli bu resimde havuza atlayan kişiyi görmüyoruz. Olayın kendisini değil, geride bıraktığı izi görüyoruz. Birkaç saniye sonra kaybolacak bir sıçrayış, neredeyse donmuş bir an olarak karşımızda duruyor. Reich'ın müziğinde de benzer bir şey hissediyorum. Tekrar eden motifler ve küçük kaymalar, o görünmeyen sıçrayışın suyun üzerinde genişleyerek oluşturduğu halkalar gibi.
Japan'ın "Ghosts"u eşliğinde Hockney'nin fotoğraf kolajlarını düşünüyorum. Yüzlerce kareden oluşan yolları, kavşakları, manzaraları. Tek bir görüntü yerine hafızanın çalışma biçimini öneren resimler bunlar. Bir şeyi hiçbir zaman bütünüyle hatırlamıyoruz. Onu yeniden kuruyoruz. Eksilterek, ekleyerek, bazı ayrıntıları büyütüp bazılarını kaybederek.
Pearblossom Highway, Hockney'nin yaklaşık 800 fotoğrafı bir araya getirerek oluşturduğu dev bir fotoğraf kolajı. İlk olarak Vanity Fair için, Nabokov'un Lolitasındaki yolculuğa eşlik etmek üzere hazırlanmış. Resimde gördüğümüz kavşak bugün artık aynı değil; dur levhası kaybolmuş, yol genişlemiş. Ama kolajın gücü de burada yatıyor. Bir yeri olduğu gibi göstermiyor; onu nasıl hatırladığımızı gösteriyor.
Meredith Monk ve Chihei Hatakeyama ile birlikte manzara genişliyor. İnsanların yerini yollar, bulutlar ve mesafeler alıyor. Brian Eno'nun "By This River"ına geldiğimizde Los Angeles ufukta beliriyor. Hockney'nin onlarca kez resmettiği şehir. Arabayla giderken camdan dışarı bakma hissi. Gün ışığının yavaşça yer değiştirmesi. Bir yere varmaya çalışmaktan çok yolda olmanın kendisi.
Programın son bölümü suya ve mevsimlere dönüyor. Bibio'nun yüzücülerine, John Fahey'nin ilkbaharına, Ali Farka Touré'nin sıcak rüzgârlarına. Hockney'nin resimlerinde sık sık karşılaştığımız o basit ama vazgeçilmez şeylere: Ağaçlar, yollar, arkadaşlar, yüzeyler, gölgeler, yüzmek, yürümek, beklemek.
Kapanışa yaklaşırken Penguin Cafe Orchestra'nın "Cutting Branches for a Temporary Shelter"ı geliyor. Başlığı bile Hockney'nin sanat anlayışını özetliyor gibi. Geçici olanı kaydetmek. Işığın bir anlık halini korumaya çalışmak. Bir ağacın gölgesini, bir havuz yüzeyini, bir dostun yüzünü.
Donovan'ın "Sunshine Superman"iyle birlikte güneş tekrar görünür oluyor. Belki de bölüm boyunca peşinden gittiğimiz şey buydu zaten. Bir sanatçının biyografisi değil. Bir rengin, bir ışığın ve bir bakış biçiminin peşinde geçirilen bir saat.
İçinden geçen parçalar:
Caetano Veloso - "Cucurrucucú Paloma "
Floating Points, Pharoah Sanders & London Symphony Orchestra - "Promises (Movement 1)"
Aphex Twin - "aisatsana [102]"
The Durutti Column - "Sketch for Summer"
Judie Tzuke - "Shoot From the Heart"
Steve Reich - "Music for 18 Musicians: Section III B"
Japan - "Ghosts"
Meredith Monk, Bruce Brubaker, Ursula Oppens - "Ellis Island"
Chihei Hatakeyama - "Warm Rain in June I"
Brian Eno - "By This River"
Bibio - "A Couple Swim"
John Fahey - "When the Springtime Comes Again"
Ali Farka Touré - "Cinquante Six"
Penguin Cafe Orchestra - "Cutting Branches for a Temporary Shelter"
Donovan - "Sunshine Superman"
Kırpılmış diğer sesler:
Ağustos böcekleri
Diğer yaz sesleri
Havuz kayıtları
A Bigger Splash
David Hockney röportajları
Sabah sesleri ve kuşlar
Resimler:
Tüm resimler David Hockney.
Eserler sırasıyla: A Bigger Splash (1967), Mulholland Drive: The Road to the Studio (1980), Mr and Mrs Clark and Percy (1970–71), Fred and Marcia Weisman (1968), Pearblossom Highway, 11–18th April 1986, #2 (1986) ve Bigger Trees Near Warter (2007).
Sergi görseli: David Hockney: A Year in Normandie and Some Other Thoughts about Painting, sergi görünümü, Serpentine North, Londra, 2026. Fotoğraf: George Darrell.
