Kültürel Miras ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?’de Asu Aksoy ve Burçin Altınsay, Roma (Bizans) döneminin nadir açık sarnıç örneklerinden Aetius Sarnıcı’nda yürütülen inşai müdahaleleri; ICOMOS Türkiye Milli Komitesi Yönetim Kurulu Başkanı, inşaat mühendisi ve koruma uzmanı Umut Almaç ile Europa Nostra Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı, arkeolog Yiğit Ozar’ın katılımıyla, spor alanı ihtiyacı ile kültürel mirasın bütüncül korunması arasındaki gerilim ve alandaki geri dönüşsüz riskler üzerinden tartışıyorlar.
İstanbul’un Roma (Bizans) döneminin oldukça gelişmiş su toplama ve dağıtım sisteminin önemli ögelerinden biri olan Aetius Sarnıcı’nın bulunduğu yerde geçtiğimiz haftalarda iş makineleri ve kepçelerle bu Roma dönemi kalıntılarına müdahale edildiği görüldü. Konuyla ilgilenen vatandaşlar bu konuya dikkatleri çekmeye çalışıyorlar. Aetius Sarnıcı dediğimiz yer, aslında daha çok Çukurbostan ve hatta Vefa/Karagümrük top sahası veya Stadı olarak biliniyor.
Roma döneminin açık sarnıçlarından günümüze kalan pek az örnekten biri olan Aetius Sarnıcı, 1920’lerden beri top sahası ve sonrasında stat olarak kullanılmaktaydı. Bu stadın sahibi olan Fatih Karagümrük Spor Kulübü’nün futbol takımı süper lige yükseldiği için FIFA/UEFA normlarına göre düzenlenmiş bir stadyum ihtiyacı ortaya çıktı e bu nedenle de mahalle ölçeğindeki bu stadyumun büyütülmesi için projeler gündeme geldi. Sarnıç alanında gözlemlenen son inşai müdahalelerin de Fatih Belediyesi tarafından yürütülen “İstanbul ili, Fatih ilçesi, Dervişali Mahallesi, 2567 Adada Yer Alan Aetius Sarnıcının Duvarının Restorasyonu Uygulama İşi ve Karagümrük Stadının Zeminaltı Çalışmalarının Yapılması” işi kapsamında olduğu, açıklamalardan anlaşıldı. Sahada izlenen inşai faaliyetlerle mevcut stadın kaldırıldığı anlaşılıyor ve yerine de çok daha büyük ve kapsamlı bir stat yapımı söz konusu.
Çukurbostan isminden de anlaşılacağı üzere pek çok açık sarnıçta olduğu gibi Aetius Sarnıcı’nın da Osmanlı dönemimde bostan olarak kullanıldığı biliniyor. Bostan kullanımı,1920’lerde yerini futbol sahasına bırakmış. Böyle bir tarihi yerin geçmiş katmanlarının kapatılması, yok edilmesi yerine bütün katmanlarıyla korunarak yaşatılması için nasıl bir yaklaşım olmalı, stadı yerinde büyütmeye çalışmak en iyi yol mudur, yeni stat inşaatı başlamadan önce bu projenin buradaki miras değerleri üzerinde yaratacağı etkilerin değerlendirmesinin yapılması gerekmez miydi konularını konuklarımızla konuşuyoruz.
Bu konuda ICOMOS Türkiye ve Europa Nostra Türkiye tarafından ‘Aetius Sarnıcı’nda (Karagümrük Çukurbostanı) yürütülmekte olan inşaat faaliyetine ilişkin görüş metni’ başlığı ile bir duyuru yayınlandı ve bu miras alanının taşıdığı değerlerin korunmasına ilişkin duyulan endişeler anlatıldı. Konuklarımız ICOMOS Türkiye Milli Komitesi Yönetim Kurulu Başkanı İnşaat Mühendisi, koruma uzmanı Umut Almaç ve Europa Nostra Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı arkeolog Yiğit Ozar ile bu endişeleri değerlendiriyoruz.
